Xưởng của Lưu Quang Hà nằm ở phường Nông Tiến, tỉnh Tuyên Quang, sản xuất các sản phẩm như bồn tắm, chậu rửa mặt, cầu thang, bàn ghế, đôn, ghế bể bơi, ghế sân vườn... bằng bê tông mài nghệ thuật. Giám đốc Hà da cháy nắng, chứng tỏ là lãnh đạo “thực chiến”, không phải kiểu điều hoà, máy lạnh. Điều khiến chúng tôi tròn xoe mắt là anh tiếp chúng tôi bằng chiếc áo Đoàn rất chi là gọn gàng, tươm tất.
“Tiếp báo Đoàn nên mặc áo Đoàn”, tôi nhẩm nghĩ trong đầu rồi đoán rằng, nhân vật trước mặt chúng tôi thực sự từng trải hơn rất nhiều so với tuổi 37 của anh.
Khởi nghiệp đầy cay đắng
Lưu Quang Hà tốt nghiệp ngành Kiến trúc, Trường Đại học Phương Đông năm 2013. Nhưng trước khi cầm bằng tốt nghiệp, anh Hà đã bắt đầu đi làm thêm tại các công ty xây dựng, kiến trúc ở Hà Nội.
Ra trường, anh tiếp tục làm việc, rồi tự thành lập công ty. Những tưởng kiến thức được học và kinh nghiệm tích lũy sẽ giúp con đường khởi nghiệp thuận lợi hơn, nhưng thực tế lại hoàn toàn khác.
Anh Hà nhận nhiều công trình, bỏ tiền, công sức để triển khai rồi rơi vào cảnh bị đối tác quỵt tiền. Có công trình tại Thái Nguyên hay dự án khách sạn container ở Hạ Long, anh Hà đều nhận thi công thông qua các đầu mối trung gian. Công trình hoàn thành, tiền công chưa kịp đến tay thì người đứng ra nhận thầu biến mất.
“Làm xong chủ đầu tư quỵt tiền. Có những công trình, chủ nhà thanh toán rồi nhưng người nhận thầu lại mất tích. Tôi bị như vậy nhiều lần”, anh Hà nhớ lại. Những khoản tiền khi ấy có thể chỉ vài chục triệu đồng, nhưng với một người trẻ khởi nghiệp, nuôi con nhỏ và phải xoay xở từng khoản chi phí, đó là một mất mát không hề nhỏ.
Có lúc, anh Hà phải vay một triệu đồng, mất 10.000 đồng tiền lãi một ngày để trang trải cuộc sống. “Trước đó, mình còn chưa biết vay lãi ngày là gì. Nhưng bí quá thì phải vay”, anh run run nhớ lại những năm tháng khó khăn ấy.
Chán nản, anh Hà rời Hà Nội, trở về quê với hy vọng làm lại sau khi “ngấm” những “bài học” thị thành. Những tưởng mọi sự sẽ nhẹ nhàng đi nhưng ai ngờ gia đình cũng có những biến cố không thể lường trước.
Năm 2018, khi anh Hà bắt đầu chuyển hướng về quê gây dựng cơ sở, bố anh mắc ung thư phổi. Tiền bạc vốn đã khó khăn lại càng trở nên căng thẳng. Anh Hà phải xoay xở chi phí điều trị cho bố, đi lại giữa Tuyên Quang và Hà Nội. Có những ngày, anh phải đạp xe chở bình oxy phục vụ việc điều trị cho bố. “Bố bị bệnh, mà chẳng vay mượn được ai. Lúc đấy bí bách dã man”, anh Hà kể.
Ðứng dậy, thành công và lan tỏa
Năm 2018, anh Hà nhận ra thị trường đang thiếu sản phẩm bê tông đẹp, sang trọng. Với những gì được học, kinh nghiệm đã trải, anh bắt đầu gây dựng cơ sở sản xuất tại quê nhà. Thế nhưng, khởi nghiệp chưa được bao lâu, đến cuối năm 2019, COVID-19 bùng phát, hoạt động sản xuất, kinh doanh gặp thêm nhiều trở ngại.
Cơ sở nhỏ nên anh Hà vẫn duy trì được việc sản xuất, nhưng chi phí đi lại, xét nghiệm dịch tễ thời điểm đó cũng trở thành gánh nặng. Trong khó khăn, anh Hà bắt đầu tìm cách tiếp cận khách hàng bằng mạng xã hội. Anh kiên trì đưa sản phẩm lên Facebook, giới thiệu những gì mình làm được. Sản phẩm độc lạ, bền đẹp, giá cả phải chăng nên anh dần có khách hàng.
Ban đầu, những sản phẩm bê tông nghệ thuật của anh Hà khá đơn giản. Nhưng càng làm, anh càng tìm cách cải tiến để sản phẩm chắc hơn, đẹp hơn và có thể làm theo yêu cầu riêng của khách hàng. Ví dụ, để làm một chiếc bồn tắm, trước đây, anh phải tạo hình bằng cát, buộc sắt, đắp vữa rồi chờ khô, sau đó lật sản phẩm, xử lý phần bên trong. Một sản phẩm có thể mất khoảng 3 ngày.
Sau đó, anh Hà thử nghiệm khuôn nhựa. Rồi từ khuôn tự làm khuôn bằng gỗ theo thiết kế. Kết quả, thời gian làm sản phẩm được rút xuống đáng kể. Có thời điểm, một ngày có thể hoàn thiện hai sản phẩm, nhanh hơn nhiều lần so với phương pháp trước đây.
Từ bê tông, anh Hà tạo ra nhiều sản phẩm như bồn tắm, chậu rửa mặt, bệ ngồi, chậu cây, bàn ghế và các chi tiết trang trí cho không gian nội thất, sảnh, sân vườn. Các sản phẩm được hoàn thiện theo hướng mô phỏng vân đá, tạo cảm giác như đá tự nhiên nhưng có thể gia công theo nhiều kiểu dáng và kích thước khác nhau.
Điểm khác biệt của sản phẩm nằm ở kết cấu chắc chắn. Bên trong các sản phẩm được gia cố bằng lưới sợi thủy tinh, đai thép, kết hợp phụ gia chống thấm, phụ gia tăng cứng và sợi thủy tinh vụn trộn trong hỗn hợp bê tông. Nhờ cải tiến kỹ thuật, anh Hà giảm độ dày sản phẩm xuống khoảng 3 cm, vừa hạn chế trọng lượng vừa giữ được độ cứng và khả năng chịu lực cần thiết.
Không chỉ làm theo những mẫu có sẵn, anh Hà tập trung vào sự cá nhân hóa sản phẩm. Khách hàng có thể yêu cầu thay đổi kích thước, chiều dài, chiều rộng, độ sâu hoặc điều chỉnh kiểu dáng cho phù hợp với từng không gian. Đặc biệt, bề mặt và kiểu dáng sản phẩm có thể kết hợp thêm các vật liệu trang trí như sỏi, thủy tinh, thạch anh hoặc những chi tiết theo yêu cầu của khách hàng. Nhờ đó, mỗi sản phẩm có thể trở thành độc bản.
Một chiếc bồn tắm bê tông nghệ thuật do anh Hà sản xuất hiện có giá khoảng 7-10 triệu đồng. So với những sản phẩm công nghiệp có kiểu dáng cố định, lợi thế của mô hình là khả năng tạo ra sản phẩm theo đúng kích thước và ý tưởng của khách hàng, đồng thời vẫn hướng tới mức chi phí phù hợp.
“Giữa những mô hình khởi nghiệp thanh niên trên địa bàn, phần lớn thiên về nông nghiệp, mô hình của anh Hà nổi bật nhờ tính sáng tạo kỹ thuật và sản phẩm bắt nguồn từ chính ý tưởng của anh. Nhiều năm qua Tỉnh Đoàn và Đoàn phường Nông Tiến luôn động viên, tạo điều kiện giúp anh tiếp cận vốn vay để mở rộng sản xuất. Mô hình của anh ấy là tiêu biểu cho thanh niên sáng tạo, dám làm”. Chị Cao Trang Nhung, Bí thư Đoàn phường Nông Tiến, tỉnh Tuyên Quang
Sau nhiều năm vừa làm, vừa cải tiến, doanh nghiệp của anh Hà đã lớn dần, tạo việc làm thường xuyên cho 19 lao động với thu nhập bình quân 12 triệu đồng/người/tháng.
Không giữ bí quyết sản xuất kinh doanh cho riêng mình, anh còn chia sẻ cách làm với những người muốn theo nghề. Có người từ Lâm Đồng tìm đến Tuyên Quang học nghề. Người này ban đầu không biết dựng bản vẽ, báo giá, soạn hợp đồng hay quảng cáo sản phẩm.
Anh hướng dẫn, thậm chí cho ở miễn phí và không thu học phí. Hiện anh có học trò mở xưởng ở Phú Thọ, Lâm Đồng, Đà Nẵng, Đồng Nai. Cách làm của anh dần tạo thành một mạng lưới những người cùng nghề, ở nhiều địa phương khác nhau để chia sẻ kinh nghiệm và cả đối tác, khách hàng.
