Mái trường chùa giữa Sài Gòn

Mái trường chùa giữa Sài Gòn
TP - Tiếng nói rộn vang sau cửa sắt, từng bức vẽ với hình thù kỳ dị rực rỡ. Những ấn tượng từ mái trường dành cho trẻ em thiểu năng trí tuệ “xã hội hóa” làm dịu mát một góc phố phường lầm lụi Sài Gòn trong mùa hè rực lửa.
Học sinh lớp Sen Ngọc
Học sinh lớp Sen Ngọc.

Bảy lớp Sen

Năm 1989, Viện chủ Linh Quang Tịnh Xá, một ngôi chùa Nam Tông nhỏ bé trong quận 4 TPHCM, đã đứng ra lập một mái trường nhỏ dành cho các em thiểu năng. Cho tới giờ, đây vẫn là mái trường duy nhất trong quận dành cho các em.

Không doanh nghiệp nào tài trợ. Phật tử của chùa ủng hộ gạo, chợ đầu mối thì cho rau. Tháng 5-2012, tổng kết lại thấy các nguồn hỗ trợ được 37 triệu, chi 46 triệu. Hết tiền, lại chạy qua chùa, xin thầy giúp.

Cô Lợi, trực tiếp phụ trách Trung tâm giáo dục trẻ khuyết tật quận 4 (tên gọi hành chính của mái trường) nói: “Có 90 cháu đang theo học trong 6 lớp dành cho trẻ chậm phát triển và 1 lớp dành cho trẻ câm điếc”.

Quận 4, TPHCM, bao quanh cảng, kênh rạch, nhiều dân lao động, thậm chí nhiều băng đảng đâm chém khét tiếng. Với diện tích 4,2 km2, quận có diện tích bé nhất TPHCM.

Một quận với 15 phường, nhưng cũng như không ít quận huyện khác, quận 4 không có trường học dành cho các em thiểu năng trí tuệ. Những trẻ em thiểu năng mà dân gian thường gọi là bệnh đao, được trông giữ trong nhà, rất hiếm khi đến trường học. Hiếm khi thấy mặt trời nên da dẻ bọn trẻ trắng bệu cả.

Mái trường do nhà chùa dựng lên, như vườn hoa giữa những khu nhà ổ chuột bên sông. Tất cả các lớp đều gọi là “lớp sen”.

Cô Điệp - Phụ trách lớp Sen Ngọc chỉ vào lớp học của cô chừng chục học sinh, với độ tuổi chênh nhau cả giáp, cô cười bảo: Một lớp, ba trình độ: Nhà trẻ, mẫu giáo, lớp một. Các lớp chia theo khả năng tiếp nhận chứ không phải độ tuổi. 12 tuổi vẫn học lớp nhà trẻ, cô Điệp nói.

Lớp nhà trẻ rèn luyện những kỹ năng đầu tiên của con người, như tự đi vệ sinh, hiểu được một số cử chỉ của người lớn. Học sinh trình độ văn hóa cao nhất, anh này “có khả năng viết được như trẻ em lớp một” năm nay đã 17 tuổi.

Tôi ngạc nhiên khi thấy Minh Huy, cậu bé nom lanh lợi, hiền lành, không rời mắt khỏi những hình vẽ để dưới sàn nhà. Bố cậu đã bỏ nhà đi mất tích, mẹ nghèo khổ, thuê nhà kiếm sống mưu sinh. Khi vào lớp Sen Ngọc, Huy mù chữ. Bây giờ Huy vẽ được vài hình ảnh theo trí tưởng tượng đơn giản, cậu còn khiến thầy cô trầm trồ khi trổ tài làm được mấy bài toán.

Một cánh cửa cho bé thơ

“Không có nhiều các trường dành cho các em bị bệnh đao, lúc tới đây các em mới được học hành. Một số rất ít cháu từng được gia đình đưa gửi vào trường phổ thông, nhưng học mấy năm không biết gì nhiều nên đành bỏ dở và về với chúng tôi”. Cô Lợi, phụ trách nhà trường kể.

Tình bạn ở lớp
Tình bạn ở lớp.

Câu chuyện của cô Lợi làm tôi nhớ đến tâm sự của một bậc phụ huynh trong thành phố. Chị này đưa đứa con bệnh đao yêu quý của mình sang Singapore “du học”.

Chị nói: “Người Việt Nam còn định kiến nặng nề với trẻ em thiểu năng, rất tội nghiệp cho các cháu khi tới trường và ra ngoài xã hội. Chúng tôi thương con quá nên phải đưa qua nước ngoài học. Các nước phát triển họ không kỳ thị với trẻ em khiếm khuyết trí tuệ”.

Thầy Hiếu 20 năm làm việc tại ngôi trường là ngôi nhà riêng vô chủ sau 1975. Thầy là lương y, chuyên về vật lý trị liệu! Thầy Hiếu cho biết: “Nhiều trẻ em thiểu năng đã quen với việc nằm dài và ngồi lỳ cả ngày trong những ngôi nhà đóng kín, đến mức các em nguy cơ bị hoại tử ở mông và lưng”. Việc đầu tiên khi tới trường, các em được dạy cách ngồi, cách tự đi lại, vận động, xoa bóp cho bản thân.

Múa hát, một thú vui dễ dàng đối với trẻ em bình thường nhưng Minh Thư (sinh năm 1988) đã phải học và rèn luyện suốt 10 năm trời. Nhiều cháu phải mất hàng năm mới tự mình đánh răng được.

Nhiều học sinh ở các lớp sen đã 25 tuổi, không dưới một thập kỷ miệt mài “tầm sư học đạo” nơi đây, mới đạt được trình độ lớp hai.

Ánh sáng trí tuệ chỉ có thể đến với những trẻ em yếu ớt tinh thần giữa một cuộc sống thấm đẫm tình yêu thương và sự kiên nhẫn. Học, không chỉ để tích lũy kiến thức, mà trước hết là để tìm thấy một tuổi thơ hạnh phúc cho con người.

Trình độ văn hóa không phải là tất cả. Tuấn Khanh sinh năm 1984, sau nhiều năm kiên trì tụng kinh và học hành đã đạt trình độ lớp 1, nhưng cậu rất lạc quan vui vẻ. Bảo Thi (1984) thậm chí có thể đánh được văn bản bằng computer. Bảo Thi rất vui vì thành quả ấy.

Thật sai lầm với suy nghĩ các em tới trường đều tiếp nhận tốt tri thức mà nhà trường muốn truyền tải như trường hợp Bảo Thi. Công Hậu (1988) bị bệnh rất nặng, học lâu năm nhưng “đại sĩ tử” này chỉ dừng ở trình độ biết đặt dép đúng chỗ.

Bé Vy vui khi được đến trường. Ảnh: T.N.A
Bé Vy vui khi được đến trường. Ảnh: T.N.A .

Khác với các ngôi trường khác, “miễn Hậu và các bạn của mình còn vui vẻ học tập, các em vẫn có một chỗ ở lớp sen cùng các bạn nhỏ hơn mình”.

Cô Lợi cho biết cánh cửa từ bi của nhà chùa luôn rộng mở: “Ban đầu chúng tôi chỉ nhận học sinh tối đa 15 tuổi, nhưng giờ các em đã lên tới 25 mà vẫn tiếp tục được học tập”.

Những người bạn thông minh hơn, học giỏi hơn, thậm chí có thể đút cơm cho Hậu vào bữa trưa. Sau đó Hậu được bạn đồng môn nhưng khác lứa vỗ về vào giấc ngủ trưa yên bình.

Nổi trôi con thuyền tri thức

“Mỗi năm ngân sách quận cấp cho 15 triệu, năm nay cấp được 20 triệu, nhưng mỗi tháng trung tâm phải chi 40 triệu đồng” – cô Lợi nói.

15 giáo viên, cấp dưỡng, hành chính, chỉ nhận 1,5 triệu đồng mỗi người một tháng. Thậm chí giáo viên thuê nhà để ở, dạy cho các cháu. Cuộc sống đạm bạc, công việc tối mắt cả ngày.

Không doanh nghiệp nào tài trợ. Phật tử của chùa ủng hộ gạo, chợ đầu mối thì cho rau. Tháng 5-2012, tổng kết lại thấy các nguồn hỗ trợ được 37 triệu, chi 46 triệu. Hết tiền, lại chạy qua chùa, xin thầy giúp.

Bên hội phụ huynh, thu mỗi tháng một nhà 50.000 đồng làm quỹ thăm các cháu lúc ốm đau, nhưng nhiều phụ huynh không đóng nổi.

Nằm bên bờ sông, Trung tâm giáo dục trẻ khuyết tật quận 4, TPHCM, tựa như một con thuyền lẻ loi, chở đầy trẻ thơ ngơ ngác và hiền lành, giữa dòng sông đời cuồn cuộn âu lo. “Từ năm 1989 tới nay, chúng tôi cứ chạy vạy từng tháng để tồn tại như thế” - cô Lợi kể, đôi mắt người cán bộ về hưu thấp thoáng nếp nhăn in hằn.

Tháng 7 - 2012

Cùng chuyên mục

Khi sứ giả hoang dã trở về: Anh 'lâm tặc' thương nàng mũi hếch…

Khi sứ giả hoang dã trở về: Anh 'lâm tặc' thương nàng mũi hếch…

TPO - Một ngày đẹp trời, nhà bảo tồn Chu Xuân Cảnh (quản lý dự án bảo tồn voọc mũi hếch, thuộc Tổ chức Bảo tồn Động thực vật Quốc tế - FFI) rủ tôi đi chụp ảnh 'những cô nàng ăn hoa nghiến thơm' trên đỉnh núi Khau Ca, thuộc VQG Du Già - Cao nguyên đá Đồng Văn, tỉnh Tuyên Quang. Lái xe gần chục tiếng đồng hồ từ Hà Nội, đi bộ thêm 4 tiếng vượt rừng, núi đá, lội qua nhiều con suối nước lạnh nữa mới tới được khu nhà sàn nhỏ của đội bảo vệ voọc mũi hếch thuộc xã Tùng Bá.

Khi 'sứ giả hoang dã' trở về - Bài 2: Bí mật của đội 'ngự lâm quân' bảo vệ 'nữ hoàng'

Khi 'sứ giả hoang dã' trở về - Bài 2: Bí mật của đội 'ngự lâm quân' bảo vệ 'nữ hoàng'

TPO - Tại sao rừng già thâm u bất tận lại vắng bóng thú hoang, còn góc núi nhô ra biển (bán đảo Sơn Trà, Đà Nẵng), vây quanh bởi hải cảng và đô thị sầm uất, lại giữ được đàn voọc ngũ sắc đông nhất trên thế giới? Bí quyết nằm ở sự quyết liệt, tính bài bản của những 'vệ sỹ' bảo vệ 'nữ hoàng' linh trưởng.

Bãi sậy sông Đầm là mái nhà yên bình của nhiều loài chim, trong đó có cả cò nhạn Ảnh: Đ.T

Về nơi đàn cò ở lại

TP - Có một nơi mà bao năm qua đàn cò hàng ngàn con chọn làm nhà, sáng chiều sải cánh tự do kiếm ăn, tối về ngủ bên rặng dừa mà chẳng mảy may lo bị bẫy bắt. Nơi ấy là bãi sậy sông Đầm (thuộc phường Bàn Thạch, thành phố Đà Nẵng).

Tượng đài Nguyễn Tất Thành – Chủ tịch Hồ Chí Minh tại Trường Quốc học Huế Ảnh: QH Huế

130 năm trường Quốc học Huế: Ngôi trường của tuấn kiệt, anh thư

TP - Trong nhiều lần trò chuyện với thạc sĩ Sử học Nguyễn Đình Dũng, người từng dạy môn lịch sử ở Đại học Huế và cũng từng công tác tại Bảo tàng Hồ Chí Minh TP Huế, thường nghe anh nói rằng: “Trường Quốc học Huế là ngôi trường vĩ đại, là chiếc nôi đào tạo lớp lớp hiền tài đóng góp rất lớn cho lịch sử đất nước. Họ đích thực là những tuấn kiệt, anh thư. Trong đó có vai trò đặc biệt quan trọng của người học sinh Nguyễn Sinh Côn, sau này là Chủ tịch Hồ Chí Minh vĩ đại”.

Rắn độc và rừng hoang đã 'bỏ bùa' họ như thế đó

Rắn độc và rừng hoang đã 'bỏ bùa' họ như thế đó

TPO - Suốt nhiều năm, thỉnh thoảng tôi vẫn được những vị khách phương xa, trong đó có cả khách Âu - Mỹ, nhờ dẫn đến những khu nhà hàng đặc sản thịt rắn như Lệ Mật để “thử món lạ”. Có những nhà báo châu Âu quyết tâm trải nghiệm đến cùng, giá cả chẳng thành vấn đề, cứ như thể đã đặt chân đến Hà Nội mà chưa nếm thịt rắn thì chuyến đi vẫn còn thiếu một điều gì đó. Vậy mà, khi tận mắt thấy quả tim rắn vẫn còn đập trong chiếc cốc thủy tinh, bên cạnh là thứ tiết đỏ au được khuấy bằng một cọng sả trắng nõn, không ít người bỗng chốc đổi ý. Họ lịch sự xin phép được dừng lại ở mức “chiêm ngưỡng”, nhường phần “thưởng thức” cho những người can đảm hơn.

Ông Nguyễn Hồng Quang tỉ mỉ, chăm chút từng sản phẩm mới

Khắc khoải về làng gốm cổ Hương Canh

TP - Từng có gần 400 hộ làm nghề, gốm Hương Canh (xã Bình Nguyên, tỉnh Phú Thọ) nay chỉ còn 4 hộ bền bỉ giữ lửa cho nghề gốm cổ. Được tạo nên từ nguồn đất trầm tích đặc biệt của địa phương, dòng gốm sành không men nổi tiếng bởi độ bền chắc và sắc màu trầm mộc mạc đang đối mặt với những khó khăn về đầu ra và nguy cơ thiếu người kế nghiệp.

Anh Lưu Quang Hà bên sản phẩm bê tông nghệ thuật của Công ty

'Chúa chổm' xứ Tuyên đúc nên cơ nghiệp

TP - Lưu Quang Hà vừa rời giảng đường đại học, bước chân khởi nghiệp liền bị quỵt tiền, phải vay nặng lãi để sống. Ở nhà, bố mắc ung thư phổi, gia đình khánh kiệt, khiến anh Hà nhiều đêm bật khóc. Nhưng rồi, anh đứng dậy, gây dựng công ty chuyên làm sản phẩm bê tông nghệ thuật – ngành nghề mà anh được học, doanh thu tiền tỷ, tạo việc làm cho gần 20 lao động. Anh còn là Bí thư Chi đoàn ở tổ dân phố.

Công an cơ sở tuyên truyền, vận động người dân xóa bỏ hủ tục nghi kỵ “cầm đồ thuốc độc” Ảnh: NN

'Bóng ma đồ độc' ám ảnh vùng cao Quảng Ngãi

TP - Ở một số bản làng miền núi Quảng Ngãi, hủ tục nghi kỵ “cầm đồ thuốc độc” vẫn âm ỉ tồn tại, len vào những mâu thuẫn đời thường, những cơn bệnh chưa được lý giải bằng khoa học. Từ một lời phán của thầy cúng, hàng xóm có thể thành kẻ thù, người vô tội bị cô lập, đánh đập, thậm chí mất mạng.

Cán bộ Trạm Y tế xã Buôn Đôn đi bộ đến từng hộ dân tại buôn Đrăng Phốk để tiêm vắc xin cho trẻ

'Cõng' vắc xin tìm trẻ giữa đại ngàn

TP - Không để người dân vất vả đưa con đến trạm y tế, vào ngày 16 hằng tháng, cán bộ y tế xã vùng xa tỉnh Đắk Lắk vượt hơn 20km đường rừng đều đặn mang vắc xin vào tận buôn. Chuyến đi của họ đã mang thêm một lớp bảo vệ đến với những đứa trẻ nơi vùng lõi rừng, từng ngày rút ngắn giữa dịch vụ y tế và người dân.

Giếng cổ được người dân tự hào giới thiệu với khách đến thăm đảo

Bí ẩn giếng cổ ở xã đảo Đà Nẵng

TP - Giữa vùng biển đảo quanh năm nắng gió, nơi từng giọt nước ngọt quý hơn vàng, hai giếng cổ dưới chân núi Bàn Than ở Tam Hải vẫn trong veo, mát lành qua hàng trăm năm.

Cựu chiến binh Nguyễn Duy Kháng và cô giáo HươngẢnh: Lê Văn Chương

Những người lính ở lại núi Dàng-Bài cuối: Trái tim cô giáo trẻ dành trọn tiếng "tít te"

TP - Tháng 2/1970, bên dòng sông Vệ (Hành Thịnh, Quảng Ngãi), những chiếc HU-1A còn gọi là tàu rọ liên tục quần đảo, gầm rít trên bầu trời. Giữa khói lửa chiến tranh, trái tim một cô giáo trẻ lại bị cuốn vào âm thanh “tít te” không ngừng của một cậu lính thông tin quê Thái Bình. “Cái này bí mật, không thể giải thích” – chàng lính Nguyễn Duy Kháng mỉm cười nói với cô giáo Nguyễn Thị Thanh Hương về công việc của mình.