Cuối tháng 8, thời tiết miền Bắc bắt đầu có những biến động rõ rệt. Nhiệt độ và độ ẩm thay đổi trong ngày, trong khi nguy cơ nhiễm virus đường hô hấp gia tăng, có thể khiến các triệu chứng hen phế quản dễ tái phát.
Theo TS.BS Nguyễn Hữu Trường, Phó Giám đốc Trung tâm Dị ứng - Miễn dịch lâm sàng, Bệnh viện Bạch Mai, không khí lạnh hoặc khô đột ngột có thể kích thích đường thở, gây co thắt phế quản ở người bệnh hen. Khi kết hợp với các yếu tố khởi phát khác như nhiễm trùng đường hô hấp, dị nguyên hoặc thay đổi thời tiết, tình trạng viêm đường thở có thể trở nên nghiêm trọng hơn.
Thực tế lâm sàng cho thấy, ngay cả những người bệnh đang kiểm soát hen khá tốt cũng có thể xuất hiện cơn hen cấp khi thời tiết thay đổi, tiếp xúc với không khí lạnh, mưa hoặc các yếu tố kích thích khác.
Vì vậy, giao mùa là thời điểm người bệnh hen cần đặc biệt chú trọng kiểm soát bệnh, thay vì chỉ xử trí khi đã xuất hiện khó thở.
Chỉ dùng thuốc cắt cơn, sai lầm nhiều người mắc
Theo TS.BS Nguyễn Hữu Trường, một trong những vấn đề thường gặp ở người bệnh hen là tâm lý "đỡ khó thở thì ngừng thuốc".
Nhiều người cho rằng sau khi sử dụng thuốc cắt cơn và cảm thấy dễ thở hơn, bệnh đã được kiểm soát. Tuy nhiên, thuốc cắt cơn chủ yếu có tác dụng làm giãn phế quản, giúp cải thiện nhanh triệu chứng trong thời gian ngắn. Trong khi đó, tình trạng viêm đường thở, một cơ chế quan trọng của bệnh hen, vẫn có thể tồn tại.
Việc chỉ dựa vào thuốc cắt cơn mà bỏ qua thuốc kiểm soát hen theo chỉ định có thể khiến bệnh không được kiểm soát tốt, đồng thời làm tăng nguy cơ xuất hiện các đợt cấp.
Người bệnh cần phân biệt rõ thuốc cắt cơn và thuốc kiểm soát hen. Thuốc kiểm soát, trong đó có corticosteroid dạng hít (ICS) theo chỉ định, có vai trò kiểm soát tình trạng viêm đường thở và giảm nguy cơ đợt cấp. Việc lựa chọn thuốc, liều lượng và thời gian điều trị cần được bác sĩ quyết định dựa trên tình trạng cụ thể của từng người bệnh.
Chủ động kiểm soát hen khi thời tiết thay đổi
Để hạn chế nguy cơ lên cơn hen trong thời điểm giao mùa, người bệnh cần tuân thủ kế hoạch điều trị đã được bác sĩ hướng dẫn. Đặc biệt, không nên tự ý ngừng hoặc thay đổi thuốc kiểm soát hen ngay cả khi các triệu chứng đã ổn định.
Bệnh nhân cần sử dụng thuốc đúng liều, đúng thời gian và đúng kỹ thuật. Thuốc cắt cơn cũng nên được mang theo và sử dụng theo hướng dẫn của bác sĩ khi cần thiết.
Bên cạnh việc tuân thủ điều trị, người bệnh cần hạn chế tiếp xúc với những yếu tố có thể kích hoạt cơn hen như khói thuốc lá, bụi, hóa chất, các dị nguyên đã được xác định và không khí lạnh. Khi ra ngoài vào sáng sớm hoặc ban đêm, cần giữ ấm phù hợp, tránh để cơ thể thay đổi nhiệt độ quá đột ngột.
Giữ vệ sinh tay, hạn chế tiếp xúc với người đang mắc bệnh đường hô hấp và chủ động phòng ngừa các bệnh nhiễm trùng đường hô hấp cũng là những biện pháp quan trọng giúp giảm nguy cơ khởi phát cơn hen.
"Bệnh nhân nên tái khám định kì để bác sĩ đánh giá mức độ kiểm soát bệnh, chức năng hô hấp và điều chỉnh phác đồ khi cần thiết, đặc biệt trước những giai đoạn thời tiết có nhiều biến động. Nếu xuất hiện tình trạng khó thở tăng dần, khò khè nhiều, tức ngực, nói khó do hụt hơi hoặc các triệu chứng không cải thiện sau khi sử dụng thuốc cắt cơn theo hướng dẫn, người bệnh cần được đưa đến cơ sở y tế để đánh giá và xử trí kịp thời', bác sĩ Trường khuyến cáo.
