Chiều 19/6, tại kỳ họp thứ ba HĐND TPHCM khóa XI, nhiệm kỳ 2026 - 2031, ông Trần Quang Lâm, Giám đốc Sở Xây dựng TPHCM, đã thông tin thêm về định hướng phát triển giao thông công cộng của thành phố, trong đó có đề xuất miễn phí xe buýt trong 6 tháng cuối năm 2026 đang được UBND TP trình HĐND xem xét.
Theo ông Lâm, TPHCM đang đứng trước cơ hội lớn để phát triển giao thông công cộng khi Quốc hội đã ban hành các cơ chế, chính sách đặc thù và Bộ Chính trị cũng đặt mục tiêu đến năm 2030 TPHCM có khoảng 200 km đường sắt đô thị.
Tuy nhiên, ông Lâm cũng cho rằng, metro không thể hoạt động hiệu quả nếu thiếu hệ thống giao thông kết nối. Vì vậy, cùng với việc đầu tư mạng lưới đường sắt đô thị, thành phố phải phát triển mạnh hệ thống xe buýt để tạo thành mạng lưới vận tải công cộng hoàn chỉnh.
"Muốn phát triển giao thông công cộng phải thực hiện đồng thời hai giải pháp, vừa thu hút người dân sử dụng phương tiện công cộng, vừa từng bước hạn chế phương tiện cá nhân", ông Lâm nói.
Hiện TPHCM có khoảng 180 tuyến xe buýt phủ khắp địa bàn. Những năm qua, thành phố đã rà soát mạng lưới, nâng cấp hạ tầng, thúc đẩy chuyển đổi xanh và ứng dụng công nghệ số trong hoạt động vận tải hành khách công cộng.
Theo Giám đốc Sở Xây dựng, tỷ lệ xe buýt sử dụng năng lượng sạch tại TPHCM hiện đạt gần 70%, thuộc nhóm dẫn đầu cả nước. Thành phố đặt mục tiêu đến cuối năm 2027, toàn bộ xe buýt sẽ chuyển sang sử dụng điện.
Bên cạnh đó, hệ thống vé điện tử và thanh toán không tiền mặt cũng đã được triển khai với sự tham gia hỗ trợ của nhiều tập đoàn công nghệ và tổ chức thanh toán quốc tế, giúp TPHCM sở hữu hệ thống thanh toán hiện đại, tiệm cận các đô thị lớn trên thế giới.
Trong bối cảnh đó, ông Lâm cho rằng, TPHCM cần có thêm những giải pháp đủ mạnh để tạo chuyển biến về thói quen đi lại của người dân. Một trong những giải pháp đang được nghiên cứu là miễn phí xe buýt trong thời gian nhất định.
Ông Lâm cho biết chủ trương miễn phí xe buýt xuất phát từ định hướng của Thành ủy TPHCM nhằm tạo động lực thúc đẩy người dân tiếp cận và sử dụng giao thông công cộng nhiều hơn.
"Chúng tôi xem đây là một cú hích để kích hoạt nhu cầu sử dụng xe buýt, từ đó góp phần phát triển giao thông công cộng của thành phố", ông Lâm nhấn mạnh.
Theo ông, TPHCM đã tham khảo kinh nghiệm từ nhiều quốc gia trên thế giới. Một số nơi áp dụng miễn phí giao thông công cộng theo khu vực, một số áp dụng theo thời gian hoặc theo từng nhóm đối tượng nhất định. Trên cơ sở đó, thành phố đang xây dựng phương án phù hợp với điều kiện thực tế.
Việc miễn phí chủ yếu đối với hệ thống xe buýt nội vùng, đồng thời được triển khai song song với các giải pháp nâng cao chất lượng phương tiện, cải thiện hạ tầng, ứng dụng công nghệ, nâng cao chất lượng phục vụ và thái độ của đội ngũ nhân viên vận hành.
Ông Lâm cũng cho biết, Sở Xây dựng sẽ thường xuyên đánh giá hiệu quả của chính sách để có những điều chỉnh phù hợp trong quá trình thực hiện.
Ông Lâm cũng cho rằng, việc miễn phí xe buýt không phải là giải pháp duy nhất để tăng tỷ lệ người dân sử dụng giao thông công cộng.
Khi mạng lưới metro được mở rộng thêm khoảng 200 km trong những năm tới, kết hợp với hệ thống xe buýt kết nối, nhu cầu sử dụng giao thông công cộng của người dân sẽ tăng lên đáng kể, góp phần thực hiện mục tiêu phát triển bền vững của thành phố.
