Hồi chuông cảnh báo từ những sân chơi thể thao
Mới đây, dư luận không khỏi bàng hoàng trước thông tin một người đàn ông 51 tuổi bất ngờ ngã gục và tử vong khi đang chơi pickleball tại TP.HCM. Trước đó, thế giới bóng đá từng chứng kiến khoảnh khắc gây chấn động khi tiền vệ Christian Eriksen đổ gục ngay trên sân thi đấu tại EURO 2020 và phải được cấp cứu khẩn cấp để giành lại sự sống.
Những sự việc đau lòng này cho thấy một thực tế đáng lưu tâm: thể thao mang lại nhiều lợi ích cho sức khỏe, nhưng việc tập luyện không phù hợp hoặc bỏ qua các nguy cơ tim mạch tiềm ẩn có thể dẫn đến những hậu quả nghiêm trọng, thậm chí cướp đi sinh mạng của người tập.
Đây cũng là nội dung được các chuyên gia trong nước và quốc tế đặc biệt nhấn mạnh tại phiên chuyên đề “Tim mạch thể thao và Phục hồi chức năng tim mạch” với chủ đề “Tim mạch thể thao - Mảnh ghép còn thiếu của Y học hiện đại”, diễn ra trong khuôn khổ Hội nghị Khoa học Quốc tế do Viện Tim mạch, Bệnh viện Bạch Mai tổ chức.
PGS.TS Nguyễn Thị Thu Hoài, Viện trưởng Viện Tim mạch Quốc gia, Bệnh viện Bạch Mai cho rằng trong bối cảnh nhu cầu tập luyện thể thao ngày càng gia tăng, việc quan tâm đúng mức đến sức khỏe tim mạch là yếu tố không thể thiếu để bảo đảm an toàn cho người dân khi tham gia các hoạt động thể chất.
Phát hiện bệnh lí tim mạch tiềm ẩn
Theo TS.BS Hoàng Việt Anh, Trưởng khoa Tim mạch thể thao và Phục hồi chức năng tim mạch, chưa bao giờ người Việt Nam quan tâm đến thể thao nhiều như hiện nay. Từ chạy bộ, đạp xe, tập gym, bóng đá đến pickleball, ngày càng nhiều người lựa chọn vận động như một phương thức cải thiện sức khỏe và nâng cao chất lượng cuộc sống.
Tuy nhiên, cùng với sự phát triển mạnh mẽ của phong trào thể thao quần chúng, một câu hỏi quan trọng được đặt ra là liệu mỗi người đã thực sự hiểu rõ tình trạng trái tim của mình trước khi bước vào các hoạt động thể lực cường độ cao hay chưa.
Theo các khuyến cáo quốc tế mới nhất, Tim mạch thể thao là chuyên ngành có nhiệm vụ phát hiện sớm các bệnh lí tim mạch tiềm ẩn, đánh giá mức độ an toàn khi tham gia thể thao, xây dựng chương trình vận động phù hợp cho từng cá nhân, đồng thời hỗ trợ người bệnh tim quay trở lại tập luyện và phòng ngừa nguy cơ đột tử liên quan đến hoạt động thể chất.
Điều đáng chú ý là chuyên ngành này không chỉ dành cho các vận động viên chuyên nghiệp mà hướng tới tất cả những người có nhu cầu vận động an toàn. Đối với người trưởng thành khỏe mạnh, các hướng dẫn hiện nay khuyến nghị nên duy trì ít nhất 150 phút hoạt động thể lực cường độ trung bình hoặc 75 phút hoạt động cường độ mạnh mỗi tuần. Việc xây dựng “đơn thuốc vận động” dựa trên các yếu tố về tần suất, cường độ, thời gian và loại hình tập luyện sẽ giúp mỗi người vừa theo đuổi đam mê thể thao, vừa bảo đảm sức khỏe tim mạch.
Những đối tượng cần được đánh giá tim mạch trước khi tập luyện
Các chuyên gia cho rằng việc khám Tim mạch thể thao đặc biệt cần thiết đối với những người trên 35 đến 40 tuổi bắt đầu tham gia các môn thể thao cường độ cao. Bên cạnh đó, những người đang mắc tăng huyết áp, đái tháo đường, rối loạn mỡ máu hoặc có tiền sử hút thuốc lá cũng nên được kiểm tra sức khỏe tim mạch trước khi tập luyện.
Việc thăm khám càng trở nên quan trọng với những người chuẩn bị tham gia marathon, đạp xe đường dài, bóng đá thi đấu hay pickleball cường độ cao. Những trường hợp từng xuất hiện các triệu chứng như đau ngực, khó thở, ngất, hồi hộp hoặc đánh trống ngực khi gắng sức cũng cần được đánh giá chuyên sâu. Ngoài ra, những người có người thân từng đột tử ở độ tuổi trẻ cũng thuộc nhóm nguy cơ cần được tầm soát sớm.
Theo TS.BS Hoàng Việt Anh, mục tiêu của việc đánh giá Tim mạch thể thao không phải để hạn chế vận động mà nhằm giúp người dân hiểu rõ tình trạng sức khỏe của mình, từ đó lựa chọn hình thức tập luyện phù hợp và an toàn hơn.
Người bệnh tim không đồng nghĩa với việc phải từ bỏ thể thao
Một trong những thay đổi lớn của y học hiện đại là quan điểm điều trị bệnh tim mạch. Nếu như trước đây người bệnh thường được khuyến cáo hạn chế vận động thì hiện nay các chuyên gia khẳng định phần lớn bệnh nhân tim mạch vẫn có thể tập luyện thể dục thể thao khi được đánh giá đầy đủ và xây dựng chương trình luyện tập cá thể hóa.
Nhiều người sau nhồi máu cơ tim, đặt stent mạch vành hoặc phẫu thuật tim đã có thể trở lại cuộc sống bình thường và tham gia các hoạt động thể chất nhờ các chương trình phục hồi chức năng tim mạch được thiết kế phù hợp với từng trường hợp.
Theo các chuyên gia, thông điệp của Tim mạch thể thao hiện đại không phải là “cấm tập luyện” mà là “tập luyện đúng cách”. Việc vận động phù hợp không chỉ giúp cải thiện thể lực mà còn góp phần nâng cao hiệu quả điều trị và chất lượng cuộc sống cho người bệnh tim mạch.
Dù tập luyện ở bất kì bộ môn nào, người dân cũng cần đặc biệt chú ý đến những tín hiệu cảnh báo từ cơ thể. Nếu xuất hiện đau ngực khi vận động, khó thở bất thường, cảm giác ngất hoặc gần ngất, đánh trống ngực kéo dài hay mệt mỏi nhiều hơn so với khả năng tập luyện trước đây, người tập cần dừng hoạt động ngay và đến cơ sở y tế để được thăm khám.
Theo PGS.TS Nguyễn Thị Thu Hoài, mục tiêu cao nhất của Tim mạch thể thao không phải là tạo ra nhiều nhà vô địch hay những tấm huy chương, mà là giúp nhiều người Việt Nam sống khỏe mạnh hơn nhờ vận động khoa học và an toàn. Khi phong trào thể thao ngày càng lan tỏa trong cộng đồng, việc hiểu rõ trái tim của mình trước khi bắt đầu hành trình rèn luyện sức khỏe chính là chìa khóa để mỗi người có thể vận động bền vững và tận hưởng cuộc sống trọn vẹn hơn.
