Vui làng Việt cổ nơi đất Tổ

Hội đền Hùng
Hội đền Hùng
TP - Không chỉ phô diễn những màn rước kiệu cổ, hát xoan múa ghẹo làm say đắm hàng triệu lượt khách về với Đền Hùng, những làng Việt cổ trải rộng khắp vùng không gian tâm linh nhìn từ núi Nghĩa Lĩnh còn mang đến dịp lễ hội lớn nhất cả nước nhiều sản vật và hoạt động văn hoá gắn nét xa xưa nổi tiếng của vùng Đất Tổ.

> Tổng Bí thư tiếp đoàn đại biểu kiều bào về dự Lễ Giỗ tổ Hùng Vương

Hội đền Hùng
Hội đền Hùng. Ảnh: Phương Thanh.

Từ rước kiệu Hy Cương, hát xoan Kim Đức…

Đám rước kiệu trang trọng của người dân xã Hy Cương nằm ngay chân núi Hùng theo phong tục “con trưởng tạo lệ” hằng năm có tới hơn 1.000 người tham gia. Từ sớm tinh mơ, xuất phát từ đình thôn Cổ Tích dòng người trong sắc phục truyền thống đi theo hàng nghi lễ nghiêm cẩn với cờ quạt, trống, mõ và 20 thanh niên trẻ khỏe ghé vai vác kiệu lên Đền.

Hoà cùng thời khắc, tại nhiều làng, xã có kiệu cổ như Hùng Lô (cách Đền Hùng 10km), Thuỵ Vân…, những chiếc kiệu sơn son thiếp vàng cùng đoàn người từ các cụ già đến thanh niên trẻ, cũng hành lễ trống kèn rộn rã rước kiệu về Đền Hùng.

Nổi tiếng với làn điệu dân ca xoan mang đậm nét văn hóa vùng đất Tổ, làng Kim Đức - nơi còn bảo lưu nhiều làn điệu xoan cổ, cũng không thể thiếu một sân khấu diễn xướng ngay tại chân cổng Đền và các nghệ nhân của làng trình diễn suốt những ngày lễ hội. Nếu có thời gian, du khách có thể tạt về làng Kim Đức chỉ cách Đền Hùng vài cây số để một lần biết đến đình Hội, đình Thét, miếu Lãi Lèn, nơi gốc tích những làn xoan cổ...

Cách Đền Hùng theo đường bộ khoảng 7km về phía Tây Nam Đền Hùng là xã Thanh Đình, vùng đất nằm trong trung tâm bộ Văn Lang xưa. Thanh Đình xưa có đình Mai Đình và đình Thanh Mai nhưng theo thời gian đã bị mai một, hiện nay đã được xây dựng lại một đình gọi chung là đình Thanh Đình.

Là vùng quê phát hiện được nhiều địa điểm khảo cổ học thời đại Hùng Vương, có những địa điểm nổi bật như Gò De và còn bảo lưu những tín ngưỡng thờ thần tự nhiên, thờ lúa, thờ phồn thực nông nghiệp và nhân thần có công với nước với các lễ hội như “lễ rước giải”, rước “ông khiu bà khiu”, “lễ tế thánh”, lễ “hú cờ”...

Lễ hội làng He (lễ rước chúa gái về nhà chồng) là lễ hội diễn ra tại làng Vi xưa thuộc xã Chu Hóa và làng Trẹo thuộc xã Hy Cương, nay hai làng này thuộc thị trấn Hùng Sơn, huyện Lâm Thao.

Theo lệ xưa, cứ đến 25 tháng chạp hai làng Vi, Trẹo lại cùng nhau họp bàn làm lễ hội “rước chúa gái”. Lễ hội rước chúa gái diễn ra từ 25 tháng chạp tới mùng 8 tháng giêng với nhiều trò diễn của hai làng và nhiều người tham gia với nhiều nghi thức độc đáo.

Một lễ hội phản ánh tín ngưỡng phồn thực nông nghiệp tại xã Hy Cương đó là lễ Hạ Điền. Được tổ chức vào ngày 25 tháng 5 âm lịch hàng năm. Tục lệ của làng vào ngày này, trai làng từ 12 tuổi trở lên đến 49 tuổi đều phải làm cỗ (mặn hoặc ngọt) để dâng cúng Thành Hoàng Làng và vua tổ Thần Nông. Riêng trai làng vừa đủ 12 tuổi phải làm cả lễ mặn và ngọt để trình làng.

…Đến ủ ấm Sơn Vi, hương trầm kẻ Dữu

Gian hàng trưng bày những sản vật truyền thống của những làng Việt vùng Đất Tổ ngay ngày khai mạc sáng qua (7-3 âm lịch) đã thu hút hàng ngàn lượt khách. Tại đây du khách có thể xem, mua ủ ấm Sơn Vi, chè Chùa Ta, nón làng Rền, mây tre đan Thanh Ba, tương Dục Mỹ…

Theo anh Nguyễn Duy Hảo, trưởng làng nghề thủ công mỹ nghệ ủ ấm Sơn Vi, làng anh hiện có hơn 20 gia đình vẫn sống bằng nghề sản cut ủ ấm - cái nghề mà đã có tuổi trên cả trăm năm, với thu lợi trung bình một hộ đạt khoảng 80 triệu đồng/năm.

Nhiều quán hàng xén trên đường vào lễ Giỗ Tổ có bán hương Trầm kẻ Dữu (còn gọi Kẻ Trằm- tên tục cũ của người vùng Dữu Lâu, TP Việt Trì) - vùng đất ẩn chứa nhiều giá trị văn hóa phi vật thể của vùng Đất Tổ, nơi hợp lưu của ba con sông lớn đổ về Việt Trì.

Trong vùng truyền thuyết kinh đô Văn Lang - Việt Trì, vùng đất Hương Trầm được tương truyền là vùng trồng lúa nếp thơm nổi tiếng thời Hùng Vương, cung cấp cho vua, các lạc hầu, lạc tướng, các mệ nàng và nhân dân trong vùng thổi xôi làm bánh chưng, bánh dày, đặc biệt trong các dịp tế lễ thần linh.

Thời xa xưa làng Hương Trầm có rất nhiều lúa nếp cái hoa vàng rất dẻo, thơm chuyên dùng làm bánh dâng vua. Cách đây gần chục năm, với mong muốn khôi phục lại nét truyền thống quý báu của quê hương đồng thời cũng thể hiện tấm lòng thành kính tri ân công đức của các Vua Hùng đã có công dựng nước, bà con Hương Trầm quyết tâm khôi phục lại truyền thống gói bánh chưng dâng vua vào ngày Giỗ Tổ.

Cứ đến dịp giỗ Tổ, đội gói, nấu bánh chưng của làng rất háo hức dự, thi tài và nhiều năm liền giành được giải cao. Đặc biệt, năm 2010 vừa qua, đội đã đạt giải Nhất tại hội thi nấu bánh chưng, giã bánh dày phục vụ Giỗ Tổ Hùng Vương - Lễ hội Đền Hùng…

Theo ông Nguyễn Ngọc Ân, Giám đốc Sở Văn hoá - Thể thao - Du lịch tỉnh Phú Thọ, dự tính trong 10 ngày lễ hội sẽ có khoảng 3-4 triệu lượt khách.

Ngày 11-3 (âm lịch) tại Phú Thọ sẽ có Hội thảo quốc gia về tín ngưỡng văn hoá thờ Hùng Vương với sự tham gia của hàng chục nhà khoa học - một bước đệm quan trọng để Phú Thọ tiếp tục gửi hồ sơ lên UNESCO đề nghị công nhận tín ngưỡng này như một di sản văn hoá đặc sắc của Đất Tổ. 

Cùng chuyên mục

Bãi sậy sông Đầm là mái nhà yên bình của nhiều loài chim, trong đó có cả cò nhạn Ảnh: Đ.T

Về nơi đàn cò ở lại

TP - Có một nơi mà bao năm qua đàn cò hàng ngàn con chọn làm nhà, sáng chiều sải cánh tự do kiếm ăn, tối về ngủ bên rặng dừa mà chẳng mảy may lo bị bẫy bắt. Nơi ấy là bãi sậy sông Đầm (thuộc phường Bàn Thạch, thành phố Đà Nẵng).

Tượng đài Nguyễn Tất Thành – Chủ tịch Hồ Chí Minh tại Trường Quốc học Huế Ảnh: QH Huế

130 năm trường Quốc học Huế: Ngôi trường của tuấn kiệt, anh thư

TP - Trong nhiều lần trò chuyện với thạc sĩ Sử học Nguyễn Đình Dũng, người từng dạy môn lịch sử ở Đại học Huế và cũng từng công tác tại Bảo tàng Hồ Chí Minh TP Huế, thường nghe anh nói rằng: “Trường Quốc học Huế là ngôi trường vĩ đại, là chiếc nôi đào tạo lớp lớp hiền tài đóng góp rất lớn cho lịch sử đất nước. Họ đích thực là những tuấn kiệt, anh thư. Trong đó có vai trò đặc biệt quan trọng của người học sinh Nguyễn Sinh Côn, sau này là Chủ tịch Hồ Chí Minh vĩ đại”.

Rắn độc và rừng hoang đã 'bỏ bùa' họ như thế đó

Rắn độc và rừng hoang đã 'bỏ bùa' họ như thế đó

TPO - Suốt nhiều năm, thỉnh thoảng tôi vẫn được những vị khách phương xa, trong đó có cả khách Âu - Mỹ, nhờ dẫn đến những khu nhà hàng đặc sản thịt rắn như Lệ Mật để “thử món lạ”. Có những nhà báo châu Âu quyết tâm trải nghiệm đến cùng, giá cả chẳng thành vấn đề, cứ như thể đã đặt chân đến Hà Nội mà chưa nếm thịt rắn thì chuyến đi vẫn còn thiếu một điều gì đó. Vậy mà, khi tận mắt thấy quả tim rắn vẫn còn đập trong chiếc cốc thủy tinh, bên cạnh là thứ tiết đỏ au được khuấy bằng một cọng sả trắng nõn, không ít người bỗng chốc đổi ý. Họ lịch sự xin phép được dừng lại ở mức “chiêm ngưỡng”, nhường phần “thưởng thức” cho những người can đảm hơn.

Ông Nguyễn Hồng Quang tỉ mỉ, chăm chút từng sản phẩm mới

Khắc khoải về làng gốm cổ Hương Canh

TP - Từng có gần 400 hộ làm nghề, gốm Hương Canh (xã Bình Nguyên, tỉnh Phú Thọ) nay chỉ còn 4 hộ bền bỉ giữ lửa cho nghề gốm cổ. Được tạo nên từ nguồn đất trầm tích đặc biệt của địa phương, dòng gốm sành không men nổi tiếng bởi độ bền chắc và sắc màu trầm mộc mạc đang đối mặt với những khó khăn về đầu ra và nguy cơ thiếu người kế nghiệp.

Anh Lưu Quang Hà bên sản phẩm bê tông nghệ thuật của Công ty

'Chúa chổm' xứ Tuyên đúc nên cơ nghiệp

TP - Lưu Quang Hà vừa rời giảng đường đại học, bước chân khởi nghiệp liền bị quỵt tiền, phải vay nặng lãi để sống. Ở nhà, bố mắc ung thư phổi, gia đình khánh kiệt, khiến anh Hà nhiều đêm bật khóc. Nhưng rồi, anh đứng dậy, gây dựng công ty chuyên làm sản phẩm bê tông nghệ thuật – ngành nghề mà anh được học, doanh thu tiền tỷ, tạo việc làm cho gần 20 lao động. Anh còn là Bí thư Chi đoàn ở tổ dân phố.

Công an cơ sở tuyên truyền, vận động người dân xóa bỏ hủ tục nghi kỵ “cầm đồ thuốc độc” Ảnh: NN

'Bóng ma đồ độc' ám ảnh vùng cao Quảng Ngãi

TP - Ở một số bản làng miền núi Quảng Ngãi, hủ tục nghi kỵ “cầm đồ thuốc độc” vẫn âm ỉ tồn tại, len vào những mâu thuẫn đời thường, những cơn bệnh chưa được lý giải bằng khoa học. Từ một lời phán của thầy cúng, hàng xóm có thể thành kẻ thù, người vô tội bị cô lập, đánh đập, thậm chí mất mạng.

Cán bộ Trạm Y tế xã Buôn Đôn đi bộ đến từng hộ dân tại buôn Đrăng Phốk để tiêm vắc xin cho trẻ

'Cõng' vắc xin tìm trẻ giữa đại ngàn

TP - Không để người dân vất vả đưa con đến trạm y tế, vào ngày 16 hằng tháng, cán bộ y tế xã vùng xa tỉnh Đắk Lắk vượt hơn 20km đường rừng đều đặn mang vắc xin vào tận buôn. Chuyến đi của họ đã mang thêm một lớp bảo vệ đến với những đứa trẻ nơi vùng lõi rừng, từng ngày rút ngắn giữa dịch vụ y tế và người dân.

Giếng cổ được người dân tự hào giới thiệu với khách đến thăm đảo

Bí ẩn giếng cổ ở xã đảo Đà Nẵng

TP - Giữa vùng biển đảo quanh năm nắng gió, nơi từng giọt nước ngọt quý hơn vàng, hai giếng cổ dưới chân núi Bàn Than ở Tam Hải vẫn trong veo, mát lành qua hàng trăm năm.

Cựu chiến binh Nguyễn Duy Kháng và cô giáo HươngẢnh: Lê Văn Chương

Những người lính ở lại núi Dàng-Bài cuối: Trái tim cô giáo trẻ dành trọn tiếng "tít te"

TP - Tháng 2/1970, bên dòng sông Vệ (Hành Thịnh, Quảng Ngãi), những chiếc HU-1A còn gọi là tàu rọ liên tục quần đảo, gầm rít trên bầu trời. Giữa khói lửa chiến tranh, trái tim một cô giáo trẻ lại bị cuốn vào âm thanh “tít te” không ngừng của một cậu lính thông tin quê Thái Bình. “Cái này bí mật, không thể giải thích” – chàng lính Nguyễn Duy Kháng mỉm cười nói với cô giáo Nguyễn Thị Thanh Hương về công việc của mình.

Cựu chiến binh Lại Vũ Yên và bà Nguyễn Thị Bè, mối tình và đám cưới trong chiến tranh, giờ đây đã hơn 50 năm Ảnh: Lê Văn Chương

Những người lính ở lại núi Dàng-Bài 2: Mối tình người lính quân y và nữ du kích

TP - Trước năm 1975, địch xem xã Hành Thịnh là một trong những cái gai rất khó nhổ. Bởi đây là một xã đồng bằng của Quảng Ngãi nhưng lại có rất nhiều ngọn núi: núi Dàng, núi Đuôi Chuột, núi Rố, núi Gò Đồn, núi và rừng Ông Đương, gò Rú. Địa thế hiểm trở vốn là lợi thế của quân giải phóng và là vùng đất chết đối với quân đội chính quyền Sài Gòn. Y sĩ Lại Vũ Yên đã trải qua những ngày gian nan tại đây, sau đó kết hôn với cô du kích…

 Ông Trương Minh Hải, Tổ trưởng Tổ cộng đồng bảo vệ nguồn lợi thủy sản phường Hồng Ngự chăm sóc đàn cá tự nhiên Ảnh: Hoà Hội

'Ngôi nhà' của đàn cá trên sông Tiền

TP - Xuất phát từ ý tưởng giữ cá lại với dòng sông, người dân vùng đầu nguồn Hồng Ngự (Đồng Tháp) đã biến đoạn bờ kè bình dị thành “bến đỗ an toàn” của đàn cá hàng nghìn con. Cá được cho ăn, bảo vệ và sinh trưởng tự nhiên. Mô hình độc đáo này không chỉ góp phần bảo vệ nguồn lợi thủy sản mà còn đánh thức tình yêu thiên nhiên trong cộng đồng.

Chiến dịch 500 ngày đêm đang được tổ chức tại nghĩa trang liệt sĩ Hành Thịnh, xã Đình Cương. Trong số các liệt sĩ nằm lại, có nhiều người là đồng đội của vợ chồng ông Tân Ảnh: Lê Văn Chương

Những người lính ở lại núi Dàng: Mối tình lính DKB và cô y tá

TP - Cách đây hơn nửa thế kỷ, khi đất nước hòa bình, hầu hết những người lính gác lại súng gươm để trở về với quê nhà, mang theo ký ức của một thời hoa lửa. Thế nhưng, tại xã Hành Thịnh (nay là xã Đình Cương) nằm dưới chân núi Dàng- vùng căn cứ cách mạng của Quảng Ngãi, vẫn có những người lính ở lại. Đầu tháng 9 này, họ đang lặng lẽ dõi theo từng nhát cuốc của Đội tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ đang thực hiện Chiến dịch 500 ngày đêm.