Để ngăn chặn sự lây lan của virus sởi, tỉ lệ miễn dịch cộng đồng cần đạt tối thiểu 95%. Điều này cho thấy việc tiêm chủng đầy đủ, đúng lịch không chỉ giúp bảo vệ trẻ em mà còn đóng vai trò quan trọng trong việc xây dựng “lá chắn miễn dịch” cho toàn xã hội, đặc biệt đối với trẻ nhỏ, trẻ có bệnh nền và các nhóm nguy cơ cao.
Liên tục ghi nhận ca bệnh
Mặc dù số ca mắc sởi đã có xu hướng giảm so với cùng kì năm trước, nguy cơ lây lan bệnh vẫn chưa chấm dứt. Thông qua hệ thống giám sát bệnh truyền nhiễm, từ ngày 1/1/2026 đến ngày 10/6/2026, Bệnh viện Nhi Trung ương ghi nhận 740 trường hợp mắc sởi đến khám và điều trị. Trung bình mỗi tuần, bệnh viện vẫn tiếp nhận khoảng 30 ca bệnh sởi đến khám hoặc nhập viện.
Đáng chú ý, nhiều bệnh nhi trước khi được chuyển đến Bệnh viện Nhi Trung ương đã từng khám và điều trị tại các cơ sở y tế ở khu vực phía Bắc. Một số trường hợp được xác định có mặt tại cùng một cơ sở y tế trong cùng khoảng thời gian, cho thấy nguy cơ lây truyền bệnh vẫn hiện hữu tại những nơi tập trung đông người, đặc biệt đối với trẻ chưa có miễn dịch bảo vệ.
Qua điều tra dịch tễ, các bác sĩ nhận thấy phần lớn trẻ mắc sởi chưa được tiêm chủng đầy đủ theo lịch khuyến cáo hoặc chưa từng được tiêm vắc xin phòng bệnh. Vì vậy, khi đưa trẻ đến khám hoặc điều trị tại các cơ sở y tế, phụ huynh cần chủ động cung cấp thông tin về tiền sử tiếp xúc của trẻ, nhất là trong trường hợp trẻ đã từng đến khám hoặc điều trị tại các cơ sở y tế trong vòng 21 ngày trước đó. Đây là cơ sở quan trọng giúp nhân viên y tế đánh giá nguy cơ phơi nhiễm, phát hiện sớm ca bệnh và triển khai các biện pháp phòng chống lây nhiễm phù hợp.
Tiêm đủ mũi, đúng lịch để bảo vệ trẻ trước bệnh sởi
Theo bác sĩ, TS. Lê Kiến Ngãi, Trưởng khoa Dự phòng và Kiểm soát nhiễm khuẩn, Bệnh viện Nhi Trung ương, trẻ cần được tiêm ít nhất hai mũi vắc xin phòng sởi để đạt hiệu quả bảo vệ tối ưu.
Mũi tiêm đầu tiên được thực hiện khi trẻ từ 9 đến 12 tháng tuổi nhằm tạo miễn dịch cơ bản chống lại virus sởi. Tuy nhiên, sau mũi tiêm này vẫn có một tỉ lệ nhỏ trẻ chưa hình thành miễn dịch đầy đủ.
Mũi thứ hai được tiêm khi trẻ từ 15 đến 18 tháng tuổi để củng cố khả năng miễn dịch và duy trì hiệu quả bảo vệ lâu dài, góp phần giảm nguy cơ mắc bệnh trong cộng đồng.
Bên cạnh đó, trẻ cần được tiêm nhắc lại trong giai đoạn từ 4 đến 6 tuổi nhằm tăng cường và kéo dài khả năng bảo vệ trước bệnh sởi.
Đối với các khu vực có nguy cơ cao hoặc trong bối cảnh dịch bệnh bùng phát, trẻ có thể được chỉ định tiêm bổ sung một mũi sớm từ 6 tháng tuổi. Những trẻ có tiền sử tiếp xúc với ca bệnh tại bệnh viện cũng có thể được chỉ định tiêm sớm theo hướng dẫn của Bộ Y tế và Tổ chức Y tế Thế giới (WHO).
Thời gian qua, Bộ Y tế đã triển khai nhiều chiến dịch tiêm chủng phòng, chống dịch sởi tại các địa phương, đặc biệt trong giai đoạn 2024-2025. Tuy nhiên, thực tế vẫn còn không ít trẻ được tiêm muộn hoặc bỏ lỡ các mũi vắc xin quan trọng. Điều này làm gia tăng nguy cơ mắc bệnh và tạo ra những “khoảng trống miễn dịch” trong cộng đồng.
Hiện nay, các loại vắc xin phòng sởi đang được sử dụng gồm vắc xin sởi đơn (MVVAC), vắc xin sởi - rubella (MR), vắc xin sởi - quai bị - rubella (MMR) và vắc xin sởi - quai bị - rubella - thủy đậu (MMRV). Mỗi loại có chỉ định phù hợp theo từng nhóm đối tượng, độ tuổi và thời điểm tiêm chủng.
Nhiều phụ huynh có con sinh non, suy dinh dưỡng hoặc mắc các bệnh lí mạn tính thường lo ngại về tính an toàn của vắc xin nên tự ý trì hoãn lịch tiêm chủng trong thời gian dài. Tuy nhiên, các chuyên gia khẳng định đây là quan niệm chưa đúng bởi vắc xin có ý nghĩa đặc biệt quan trọng đối với nhóm trẻ có nguy cơ cao này.
Thực tế lâm sàng cho thấy, trẻ có bệnh nền khi mắc sởi dễ gặp phải các biến chứng nghiêm trọng như viêm phổi nặng, suy hô hấp, viêm não hoặc bội nhiễm, thậm chí có thể đe dọa tính mạng.
Theo khuyến cáo chuyên môn, phần lớn trẻ có bệnh nền vẫn có thể được tiêm chủng an toàn nếu được bác sĩ chuyên khoa thăm khám, đánh giá tình trạng sức khỏe và tư vấn thời điểm tiêm phù hợp. Vì vậy, phụ huynh cần chủ động theo dõi lịch tiêm chủng của trẻ, đưa trẻ đến các cơ sở y tế để được khám và tư vấn, tránh tự ý trì hoãn hoặc bỏ lỡ các mũi vắc xin quan trọng.
Tại Phòng khám Tư vấn tiêm chủng của Bệnh viện Nhi Trung ương, trẻ được các bác sĩ chuyên khoa thăm khám trước khi tiêm nhằm bảo đảm an toàn, kể cả đối với những trường hợp có bệnh nền.
Trong bối cảnh bệnh sởi vẫn ghi nhận các ca mắc mới hằng tuần, việc bảo đảm mọi trẻ em được tiếp cận đầy đủ với vắc xin là yêu cầu cấp thiết. Đây không chỉ là biện pháp bảo vệ sức khỏe cho từng cá nhân mà còn góp phần củng cố miễn dịch cộng đồng, hạn chế nguy cơ dịch bệnh bùng phát trở lại trong thời gian tới.
