Cha mẹ ly hôn, bà nuôi cháu
Trong căn nhà nhỏ ở phường An Xuyên, tỉnh Cà Mau, bà Tạ Bích Vân (66 tuổi) vẫn như một người mẹ già tảo tần chăm sóc, nuôi dưỡng đứa cháu nội năm nay tròn 15 tuổi. Đứa cháu nội được một tay bà nuôi nấng từ khi 3 tháng tuổi, sau khi bố mẹ cháu ly hôn.
Bà Vân kể, bà làm mẹ đơn thân, có 2 người con. Năm 2009, con trai út lấy vợ khi 25 tuổi, và cháu L.G.P. ra đời 1 năm sau lễ cưới. Bà tạo điều kiện cho hai vợ chồng con trai ra ở riêng để tự lập. “Lúc đó con dâu tôi mới học xong lớp 12, gia đình cũng động viên, tạo điều kiện cho con đi học đại học, mong sau này có công việc ổn định để lo cho gia đình”, bà Vân nhớ lại.
Thế nhưng, hạnh phúc ngắn chẳng tày gang. Khi đứa cháu mới được 3 tháng tuổi, vợ chồng con trai bà xảy ra mâu thuẫn rồi quyết định ly hôn. Dù hai bên gia đình đã cố gắng hàn gắn, nhưng không thể cứu vãn. Sau ly hôn, cháu P. ở với mẹ, nhưng cuộc sống khó khăn, lại phải thuê nhà, nên con dâu muốn bà nội nuôi cháu, bà Vân đã dang tay đón cháu về nuôi. Trong căn nhà nhỏ, 2 bà cháu nương tựa, chăm sóc nhau qua ngày, khi bố cháu P. cũng lên TPHCM làm ăn nhiều năm qua.
Bà vừa chăm cháu, vừa cố gắng hàn gắn tình cảm mẹ con, luôn nhắc con dâu dù thế nào cũng phải về thăm con. Có những lúc, đứa trẻ vô tư buột miệng nói: “Bà nội ơi, con thương mẹ con nhất trên đời mà mẹ con bỏ con”. Những lời ngây thơ ấy khiến người bà không cầm được nước mắt.
“Nghe mà đứt ruột. Càng nghe, tôi càng tự nhủ phải bù đắp cho cháu nhiều hơn nữa, dù tôi biết có bù đắp bằng cả cuộc đời cũng không bằng tình thương của cha mẹ”, bà Vân nghẹn ngào. Rồi bà nhớ về quãng đời của mình cũng từng ly hôn trở thành mẹ đơn thân nuôi 2 đứa con.
Khi cháu được 6 tháng tuổi, bà Vân gửi cháu tới nhà trẻ để ngày đi làm, tối đón về. Nhờ sự thương tình của các cô giáo, có những hôm bà về trễ, các cô vẫn giữ cháu đến tối. Thời gian trôi nhanh, cậu bé lớn lên trong vòng tay bà. Vào lớp 1, cháu đã rất tự lập, ngoan ngoãn và học giỏi. Từ lớp 1 đến lớp 5, năm nào cũng đạt danh hiệu học sinh xuất sắc.
Bà Vân vẫn nhớ như in những buổi sáng hai bà cháu chở nhau đi học gặp lúc mưa ngập, hai bà cháu té xe, ướt sũng. Cậu bé khi ấy chỉ thủ thỉ: “Hên có bà nội chở con đi, không có bà con không biết phải làm sao”. Câu nói ấy khiến mọi vất vả trong bà như tan biến.
Giờ đây, cậu bé đã vào lớp 10, có thể tự đi học, phụ bà việc nhà. Dù đã lớn, nhưng vì là con trai, bà vẫn nghiêm khắc trong cách dạy dỗ, sợ cháu bị bạn bè lôi kéo, xao nhãng việc học. “Nuôi nó tới hôm nay, tôi thấy rất an tâm. Nó ngoan, hiền, chịu học. Vậy là tôi mừng rồi”, bà Vân cười hiền.
Nhìn lại chặng đường 15 năm thay bố mẹ nuôi cháu, từ lúc cháu mới đỏ hỏn đến khi trở thành cậu học sinh trung học, người bà nay đã gần 70 tuổi, nhưng trong ánh mắt vẫn ánh lên niềm hạnh phúc. “Đối với tôi, đứa cháu này chính là niềm vui lớn nhất, là thành quả lớn nhất của cuộc đời mình”, bà Vân rưng rưng.
Ly hôn ở tuổi xế chiều
Sau gần nửa thế kỷ chung sống, một cuộc hôn nhân tưởng như sẽ đi trọn quãng đời còn lại khi cả hai đã bước sang tuổi “xế chiều”, nhưng có những cuộc hôn nhân không phải vậy. Điển hình như trường hợp của bà Huỳnh Thị Đ (71 tuổi) và ông Nguyễn Văn Đ (80 tuổi), ở xã Phước Long, tỉnh Cà Mau.
Cả hai chung sống với nhau từ năm 1971 trên cơ sở tự nguyện nhưng không đăng ký kết hôn. Sau gần 50 năm gắn bó, từ năm 2020 hai người phát sinh mâu thuẫn, sống ly thân. Nay tình cảm không còn, mục đích hôn nhân không đạt được nên thống nhất yêu cầu Tòa án giải quyết ly hôn.
Chị Nguyễn Thị Thoang, Trưởng bộ phận Kinh tế – Gia đình – Xã hội, Hội Liên hiệp Phụ nữ tỉnh Cà Mau cho rằng, ly hôn để lại nhiều hệ lụy nghiêm trọng, đặc biệt trẻ em chịu ảnh hưởng nặng nề nhất về mặt tâm lý. Nhiều em phải sống với ông bà thay vì cha mẹ, dễ sinh mặc cảm, tự ti do thiếu thốn tình cảm. Không chỉ vậy, điều kiện vật chất của các em cũng gặp nhiều khó khăn hơn khi không có cha mẹ kề cận chăm lo.
“Các em thường có tâm lý so sánh, chạnh lòng khi thấy bạn bè được cha mẹ đưa đón, chăm sóc. Một số trường hợp do hoàn cảnh khó khăn, phải vừa đi học vừa phụ giúp gia đình mưu sinh, dẫn đến việc học tập sa sút”, bà Thoang chia sẻ.
Không chỉ trẻ em, phụ nữ sau ly hôn cũng chịu nhiều thiệt thòi và tổn thương. Nhiều chị em rơi vào cảnh một mình nuôi con, cuộc sống kinh tế khó khăn, vất vả trăm bề. Bên cạnh áp lực kinh tế, họ còn chịu ảnh hưởng nặng nề về mặt tinh thần, tình cảm và các mối quan hệ xã hội.
Trước thực tế đó, bà Thoang cho biết, thời gian qua, các cấp Hội Liên hiệp Phụ nữ trong tỉnh đã tích cực vào cuộc, tham gia sâu vào công tác hòa giải ở cơ sở. Các chi hội trưởng, cán bộ hội thường xuyên nắm bắt tình hình, kịp thời đến vận động, phân tích, chia sẻ để chị em hiểu và cân nhắc trước những quyết định liên quan đến hôn nhân. Dù phải thừa nhận rằng “không phải trường hợp nào cũng đạt được kết quả như mong muốn”.
Bên cạnh đó, Hội Phụ nữ cũng tiếp tục đẩy mạnh cuộc vận động xây dựng gia đình “5 không, 3 sạch”, trọng tâm là xây dựng gia đình hạnh phúc, góp phần hạn chế và giảm thiểu tình trạng ly hôn trong xã hội hiện nay.
Ông Thái Rết – Chánh án TAND tỉnh Cà Mau cho biết, trong năm 2025, các cấp tòa ở tỉnh Cà Mau thụ lý hơn 8.000 vụ ly hôn, chiếm khoảng 30% trong tổng số các vụ án được thụ lý. "Điều này đáng lo, bởi sau khi ly hôn hệ lụy để lại cho xã hội rất nặng nề", ông Thái Rết nói.
