Vượt đường rừng, mang vắc xin đến với trẻ
Tờ mờ sớm, cảnh vật còn chìm trong màn sương mỏng, cán bộ y tế xã Buôn Đôn, tỉnh Đắk Lắk cẩn thận rà soát lần lượt từng lọ vắc xin, bơm kim tiêm, thuốc chống sốc phản vệ, sổ theo dõi tiêm chủng cùng các vật tư y tế cần thiết. Họ tỉ mỉ từng chút một bởi đằng sau mỗi lọ vắc xin là yêu cầu nghiêm ngặt về an toàn và chất lượng.
Mặt trời ló dạng, họ đã bắt đầu hành trình mang vắc xin về với trẻ em nằm sâu trong lõi rừng. Buôn Đrăng Phốk hiện ra sau cung đường rừng với những nếp nhà sàn nép mình giữa màu xanh cây cối. Cuộc sống ở đây bình dị và chậm rãi.
Tại nhà cộng đồng của buôn, một số trẻ được cha mẹ đưa đến theo lịch hẹn đã chờ sẵn. Khi cán bộ y tế đến, có em còn rụt rè nép sau lưng mẹ, có em tò mò nhìn những chiếc hộp đựng vắc xin và dụng cụ tiêm chủng. Cán bộ y tế nhanh chóng bố trí khu vực khám sàng lọc, tư vấn, tiêm chủng và theo dõi sau tiêm.
Giữa không gian yên tĩnh của buôn, một buổi tiêm chủng diễn ra bình thường như bao điểm tiêm khác. Cán bộ y tế ân cần hỏi thăm, kiểm tra sức khỏe, tư vấn cho phụ huynh trước khi tiêm. Sau mũi tiêm, trẻ được hướng dẫn theo dõi tại điểm tiêm theo đúng quy định.
Cùng con ngồi chờ theo dõi sau tiêm, chị H’Yun (36 tuổi) cho biết, đường từ buôn ra trạm Y tế xã Buôn Đôn hơn 20 km. Với những gia đình có con nhỏ, việc thu xếp thời gian, phương tiện để đưa trẻ đi tiêm đúng lịch khá trở ngại.
Trước đây người dân phải chủ động đưa con ra trạm y tế, bây giờ cán bộ y tế tìm đến gần người dân hơn, việc tiếp cận dịch vụ y tế thuận lợi hơn.
Trước đây chị H’Yun có tâm lý e ngại khi đưa con đi tiêm. Theo chị, bản thân lo lắng con sốt sau tiêm, phải nghỉ làm để chăm con. Chị chưa thực sự hiểu hết ý nghĩa của việc tiêm chủng. Sau khi được cán bộ y tế giải thích về lợi ích của vắc xin, những phản ứng thông thường có thể gặp sau tiêm và cách theo dõi trẻ.
Cán bộ y tế phân tích để cha mẹ hiểu rằng tiêm chủng đúng lịch là một trong những biện pháp quan trọng giúp bảo vệ trẻ trước các bệnh truyền nhiễm nguy hiểm. Bà con đã chủ động để đưa trẻ đến tiêm theo lịch.
Tại nhà cộng đồng buôn phần lớn phụ huynh đã đưa con tới điểm tiêm. Nhưng vẫn còn những gia đình vắng mặt. Hộp bảo quản vắc xin được xách lên. Sổ theo dõi được mang theo. Cán bộ y tế cùng cộng tác viên buôn bắt đầu đi từng nhà.
Bà Lê Thị Ánh Tuyết, cộng tác viên y tế buôn Đrăng Phốk chia sẻ, gần đến ngày tiêm, chúng tôi đều gọi điện nhắc từng gia đình. Đến ngày hẹn mà chưa thấy trẻ đến, chúng tôi phải đến tận nhà vận động, có trường hợp còn chở cả mẹ và bé ra điểm tiêm.
Khi cần thiết, cán bộ tiêm chủng mang cả hộp bảo quản vắc xin đến tận nhà để tiêm cho trẻ đủ điều kiện.
Trong công tác tiêm chủng ở vùng sâu, vai trò của những cộng tác viên y tế tại buôn đặc biệt quan trọng. Họ không chỉ tuyên truyền bằng những khẩu hiệu chung. Họ gọi điện, nhắc lịch, đến từng nhà, giải thích cho phụ huynh và theo dõi từng trường hợp.
Tại buôn Đrăng Phốk, bà Lê Thị Ánh Tuyết gần như trở thành một “cầu nối” giữa các gia đình và cán bộ y tế. Bà gần dân, hiểu hoàn cảnh từng gia đình và nhanh chóng phát hiện những trường hợp trẻ chưa được tiêm hoặc bỏ lỡ lịch.
Giữ lá chắn sức khỏe từ những việc nhỏ
Giữa vùng lõi vườn Quốc gia Yok Đôn, những căn nhà sàn ở buôn Đrăng Phốk nép mình giữa đại ngàn. Nơi đây hiện có 84 trẻ em trong độ tuổi tiêm chủng vẫn được cán bộ y tế theo dõi, nhắc lịch và tiêm chủng đầy đủ.
Phần lớn người dân trong buôn sống bằng nghề làm rẫy, nhiều hộ thường xuyên đi rừng, ngủ rẫy nên việc tiếp cận các dịch vụ y tế, đưa trẻ đi tiêm đúng ngày, đúng lịch còn khó khăn. Từ thực tế đó, Trạm Y tế xã Buôn Đôn tổ chức điểm tiêm chủng lưu động tại nhà sinh hoạt cộng đồng buôn Đrăng Phốk vào ngày 16 hằng tháng.
Theo y sĩ Bun Giỏi Knul, cán bộ phụ trách chương trình tiêm chủng mở rộng của Trạm Y tế xã Buôn Đôn, việc tổ chức điểm tiêm lưu động tại buôn Đrăng Phốk là giải pháp phù hợp với điều kiện thực tế của địa phương.
Ngoài việc khám sàng lọc, tiêm chủng, chúng tôi còn chú ý tư vấn để phụ huynh hiểu rõ lợi ích của vắc xin và yên tâm theo dõi trẻ sau tiêm. Khoảng cách địa lý có thể được rút ngắn bằng cách đưa điểm tiêm về buôn. Nhưng khoảng cách về nhận thức cần được lấp đầy bằng tuyên truyền, vận động và sự đồng hành lâu dài của cán bộ y tế.
Buôn Đrăng Phốk hiện có 147 hộ với 539 nhân khẩu, trong đó khoảng 70% là đồng bào dân tộc thiểu số. Người dân chủ yếu sống bằng nghề làm rẫy.
Để một buổi tiêm chủng diễn ra an toàn, cán bộ y tế phải chuẩn bị từ nhiều ngày trước. Cán bộ y tế phải đặc biệt chú ý đến việc bảo quản vắc xin.
Những lọ thuốc được đặt trong hộp chuyên dụng, bảo đảm điều kiện cần thiết trong suốt quãng đường từ trạm đến điểm tiêm; vắc xin và vật tư được kiểm tra kỹ; dây chuyền lạnh được bảo đảm trong suốt quá trình vận chuyển.
Danh sách trẻ được rà soát, đối chiếu với sổ quản lý. Sau khi tiêm, tất cả trẻ đều được theo dõi tại điểm tiêm theo đúng quy định trước khi trở về nhà.
Chiều xuống trên buôn Đrăng Phốk. Cán bộ y tế thu dọn dụng cụ, kiểm tra lại sổ sách và những vật tư còn lại trước khi trở về.
Phía sau những cung đường gập ghềnh ấy là chuyến đi của cán bộ y tế đã mang thêm một lớp bảo vệ đến với những đứa trẻ nơi vùng lõi rừng. Họ đang từng ngày tìm cách rút ngắn giữa dịch vụ y tế và người dân.
Trên cung đường rừng những tán cây đan vào nhau, ánh nắng xuyên qua từng khoảng lá, tiếng gió xào xạc hoà cùng tiếng chim vọng lại giữa không gian rộng lớn.
