Giám sát, chất vấn ngày càng thực chất hơn
Nhìn lại nhiệm kỳ 2021 - 2026, Thường trực Ban Bí thư cho biết, trong bối cảnh đất nước phải đối mặt với nhiều khó khăn, thách thức, nhất là tác động kéo dài của đại dịch COVID-19, những biến động của kinh tế thế giới, thiên tai, biến đổi khí hậu và yêu cầu đổi mới mô hình tổ chức chính quyền địa phương, HĐND các địa phương đã phát huy vai trò chính trị, giữ vững nguyên tắc đoàn kết, thống nhất, tạo được sự đồng thuận cao trong cán bộ, đảng viên và nhân dân.
Nhiều địa phương đã chủ động, sáng tạo trong đổi mới phương thức hoạt động HĐND theo hướng ngày càng dân chủ, chuyên nghiệp và hiện đại. Chất lượng, hiệu quả triển khai thực hiện các nghị quyết được nâng lên rõ rệt. Hoạt động giám sát, chất vấn ngày càng thực chất hơn, có trọng tâm, trọng điểm…
“Những kết quả đó đã góp phần quan trọng vào thành tựu chung của đất nước trong nhiệm kỳ vừa qua. Thay mặt Bộ Chính trị, Ban Bí thư, Thường trực Ban Bí thư Trần Cẩm Tú ghi nhận, đánh giá cao và biểu dương những nỗ lực, cố gắng và kết quả mà HĐND các cấp đã đạt được trong nhiệm kỳ vừa qua.
Tuy nhiên, bên cạnh những kết quả đạt được, Thường trực Ban Bí thư cũng thẳng thắn nhìn nhận, hoạt động của HĐND vẫn còn một số hạn chế, bất cập, chưa thực sự ngang tầm với yêu cầu và nhiệm vụ trong tình hình mới.
Vai trò lãnh đạo của cấp ủy đối với HĐND có nơi, có lúc, có việc chưa thật sự sâu sát, chưa thật sự toàn diện. Chất lượng, hiệu quả hoạt động giám sát chưa cao và chưa đồng đều giữa các cấp, các địa phương. Việc theo dõi, đôn đốc thực hiện các kiến nghị sau giám sát chưa quyết liệt và chưa đi đến cùng…
Chấn chỉnh những biểu hiện quan liêu, xa rời thực tiễn
Theo Thường trực Ban Bí thư, nhiệm kỳ 2026 - 2031 có ý nghĩa rất quan trọng đối với sự phát triển của đất nước. Đây là giai đoạn quyết liệt thực hiện các mục tiêu chiến lược đến năm 2030 và tầm nhìn đến năm 2045; đồng thời tiếp tục hoàn thiện mô hình tổ chức bộ máy của hệ thống chính trị theo hướng tinh gọn, hiệu lực, hiệu quả.
Trong bối cảnh đó, yêu cầu đặt ra đối với HĐND các cấp cao hơn rất nhiều, cả về năng lực quyết định chính sách, năng lực giám sát, năng lực phản ứng chính sách và khả năng đồng hành cùng UBND các cấp trong giải quyết các vấn đề mới phát sinh từ thực tiễn.
Do vậy, hoạt động HĐND các cấp cần được đổi mới mạnh mẽ hơn nữa, tiếp tục giữ vững và tăng cường sự lãnh đạo toàn diện của Đảng đối với chính quyền địa phương.
Trên tinh thần đó, Thường trực Ban Bí thư đề nghị tiếp tục đổi mới mạnh mẽ phương thức lãnh đạo của cấp ủy đối với HĐND theo hướng khoa học hơn, chuyên nghiệp hơn và hiệu quả hơn; vừa bảo đảm sự lãnh đạo trực tiếp, toàn diện của Đảng, vừa phát huy được vai trò chủ động, sáng tạo và trách nhiệm của Thường trực HĐND, các ban và của từng đại biểu HĐND.
Đặc biệt, phải coi trọng lãnh đạo công tác chuẩn bị và ban hành các nghị quyết của HĐND; bảo đảm mọi nghị quyết quan trọng của địa phương đều bám sát chủ trương, đường lối của Đảng, phù hợp với thực tiễn và có tính khả thi cao, đáp ứng được yêu cầu phát triển mới.
Các cấp ủy cần phải tăng cường sự lãnh đạo công tác kiểm tra, giám sát với việc tổ chức thực hiện các nghị quyết của HĐND; kịp thời phát hiện, chấn chỉnh những biểu hiện hình thức, qua loa, nể nang, né tránh trách nhiệm hoặc quan liêu, xa rời thực tiễn.
Nhiệm vụ quan trọng khác được Thường trực Ban Bí thư nhấn mạnh là cần nâng cao hơn nữa vai trò của HĐND trong kiểm soát quyền lực ở địa phương. Mô hình chính quyền địa phương hai cấp đi đôi với đẩy mạnh phân cấp, phân quyền, trao trách nhiệm cho địa phương nhiều thẩm quyền hơn để chủ động hơn trong quyết định và tổ chức thực hiện.
Do vậy, yêu cầu kiểm tra, giám sát, kiểm soát quyền lực càng phải chặt chẽ, càng hiệu quả hơn để phòng chống, khắc phục được tình trạng thực hiện không đúng thẩm quyền hoặc lạm dụng quyền lực trong thực thi công vụ.
“Đây phải là nguyên tắc bất di bất dịch trong công tác xây dựng Đảng, xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa. HĐND phải thực hiện tốt chức năng giám sát đối với hoạt động của UBND và các cơ quan trong bộ máy chính quyền; kiên quyết khắc phục tình trạng buông lỏng giám sát hoặc giám sát hình thức”, Thường trực Ban Bí thư nêu rõ.
Cùng với đó, ông cũng đề nghị các cấp ủy, các địa phương phải quan tâm xây dựng đội ngũ đại biểu HĐND thật sự tiêu biểu về bản lĩnh chính trị, phẩm chất đạo đức, năng lực thực tiễn và tinh thần trách nhiệm trước nhân dân.
“Đại biểu HĐND cần gần dân, sát dân, hiểu dân; thường xuyên giữ mối liên hệ mật thiết với nhân dân, lắng nghe ý kiến của nhân dân; phải phản ánh trung thực, kịp thời tiếng nói của nhân dân tới cấp ủy và chính quyền”, Thường trực Ban Bí thư nhấn mạnh.
