Tục mua muối và lưu ý khi đi lễ chùa, hái lộc đầu năm

TPO - Theo chuyên gia, đi chùa không phải để “mặc cả” với thần linh, càng không nên mang tâm lý cầu lợi ích, vật chất quá mức.

Mỗi dịp Tết đến, bên cạnh mâm cỗ gia tiên và phong tục chúc Tết, người Việt còn duy trì nhiều tập tục mang đậm màu sắc tâm linh như đi lễ chùa đầu năm, hái lộc, mua muối - mua lửa.

Trả lời Tiền Phong, nhà nghiên cứu văn hoá Ngô Hương Giang cho rằng điều cốt lõi của các nghi thức này không nằm ở hình thức mà ở sự thành tâm và hiểu đúng ý nghĩa biểu tượng.

Đi chùa đầu năm: Cầu bình an, giữ sự tôn nghiêm

Trong truyền thống người Việt, đi chùa đầu xuân là nét sinh hoạt văn hoá - tín ngưỡng phổ biến. Sách Gia lễ chỉ nam và nhiều tài liệu về phong tục Tết đều nhấn mạnh tinh thần “kính Phật, trọng lễ”, lấy sự thanh tịnh làm đầu. Đi chùa không phải để “mặc cả” với thần linh, càng không nên mang tâm lý cầu lợi ích vật chất quá mức.

le-chua.jpg
Nhiều người đi lễ đầu năm, thậm chí ngay sau Giao thừa để “xin lộc sớm”, cầu một năm bình an.

Theo nhà nghiên cứu văn hóa Ngô Hương Giang, khi đi chùa đầu năm, người dân cần lưu ý: Ăn mặc lịch sự, kín đáo, phù hợp không gian tôn nghiêm. Giữ thái độ trang nghiêm, nói năng nhỏ nhẹ. Không chen lấn, xô đẩy nơi đông người. Không đặt tiền lẻ bừa bãi lên ban thờ, tượng Phật. Nội dung cầu nguyện nên hướng đến bình an, sức khỏe, trí tuệ.

Trong Khổng Tử gia ngữ, tư tưởng “kính nhi viễn chi” (kính trọng và giữ khoảng cách đúng mực với thần linh) cũng phản ánh tinh thần ứng xử văn minh nơi thờ tự. Sự thành tâm không thể đo bằng số tiền công đức, mà bằng thái độ ứng xử và đời sống thiện lành sau đó.

Hái lộc đầu năm: Biểu tượng hơn là vật chất

Phong tục hái lộc vốn xuất phát từ quan niệm “xuân sinh”, tức mùa xuân là mùa sinh sôi, khởi đầu. Theo ghi chép trong Việt Nam phong tục của học giả Phan Kế Bính, người xưa thường xin một nhành lộc nhỏ tượng trưng mang về nhà, với niềm tin năm mới sẽ hanh thông, phát đạt.

Tuy nhiên, nhà nghiên cứu Ngô Hương Giang cho rằng lộc mang ý nghĩa biểu trưng, không phải hành động bẻ cành lớn hay làm tổn hại cây cối nơi cửa chùa. Nhiều chùa hiện nay đã chuẩn bị sẵn cành lộc tượng trưng phát cho Phật tử để hạn chế tình trạng bẻ cây tùy tiện.

Quan trọng hơn cả, “lộc” nên được hiểu là lộc trong tâm, sự thiện lành, tích cực và khởi đầu mới. Nếu hành vi hái lộc gây phản cảm, phá hoại cảnh quan, thì đã đi ngược lại tinh thần hướng thiện của ngày đầu năm.

Tục mua muối, mua lửa

“Đầu năm mua muối, cuối năm mua vôi” là câu tục ngữ quen thuộc trong đời sống dân gian. Theo quan niệm truyền thống, muối tượng trưng cho sự mặn mà, gắn kết. Trong đời sống nông nghiệp, muối còn được xem là vật có khả năng xua đuổi tà khí, giữ lại điều tốt lành. Một số tài liệu dân gian miền Bắc ghi nhận tập tục rắc muối trước cửa nhà đầu năm với ý nghĩa trừ xui, cầu an.

Nhà nghiên cứu Ngô Hương Giang cho biết mua muối đầu năm là biểu tượng cho sự bền chặt trong gia đình, cho tình nghĩa vợ chồng, anh em. Vị mặn của muối nhắc nhở con người gìn giữ đạo nghĩa, thuỷ chung.

Cùng với muối, tục mua lửa mang ý nghĩa cầu mong sự ấm áp, thịnh vượng và năng lượng tích cực. Lửa trong văn hoá Á Đông gắn với dương khí, sinh khí của ngôi nhà. Trong Lễ tục gia đình người Việt, nhiều nhà nghiên cứu cho rằng bếp lửa đầu năm tượng trưng cho sự khởi đầu hanh thông, gia đạo hưng vượng.

Ngày nay, việc mua một bao muối nhỏ hay xin lửa lấy may đầu năm chủ yếu mang tính biểu tượng. Điều quan trọng không phải ở số lượng hay giá trị vật chất, mà ở niềm tin hướng tới một năm ổn định, hạnh phúc và phát triển.

Theo chuyên gia, các phong tục đầu xuân đều xuất phát từ khát vọng giản dị là cầu bình an, gắn kết gia đình, hướng thiện và khởi đầu mới. Tuy nhiên, khi thực hành thiếu hiểu biết hoặc chạy theo hình thức, ý nghĩa tốt đẹp ấy có thể bị biến tướng.

Cùng chuyên mục

PGS.TS Nguyễn Thế Kỷ làm Chủ tịch Hội Nhà văn Việt Nam

PGS.TS Nguyễn Thế Kỷ làm Chủ tịch Hội Nhà văn Việt Nam

TPO - Ban Chấp hành Hội Nhà văn Việt Nam đã tiến hành bỏ phiếu sáng 17/11. PGS.TS, nhà văn Nguyễn Thế Kỷ tham gia Ban Chấp hành Hội, Ban Thường vụ Hội và đảm nhiệm vị trí Chủ tịch Hội Nhà văn Việt Nam nhiệm kỳ 2021-2026.

Săn vé concert quốc gia ở Mỹ Đình

Săn vé concert quốc gia ở Mỹ Đình

TPO - Với quy mô dự kiến khoảng 50.000 khán giả tại sân vận động quốc gia Mỹ Đình, chương trình nghệ thuật đặc biệt "Muôn sắc Việt Nam" đặt ra yêu cầu cao về công tác bảo đảm an ninh trật tự, an toàn. Trước tình trạng xuất hiện thông tin rao bán vé mời trên mạng xã hội, đại diện Công an TP Hà Nội khuyến cáo người dân thận trọng trước các lời mời chào mua vé, tránh bị lợi dụng, lừa đảo.

Tân Hoa hậu Việt Nam mang cây hạnh phúc trở về Báo Tiền Phong

Tân Hoa hậu Việt Nam mang cây hạnh phúc trở về Báo Tiền Phong

TPO - Trong ngày Báo Tiền Phong kỷ niệm 73 năm ra số báo đầu tiên, Hoa hậu Nguyễn Yến Trang cùng hai á hậu và các đại sứ mang cây hạnh phúc trở lại tòa soạn, thực hiện lời hẹn từ trước vòng chung khảo. Gọi Tiền Phong là “ngôi nhà thứ hai”, các người đẹp mong đồng hành trong những hoạt động vì cộng đồng.

3.000 nghệ sĩ đổ về Mỹ Đình

3.000 nghệ sĩ đổ về Mỹ Đình

TPO - Chương trình nghệ thuật quy mô quốc gia “Muôn sắc Việt Nam: Văn hóa soi đường - Non sông hòa nhịp” diễn ra tối 24/11 tại sân vận động quốc gia Mỹ Đình (Hà Nội), quy tụ nhiều thế hệ nghệ sĩ như NSND Quang Thọ, NSND Thu Hiền, ca sĩ Mỹ Tâm, Tùng Dương, Hòa Minzy, Hoàng Thùy Linh, Noo Phước Thịnh. Toàn bộ vé tham dự được phát miễn phí.

Nghệ sĩ tự bảo vệ mình thế nào sau vụ Hoàng Mèo, Tấn Bo?

Hệ lụy phim ‘giang hồ mạng’

TPO - Tấn Bo, Hoàng Mèo bị khởi tố, bắt tạm giam liên quan phim ca nhạc "Huy Bến xe", đưa chuyện nghệ sĩ tham gia sản phẩm có “giang hồ mạng” trở lại tâm điểm. Nhiều nhà giáo dục lo ngại rằng những màn thanh toán, trả thù được tô vẽ thành hành động trượng nghĩa có thể khiến người trẻ ngộ nhận về bạo lực.

Nơi mặt trời trở về

Nơi mặt trời trở về

Có những câu hỏi đi qua tuổi thơ nhẹ như một cánh bướm chạm vào ô cửa. Người hỏi chẳng đợi lâu, người nghe cũng chẳng nhớ nhiều; một thoáng tò mò khép lại, ngày tháng lại tiếp tục trôi, tưởng như chẳng có gì bị bỏ quên.

Tháp nước Hàng Đậu phát ra 'cơn mưa âm thanh' của côn trùng và nhện

Tháp nước Hàng Đậu phát ra 'cơn mưa âm thanh' của côn trùng và nhện

TPO - Những cuộc đối thoại, tín hiệu tự vệ của côn trùng được tái hiện qua 59 bản ghi âm khoa học, tạo nên không gian âm thanh kỳ lạ bên trong tháp nước Hàng Đậu (Hà Nội), mang đến cho công chúng trải nghiệm độc đáo tại Lễ hội Thiết kế Sáng tạo Hà Nội 2026.

Lý giải trưởng ấp ở miền Tây có tên độc, lạ

Lý giải trưởng ấp ở miền Tây có tên độc, lạ

TPO - Việc người dân miền Tây có một số cái tên độc, lạ được soạn giả Nhâm Hùng - nhà nghiên cứu văn hóa Nam Bộ lý giải, do thói quen, phản ánh tín ngưỡng dân gian, tâm trạng vui buồn và mong ước của cha mẹ. Người Nam Bộ từ xưa tới nay nổi tiếng với cách đặt tên mộc mạc, từ mong ước "Phú, Quý, Vinh, Hoa" đến những danh xưng gắn liền với các loài vật cũng để dễ nuôi.

Ngày mai, tôi sẽ là tôi khác

Ngày mai, tôi sẽ là tôi khác

Tôi đã từng rất sợ tiếng động. Chỉ một tiếng thìa khẽ chạm vào thành bát cũng khiến tôi giật mình. Tiếng tivi từ phòng bên, tiếng người trò chuyện hay tiếng chuông điện thoại đều làm tôi khó chịu. Có những ngày, tôi chỉ nằm im trong phòng, đóng kín cửa, không muốn gặp gỡ hay nói chuyện với bất kỳ ai.

Sắc màu văn hóa hội tụ trong ngày hội đoàn kết ở Lan Thượng

Sắc màu văn hóa hội tụ trong ngày hội đoàn kết ở Lan Thượng

Giữa không khí rộn ràng của Ngày hội Đại đoàn kết toàn dân tộc và Ngày Văn hóa Việt Nam, người dân các dân tộc ở thôn Lan Thượng, xã Tam Tiến, thành phố Bắc Ninh cùng chung niềm vui, gắn bó và khát vọng xây dựng quê hương ngày càng phát triển.

Ngắm hoàng hôn ở Chùa Tháp có lịch sử 1.000 năm tại Đồ Sơn

Ngắm hoàng hôn ở Chùa Tháp có lịch sử 1.000 năm tại Đồ Sơn

TPO - Chùa Tháp Tường Long được tôn tạo, phục dựng trên nền móng của tòa tháp được xây dựng từ thế kỷ XI trên đỉnh núi Long Sơn, phường Đồ Sơn (TP Hải Phòng). Khu vực này là điểm cao nhất trong 9 ngọn núi với phong cảnh sơn thủy hữu tình, bao quát toàn bộ vùng Đông Nam Hải Phòng và vùng biển Đồ Sơn.