Chấm dứt xé lẻ chỉ tiêu
Nhiều mùa tuyển sinh gần đây, trường ĐH mở ra hàng chục phương thức xét tuyển khác nhau. Có cơ sở đào tạo áp dụng đến 5-7 phương thức trong cùng một ngành, chia nhỏ chỉ tiêu thành từng phần hạn hẹp. Hệ quả trực tiếp là điểm chuẩn xét tuyển bị đẩy lên cao bất thường, do chỉ tiêu dành cho điểm thi tốt nghiệp THPT ngày càng thu hẹp, tạo tâm lí bất an diện rộng.
Để chấn chỉnh, định hướng tuyển sinh năm 2027, Bộ GD&ĐT đặt trọng tâm vào việc chuẩn hóa và tinh gọn triệt để danh mục phương thức xét tuyển. Bộ dự kiến giữ 11 phương thức cốt lõi có căn cứ đánh giá năng lực khoa học và chuẩn mực (năm 2026 là 19 phương thức) với nguyên tắc một ngành đào tạo không được phân mảnh chỉ tiêu qua quá nhiều cánh cửa phụ.
Việc siết chặt này buộc các trường ĐH phải tái cấu trúc toàn diện đề án tuyển sinh, chuyển dịch trọng tâm từ số lượng sang chất lượng nguồn tuyển. Khi các phương thức được gọt giũa rõ ràng, mặt bằng chỉ tiêu dành cho các kì thi chuẩn hóa chung và thi tốt nghiệp sẽ trở về vị trí chủ đạo, bảo đảm một sân chơi công bằng cho mọi đối tượng thí sinh.
Siết chứng chỉ
Bộ GD&ĐT dự kiến năm 2027 không cộng điểm đối với chứng chỉ ngoại ngữ và thành tích học sinh giỏi.
Động thái này nhằm đưa chứng chỉ ngoại ngữ về đúng thực chất đối với những ngành đào tạo ngôn ngữ hoặc năng lực ngoại ngữ vượt trội, thay vì trở thành «tấm vé vàng» vạn năng làm biến dạng phổ điểm chuẩn.
Thực tế điều chỉnh đã bắt đầu diễn ra tại các trường ĐH lớn. Trong định hướng tuyển sinh năm 2027 đã công bố, ĐH Kinh tế Quốc dân dự kiến bỏ phương thức xét tuyển kết hợp chứng chỉ IELTS với điểm thi đánh giá năng lực; thay vào đó, chứng chỉ ngoại ngữ quốc tế (từ IELTS 5.5 trở lên) chỉ còn được xem xét quy đổi thành điểm môn tiếng Anh hoặc sử dụng làm điểm thưởng trong xét tuyển. TS Lê Anh Đức, Trưởng phòng Quản lí Đào tạo, ĐH Kinh tế Quốc dân nhắn nhủ, thí sinh bám sát những thông tin tuyển sinh năm 2027 đã được nhà trường công bố vừa qua để chuẩn bị các điều kiện xét tuyển phù hợp.
Trường ĐH Kiến trúc Hà Nội cũng đã có thông báo một số nội dung dự kiến sẽ điều chỉnh liên quan đến tuyển sinh năm 2027. Trường dự kiến tăng cường xét tuyển sinh độc lập theo ngành đào tạo, theo chương trình đào tạo, thay thế xét tuyển theo một số nhóm ngành.
Đối với ngành Thiết kế Nội thất, trường xét tuyển theo các tổ hợp xét tuyển V00 (Toán, Vật lí, Vẽ mĩ thuật); V01 (Toán, Ngữ văn, Vẽ mĩ thuật); V02 (Toán, Tiếng Anh, Vẽ mĩ thuật). Thời gian làm bài môn thi Hình họa mĩ thuật (thuộc tổ hợp môn H00, H02) dự kiến được điều chỉnh thành 210 phút.
Trường ĐH Kiến trúc thông báo sớm để các thí sinh xét tuyển năm 2027 có thêm thông tin, chủ động lựa chọn nguyện vọng và có thời gian chuẩn bị cho việc xét tuyển, nhằm đảm bảo quyền lợi của thí sinh.
Kì thi riêng co cụm về các trường ĐH lớn
Bên cạnh điều chỉnh phương án xét tuyển, một số trường ĐH cũng bắt đầu công bố những thay đổi trong tổ chức các kì thi riêng năm 2027.
Trường ĐH Sư phạm Hà Nội thông tin, điểm mới nổi bật của kì thi đánh giá năng lực năm 2027 là chuyển phần thi trắc nghiệm từ làm bài trên phiếu trả lời sang thực hiện trên máy tính.
Đề thi được hệ thống tự động phân phối theo môn đã đăng kí; thời gian làm bài được hiển thị đếm ngược. Bài làm trắc nghiệm được tự động gửi tới máy chủ khi thí sinh nộp bài hoặc hết giờ. Mỗi thí sinh chỉ được đăng kí tham dự một đợt thi và lựa chọn một địa điểm thi thuộc đợt thi đó.
Theo nhà trường, hình thức này góp phần chuẩn hóa quy trình tổ chức, giảm thao tác thủ công trong thu nhận, xử lí bài trắc nghiệm và tăng cường khả năng quản lí dữ liệu kì thi, đồng thời tạo thuận lợi hơn cho thí sinh, đáp ứng yêu cầu sử dụng kết quả thi trong tuyển sinh ĐH.
Năm 2027, ĐH Bách khoa Hà Nội tiếp tục tổ chức thi đánh giá tư duy tại 11 tỉnh, thành phố với dự kiến khoảng 60.000 lượt thi cho 3 đợt thi.
Trước xu hướng thu hẹp xét tuyển học bạ đơn thuần và siết điểm cộng chứng chỉ, câu hỏi đặt ra là liệu các kì thi tuyển sinh riêng có bị cắt giảm. Minh chứng từ kế hoạch tuyển sinh đã được các cơ sở đào tạo công bố cho thấy, các kì thi riêng của các trường ĐH lớn hoàn toàn không suy giảm về quy mô và vai trò, mà trái lại đang trở thành thước đo sàng lọc học thuật chủ chốt, song hành cùng kì thi tốt nghiệp THPT.
ĐH Quốc gia TPHCM dự kiến tổ chức 2 đợt thi đánh giá năng lực để tuyển sinh. Trong đó, ĐH này định hướng xét tuyển tổng hợp theo một khung công thức thống nhất trong toàn hệ thống các trường trực thuộc, trong đó kết quả kì thi đánh giá năng lực là tiêu chí chiếm tỉ trọng cao.
Bộ GD&ĐT dự kiến công bố quy chế tuyển sinh ĐH năm 2027 trong tháng 11. Các chuyên gia nhắn nhủ tới thí sinh xét tuyển năm tới cần nắm chắc các quy định của Bộ GD&ĐT, của cơ sở đào tạo để không mất cơ hội vào ngành yêu thích.
Tuy nhiên, thị trường khảo thí sẽ thanh lọc triệt để tình trạng các trường nhỏ tự tổ chức kì thi cục bộ, manh mún, thay vào đó là sự tập trung vào các kì thi chuẩn hóa quy mô lớn: Đánh giá tư duy của ĐH Bách khoa Hà Nội, đánh giá năng lực của 2 ĐH quốc gia, cùng bài thi chuyên biệt của khối sư phạm.
Một điểm thay đổi quan trọng tác động trực tiếp đến quyền lợi của thí sinh năm 2027 là việc chuẩn hóa lại bảng danh mục ngành đào tạo bậc. Nhiều ngành học được rà soát, sáp nhập hoặc thay đổi tên gọi để bám sát yêu cầu phát triển mới. Sự chuyển dịch này tiềm ẩn nguy cơ thí sinh tra cứu điểm chuẩn của các năm trước nhưng đối chiếu sai mã ngành hoặc nhầm lẫn giữa định hướng nghiên cứu và ứng dụng.
Để tránh những sai sót đáng tiếc trong khâu đặt nguyện vọng, các trường ĐH có trách nhiệm công bố sớm bảng chuyển đổi tương đương giữa chương trình cũ và mới, đi kèm chuẩn đầu ra và tổ hợp xét tuyển cụ thể. Đối với thí sinh, kĩ năng chủ động tìm hiểu thông tin trực tiếp từ đề án tuyển sinh chính thức của từng trường, đối chiếu kĩ lưỡng năng lực bản thân với cấu trúc chương trình đào tạo là yêu cầu bắt buộc.
