Đón bắt nhu cầu ngày càng tăng
Cùng với sự lớn mạnh của doanh nghiệp, tài sản của các gia đình doanh nhân cũng ngày càng đa dạng, từ cổ phần doanh nghiệp, bất động sản đến tiền gửi, chứng khoán, trái phiếu, bảo hiểm và các khoản đầu tư khác. Khi doanh nghiệp bước sang một giai đoạn phát triển mới, câu hỏi đặt ra với người sáng lập cũng thay đổi.
Không còn đơn thuần là làm thế nào để doanh nghiệp tăng trưởng, mở rộng thị trường hay tối ưu lợi nhuận, nhiều doanh nhân bắt đầu phải tính đến những vấn đề dài hạn hơn: Ai sẽ kế nghiệp? Tài sản được chuyển giao cho thế hệ sau như thế nào? Làm sao để thành quả tích lũy trong hàng chục năm không bị phân mảnh hoặc suy giảm khi chuyển giao giữa các thế hệ? Làm sao để những khối tài sản lớn ngày càng sinh lợi hiệu quả nhất?
Trao đổi với PV Tiền Phong, bà Nguyễn Thị Thu Hương, Cố vấn cấp cao của FIDT, cho rằng đây là một trong những động lực quan trọng thúc đẩy nhu cầu quản lý gia sản tại Việt Nam. Theo bà Hương, sự trưởng thành của thế hệ doanh nhân đầu tiên sau đổi mới đang khiến nhiều gia đình bước vào giai đoạn phải giải những bài toán về kế nghiệp doanh nghiệp, hoạch định thừa kế và quản trị gia đình.
Dẫn số liệu của BCG (hãng tư vấn chiến lược hàng đầu thế giới), bà Hương cho biết tại châu Á, gần một nửa số doanh nghiệp lớn vẫn do thế hệ sáng lập điều hành, trong khi độ tuổi trung bình của nhóm lãnh đạo này đã trên 70. Câu chuyện kế nghiệp doanh nghiệp và chuyển giao tài sản giữa các thế hệ đang ngày càng trở nên đáng chú ý.
Đây không chỉ là câu chuyện của một vài gia đình sở hữu khối tài sản lớn. Khi tài sản ngày càng đa dạng, bài toán quản trị cũng trở nên phức tạp hơn.
Một gia đình có thể đồng thời sở hữu doanh nghiệp, bất động sản, cổ phiếu, trái phiếu, bảo hiểm, tiền gửi, các khoản đầu tư tư nhân, du thuyền thậm chí tài sản ở nước ngoài. Nếu tài sản chỉ tập trung vào một căn nhà hay một khoản tiền gửi, nhu cầu quản trị tổng thể chưa thực sự rõ ràng. Nhưng khi tài sản trải trên nhiều lớp, nhiều pháp nhân và nhiều quốc gia, việc quản lý từng khoản riêng lẻ không còn đủ. Đó cũng là lúc khái niệm quản lý gia sản - wealth management - trở nên quan trọng.
Theo tư liệu McKinsey được dẫn lại, tài sản tài chính cá nhân của người Việt, gồm tiền mặt, tiền gửi, trái phiếu và chứng khoán, đạt khoảng 360 tỷ USD vào cuối năm 2022 và có thể tăng lên khoảng 600 tỷ USD vào năm 2027. Riêng quy mô tài sản được quản lý chuyên nghiệp có thể tăng thêm khoảng 65-75 tỷ USD trong giai đoạn này.
Ở nhóm giàu có nhất, Knight Frank ước tính Việt Nam hiện có khoảng 1.233 cá nhân sở hữu tài sản ròng từ 30 triệu USD trở lên và con số này có thể tăng lên khoảng 1.960 người vào năm 2031. Những con số trên cho thấy câu chuyện không chỉ nằm ở việc người Việt có nhiều tài sản hơn, mà còn ở nhu cầu đưa tài sản vào một hệ thống quản trị chuyên nghiệp hơn.
Tại một sự kiện mới đây, TS Jens Lottner, Tổng Giám đốc Techcombank cho rằng, khi GDP bình quân đầu người đạt khoảng 5.000-6.000 USD, người dân bắt đầu có nguồn tiền nhàn rỗi để tiết kiệm và đầu tư thay vì dành toàn bộ thu nhập cho các nhu cầu sinh hoạt. Khi đó, nhu cầu đối với các sản phẩm đầu tư, bảo hiểm và quản lý tài sản bắt đầu xuất hiện và có thể phát triển nhanh.
Đây cũng là sự chuyển dịch đáng chú ý trong tư duy tài chính của người dân: từ câu hỏi “đầu tư vào đâu để sinh lời?” sang câu hỏi rộng hơn “làm thế nào để quản trị toàn bộ tài sản của gia đình?”.
Quản lý tài sản đầu tư chủ yếu trả lời câu hỏi một khoản tiền nên được đầu tư như thế nào để đạt mục tiêu lợi nhuận và rủi ro. Trong khi đó, quản lý gia sản đặt ra bài toán rộng hơn: toàn bộ tài sản của một gia đình được cấu trúc, quản lý, bảo toàn, tăng trưởng và chuyển giao cho thế hệ tiếp theo như thế nào.
Sự khác biệt này đặc biệt có ý nghĩa với cộng đồng doanh nhân - những người không chỉ sở hữu tài sản tài chính mà còn gắn tài sản cá nhân với doanh nghiệp, thương hiệu, cổ phần và kế hoạch kế nghiệp.
Khi ngân hàng bước vào cuộc đua
Khi nhu cầu của khách hàng thay đổi, thị trường tài chính cũng bắt đầu thay đổi theo. Thời gian gần đây, nhiều ngân hàng lớn tuyển dụng, đào tạo đội ngũ chuyên gia quản lý gia sản, đồng thời xây dựng các dịch vụ dành riêng cho nhóm khách hàng giàu có và siêu giàu.
VPBank phát triển dịch vụ Private Banking với định hướng không chỉ cung cấp sản phẩm tài chính mà còn xây dựng hệ giải pháp quản trị và gia tăng gia sản. Các dịch vụ được giới thiệu gồm tư vấn chiến lược tài chính cá nhân dài hạn, quản lý danh mục đầu tư, phân bổ tài sản, hỗ trợ pháp lý, thuế, thừa kế, du học và các giải pháp tài chính phục vụ đầu tư.
Ngân hàng này cũng hợp tác với các công ty quản lý quỹ như VinaCapital, Dragon Capital, SSIAM, UOBAM và các đơn vị tư vấn thuộc nhóm Big4 nhằm mở rộng khả năng cung cấp giải pháp đầu tư, pháp lý và thuế cho khách hàng.
Không riêng VPBank, NCB đã tuyển dụng chuyên viên quản lý gia sản từ cuối năm 2025. Techcombank xây dựng và đào tạo đội ngũ cán bộ quản lý gia sản thông qua các chương trình chuyên biệt theo chuẩn quốc tế. Tại Đại hội đồng cổ đông thường niên năm 2026, LPBank cũng lần đầu hé lộ định hướng phát triển dịch vụ quản lý gia sản cho khách hàng cao cấp...
Những động thái này cho thấy ngân hàng đang muốn dịch chuyển từ vai trò cung cấp từng sản phẩm tài chính riêng lẻ sang trở thành nơi đồng hành dài hạn với khách hàng trong quá trình quản trị tài sản. Lợi thế của ngân hàng nằm ở chính mối quan hệ sẵn có với khách hàng. Ngân hàng có khả năng quan sát dòng tiền, tiền gửi, tín dụng và giao dịch của khách hàng. Đặc biệt với chủ doanh nghiệp, tổ chức tín dụng có thể đồng thời phục vụ hoạt động tài chính của doanh nghiệp và nhu cầu tài chính cá nhân của người chủ.
Bên cạnh đó, mạng lưới khách hàng rộng cùng hệ sinh thái gồm chứng khoán, quản lý quỹ, bảo hiểm và các đối tác quốc tế giúp ngân hàng có thêm công cụ để xây dựng những giải pháp tổng thể.
Nhưng phía sau cuộc đua về sản phẩm là một câu hỏi khó hơn: ai thực sự đủ năng lực để quản lý cả một gia sản, thay vì chỉ bán thêm một sản phẩm tài chính?
Bởi quản lý gia sản không đơn giản là gom nhiều sản phẩm tài chính vào một gói dịch vụ cao cấp. Thách thức lớn hơn nằm ở chất lượng tư vấn và lợi ích dài hạn của khách hàng. Nếu chuyên viên tư vấn vẫn được đánh giá chủ yếu dựa trên doanh số tiền gửi, bảo hiểm, trái phiếu hay lượng tài sản khách hàng đầu tư vào sản phẩm nội bộ, nguy cơ xung đột giữa mục tiêu kinh doanh của tổ chức và lợi ích dài hạn của khách hàng vẫn tồn tại.
Knight Frank ước tính Việt Nam hiện có khoảng 1.233 cá nhân sở hữu tài sản ròng từ 30 triệu USD trở lên và con số này có thể tăng lên khoảng 1.960 người vào năm 2031.
Bà Nguyễn Thị Thu Hương, Cố vấn cấp cao FIDT nhận định: “Tôi cho rằng chắc chắn đây sẽ là một trong những sân chơi cạnh tranh quan trọng của ngành tài chính Việt Nam trong những năm tới. Thực tế quá trình này đã bắt đầu. Để thực sự chuyển từ cung cấp sản phẩm tài chính cho người giàu sang quản lý gia sản, các tổ chức cần thay đổi đồng bộ từ hệ sinh thái sản phẩm, cơ chế đánh giá và đãi ngộ nhân sự, năng lực đội ngũ cố vấn đến quy trình quản lý xung đột lợi ích. Đây cũng chính là điểm quyết định chất lượng của một thị trường quản lý gia sản chuyên nghiệp”.
Bà Hương cho hay, so với những trung tâm tài chính như Singapore hay Hong Kong (Trung Quốc), Việt Nam vẫn đang ở giai đoạn đầu. Tại các thị trường phát triển, hệ sinh thái quản lý gia sản đã bao gồm ngân hàng tư nhân, quản lý đầu tư, văn phòng quản lý tài sản gia đình, quỹ tín thác, hoạch định thừa kế, tư vấn thuế và khả năng tiếp cận sản phẩm đầu tư toàn cầu. Khoảng cách này đồng thời cũng là dư địa phát triển cho thị trường Việt Nam.
