Ngày 17/5, Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) chính thức xác định đợt bùng phát bệnh do virus Ebola chủng Bundibugyo tại Cộng hòa Dân chủ Congo và Uganda là tình trạng khẩn cấp y tế công cộng quốc tế. Đây được xem là mức cảnh báo cao nhất của WHO đối với một sự kiện y tế có nguy cơ lan rộng xuyên biên giới, đòi hỏi các quốc gia phải nâng cao năng lực ứng phó và giám sát dịch bệnh.
Ngay sau thông tin này, ngày 19/5, ngành y tế TP.HCM cho biết đã khẩn trương kích hoạt các biện pháp giám sát phòng chống dịch tại cửa khẩu nhằm ngăn nguy cơ Ebola xâm nhập vào thành phố – trung tâm giao thương quốc tế lớn nhất cả nước với lưu lượng người nhập cảnh rất lớn mỗi ngày.
Theo Sở Y tế TP.HCM, dù WHO chưa khuyến cáo áp đặt các biện pháp hạn chế thương mại hoặc đi lại quốc tế do chưa có đủ cơ sở khoa học và có thể gây ảnh hưởng tiêu cực đến kinh tế - xã hội, các đơn vị y tế dự phòng tuyệt đối không được chủ quan, lơ là trước nguy cơ dịch bệnh nguy hiểm này.
Trung tâm Kiểm soát Bệnh tật TP.HCM (HCDC) được yêu cầu tiếp tục siết chặt công tác giám sát tại các cửa khẩu quốc tế bằng nhiều biện pháp đồng thời. Trong đó, lực lượng kiểm dịch y tế sẽ tăng cường quan sát các biểu hiện bất thường về sức khỏe của người nhập cảnh, khai thác kỹ yếu tố dịch tễ, lịch sử đi lại và lưu trú tại các khu vực có dịch.
Ngành y tế thành phố cũng phối hợp chặt chẽ với các đơn vị hàng không, hàng hải và kiểm dịch y tế quốc tế nhằm phát hiện sớm các trường hợp nghi ngờ mắc Ebola ngay từ cửa ngõ nhập cảnh. Song song đó, các quy trình xử lý, cách ly và vận chuyển an toàn đối với ca nghi nhiễm đã được chuẩn bị sẵn sàng để ứng phó nếu xuất hiện tình huống khẩn cấp.
Theo giới chuyên môn, việc phát hiện sớm ca bệnh nghi ngờ là yếu tố then chốt trong hoạt động giám sát tại cửa khẩu hiện nay. Ebola là bệnh truyền nhiễm nguy hiểm với tỷ lệ tử vong cao, lây qua tiếp xúc trực tiếp với máu, dịch cơ thể hoặc vật dụng nhiễm mầm bệnh của người mắc.
WHO cũng khuyến cáo những người tiếp xúc gần với ca bệnh cần được theo dõi sức khỏe trong vòng 21 ngày và hạn chế di chuyển quốc tế trong thời gian theo dõi. Đối với các trường hợp xác nhận mắc bệnh, chỉ được xuất viện hoặc di chuyển khi có ít nhất hai kết quả xét nghiệm âm tính liên tiếp cách nhau tối thiểu 48 giờ nhằm đảm bảo an toàn phòng chống lây nhiễm.
Không chỉ tập trung vào cửa khẩu, ngành y tế TP.HCM còn đồng loạt rà soát năng lực ứng phó tại các cơ sở khám chữa bệnh. Công tác tập huấn, cập nhật quy trình kiểm soát nhiễm khuẩn, sử dụng phương tiện phòng hộ cá nhân và xử lý ca nghi ngờ tiếp tục được triển khai nhằm đảm bảo các bệnh viện sẵn sàng tiếp nhận, cách ly và xử lý tình huống khi cần thiết.
Sở Y tế TP.HCM cho biết sẽ tiếp tục chỉ đạo HCDC thường xuyên cập nhật các khuyến cáo mới nhất từ WHO và Bộ Y tế, đồng thời liên tục đánh giá nguy cơ để triển khai các phương án đáp ứng phù hợp với tình hình thực tế.
Theo WHO, các quốc gia được chia thành ba nhóm nguy cơ để áp dụng biện pháp ứng phó tương ứng. Với nhóm quốc gia đang có dịch như Congo và Uganda, WHO yêu cầu kích hoạt cơ chế quản lý thảm họa quốc gia, thiết lập Trung tâm Điều hành Khẩn cấp, thực hiện kiểm tra xuất cảnh tại cửa khẩu và cách ly tuyệt đối ca bệnh.
Đối với các quốc gia có chung biên giới với vùng dịch, WHO khuyến nghị nâng cao mức độ sẵn sàng, thiết lập cơ chế điều phối vùng biên và phải đảm bảo xử lý khẩn cấp trong vòng 24 giờ ngay khi phát hiện ca nghi ngờ.
Trong khi đó, với các quốc gia không có biên giới chung như Việt Nam, WHO không khuyến cáo đóng cửa biên giới hay áp dụng các hạn chế thương mại, đi lại quốc tế. Theo tổ chức này, những biện pháp cực đoan có thể gây tổn hại kinh tế, đồng thời làm gia tăng nguy cơ phát tán virus khi người dân tìm cách di chuyển qua các tuyến đường không được kiểm soát.
Tuy vậy, WHO khuyến nghị các quốc gia cần chủ động cung cấp thông tin về nguy cơ dịch bệnh cho khách du lịch đi từ hoặc đến vùng dịch, đồng thời chuẩn bị sẵn sàng phương án hỗ trợ y tế, sơ tán và hồi hương công dân hoặc nhân viên y tế bị phơi nhiễm nếu cần thiết.
