Thủ tướng Lê Minh Hưng: Kiên quyết chống bệnh thành tích, gian lận trong dạy và học

Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng đánh giá, năm học vừa qua là năm đầu tiên triển khai Nghị quyết Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng cùng các nghị quyết đột phá của Bộ Chính trị trên các lĩnh vực then chốt, đặc biệt là Nghị quyết số 71 về đột phá phát triển giáo dục và đào tạo.

Trong bối cảnh đó, người đứng đầu Chính phủ ghi nhận ngành giáo dục đã đạt nhiều kết quả quan trọng về thể chế, cơ chế, chính sách tiếp tục được rà soát, hoàn thiện; ban hành số lượng lớn văn bản pháp luật, đặc biệt là các luật về giáo dục, giáo dục đại học, giáo dục nghề nghiệp và Luật Nhà giáo, tạo bước đột phá phát triển giáo dục, đào tạo và chăm lo, tôn vinh đội ngũ nhà giáo.

Cơ hội tiếp cận giáo dục tiếp tục được mở rộng. Các chính sách miễn, hỗ trợ học phí, sách giáo khoa, bữa ăn, tín dụng, học bổng, hỗ trợ học sinh vùng khó khăn tiếp tục được quan tâm. Quyết liệt tập trung xây dựng 229 trường phổ thông nội trú liên cấp tại các xã biên giới, cơ bản hoàn thành 109 trường phục vụ năm học mới.

Chương trình giáo dục phổ thông được triển khai hiệu quả. Giáo dục STEM, ngoại ngữ, năng lực số, trí tuệ nhân tạo được chú trọng và học sinh Việt Nam tiếp tục đạt thành tích cao tại các kỳ thi Olympic khu vực và quốc tế.

Sắp xếp mạng lưới cơ sở giáo dục mầm non, phổ thông công lập giảm 50,5% và giảm 32.625 hiệu trưởng, hiệu phó.

Chính sách, chế độ phụ cấp, thu hút, sử dụng nhà giáo được hoàn thiện. Giáo dục đại học, giáo dục nghề nghiệp và đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao chuyển biến tích cực. Trong đó, quy mô người học các ngành khoa học cơ bản, kỹ thuật, công nghệ chiến lược tăng (năm 2026, hơn 53% thí sinh đăng ký xét tuyển đại học có nguyện vọng vào các ngành STEM)….

Giáo dục đạo đức, kỹ năng sống còn bất cập

Bên cạnh những kết quả đạt được, Thủ tướng Lê Minh Hưng cũng đã chỉ rõ những thách thức, tồn tại, hạn chế.

Cụ thể như, việc tổ chức thực hiện cơ chế, chính sách về giáo dục và đào tạo có nơi còn chậm, chưa hiệu quả; năng lực thực thi ở một số cấp còn hạn chế. Vẫn còn tình trạng thiếu giáo viên, phòng học, phòng chức năng, thiết bị dạy học, đây là vấn đề cần đặc biệt ưu tiên, tập trung để giải quyết ngay, có hiệu quả thời gian tới.

Đổi mới bên trong ở một số nhà trường, cơ sở giáo dục chưa thực chất, chưa tương xứng với yêu cầu phát triển; phương pháp dạy và học, kiểm tra, đánh giá còn nặng về điểm số và thi cử; chất lượng sách giáo khoa có mặt còn hạn chế; tình trạng bệnh thành tích, gian lận, dạy thêm, học thêm biến tướng, tiêu cực trong thi cử, gánh nặng chi phí cho gia đình và phụ huynh học sinh vẫn còn diễn ra, gây bức xúc, ảnh hưởng đến uy tín của ngành.

Thủ tướng nhấn mạnh: "Chúng ta nói bệnh thành tích trong thi cử, nhưng các thầy cô dạy học sinh thì điều đầu tiên phải là đạo đức, ý thức tuân thủ pháp luật; những vi phạm, gian lận trong thi cử như thế không thể nói chỉ là bệnh thành tích mà là ý thức chấp hành pháp luật, đặc biệt là của các thầy, cô giáo. Đây là vấn đề rất lớn của ngành, cần hết sức quan tâm".

Cùng với đó, giáo dục đạo đức, kỹ năng sống, vấn đề đảm bảo sức khỏe thể chất, tinh thần, văn hóa học đường và an toàn trường học còn những bất cập; còn xảy ra bạo lực học đường, mất an toàn thực phẩm trong trường học và các biểu hiện lệch chuẩn.

Các địa phương có nơi chưa dành sự quan tâm thích đáng cho ngành giáo dục, về vấn đề biên chế, trường, thiết bị, bố trí công chức quản lý giáo dục cũng còn chưa đầy đủ.

Thủ tướng Chính phủ đề nghị các cấp, các ngành, các địa phương, đặc biệt là ngành giáo dục phải nhìn nhận đúng những thách thức, yêu cầu đặt ra, thẳng thắn nghiêm túc, không né tránh những tồn tại, hạn chế này; phải xác định nguyên nhân khách quan và chủ quan, trách nhiệm và đề xuất giải pháp khắc phục ngay trong năm học mới 2026-2027 và thời gian tới.

Ngành Giáo dục phải đổi mới thực chất

Định hướng cho năm học mới, Thủ tướng nêu rõ, năm học 2026-2027 phải là năm học mới về tư duy, cách làm và chất lượng, hướng tới tạo đột phá phát triển giáo dục, đào tạo.

Năm học mới phải là năm chuyển trạng thái: Từ tập trung xây dựng thể chế sang tổ chức thực hiện có hiệu quả; từ quản lý hành chính sang quản trị phát triển; từ kiểm đếm công việc sang đo lường kết quả.

Thủ tướng yêu cầu các bộ, ngành, cơ quan, địa phương chuyển mạnh trọng tâm từ hoàn thiện thể chế, chính sách sang tổ chức thực hiện đồng bộ, thực chất, tạo kết quả đầu ra rõ nét, đưa các chính sách mới về giáo dục, đào tạo thực sự đi vào cuộc sống. Tập trung xử lý các điểm nghẽn, giải phóng mọi nguồn lực. Kết quả phải được đo bằng sự tiến bộ của người học, điều kiện làm việc của nhà giáo, hiệu quả hoạt động của nhà trường, chất lượng nguồn nhân lực.

Tập trung xử lý quyết liệt các tồn tại, hạn chế về đội ngũ và cơ sở vật chất; bảo đảm "đủ trường, đủ lớp, đủ giáo viên". Rà soát, xử lý tình trạng thiếu phòng học, phòng chức năng, trang thiết bị; quá tải trường lớp tại đô thị, khu công nghiệp.

Mặt khác, ngành phải đổi mới thực chất từ bên trong, từ quản trị nhà trường, đội ngũ nhà giáo đến nội dung, phương pháp dạy và học, thi, kiểm tra, đánh giá; tiếp tục lắng nghe các ý kiến của các chuyên gia, địa phương và đánh giá, đề xuất giải pháp đổi mới mạnh mẽ hơn nữa.

Tiếp tục rà soát chương trình, sách giáo khoa phổ thông, kịp thời điều chỉnh những bất cập. Đổi mới công tác kiểm tra, đánh giá đồng thời kiên quyết chống bệnh thành tích, gian lận trong dạy và học.

Tăng cường giáo dục lịch sử dân tộc, truyền thống yêu nước, đạo đức, lối sống, kỹ năng sống; tiếng Anh và ngoại ngữ; nâng cao năng lực số, STEM và sử dụng, ứng dụng AI có chọn lọc.

Thủ tướng cũng yêu cầu, phải bảo đảm an ninh, an toàn trường học, an toàn thực phẩm; xây dựng môi trường giáo dục lành mạnh, kỷ cương, "thầy ra thầy - trò ra trò". Thực hiện nghiêm các quy định về phòng, chống bạo lực học đường, xâm hại trẻ em, tệ nạn xã hội, bảo vệ trẻ em trên môi trường mạng.

Theo Thủ tướng, giáo dục và đào tạo phải đi trước một bước phục vụ đổi mới mô hình phát triển của đất nước. Giáo dục nghề nghiệp phải gắn chặt với doanh nghiệp và thị trường lao động. Giáo dục đại học phải thực sự trở thành trung tâm đào tạo nhân tài, nghiên cứu khoa học, đổi mới sáng tạo và chuyển giao công nghệ.

Thủ tướng nhấn mạnh: "Tương lai tới đây nền kinh tế chuyển đổi như thế nào, đất nước có phát triển nhanh, bền vững hay không phụ thuộc vào nguồn nhân lực. Nếu không nâng cao chất lượng dạy và học, đặc biệt là chất lượng nguồn nhân lực, thì không cách gì có thể đổi mới mô hình phát triển đất nước, chuyển dịch cơ cấu kinh tế".