Bộ Công Thương vừa thông tin về các quy định kiểm dịch động, thực vật và an toàn thực phẩm (SPS) đối với nông sản, thực phẩm, thủy sản Việt Nam xuất khẩu sang thị trường Italia.
Theo Thương vụ Việt Nam tại Italia, hàng hóa nhập khẩu từ Việt Nam qua các cảng biển lớn như Genoa, La Spezia, Trieste, Naples và các cảng hàng không quốc tế Rome Fiumicino, Milan Malpensa chịu sự kiểm soát của Hải quan và Bộ Y tế Italia tại các trạm kiểm soát biên giới (BCP).
Đáng chú ý, khi hàng cập cảng, cơ quan chức năng Italia thực hiện quy trình kiểm tra theo 3 cấp độ, từ hồ sơ, nhận dạng đến kiểm tra thực tế và lấy mẫu.
Ở bước kiểm tra hồ sơ, cơ quan chức năng đối chiếu các chứng từ như giấy chứng nhận kiểm dịch thực vật, chứng nhận y tế, xuất xứ hàng hóa, chứng nhận khai thác thủy sản và tờ khai liên quan. Sai lệch về mã HS, tên khoa học của sản phẩm, thông tin nhà máy, thậm chí lỗi chính tả có thể khiến lô hàng bị dừng thông quan để xác minh.
Sau đó, cơ quan chức năng kiểm tra niêm phong container, mã số lô hàng, nhãn mác, bao bì và đối chiếu với hồ sơ khai báo. Tùy mức độ rủi ro của mặt hàng và lịch sử tuân thủ của doanh nghiệp, lô hàng có thể tiếp tục bị lấy mẫu để kiểm tra dư lượng thuốc bảo vệ thực vật, độc tố vi nấm, kháng sinh, vi sinh vật gây hại và kim loại nặng.
Trong thời gian chờ kết quả xét nghiệm, thường từ 3-7 ngày làm việc, hàng hóa phải lưu tại kho kiểm dịch ở cảng hoặc kho ngoại quan được ủy quyền.
Nếu kết quả cho thấy một chỉ tiêu vượt ngưỡng, cơ quan kiểm soát biên giới có thể từ chối nhập khẩu. Lô hàng phải tiêu hủy tại Italia hoặc tái xuất khỏi EU và doanh nghiệp, chủ hàng phải chịu các chi phí phát sinh.
Một rủi ro đáng chú ý khác là thông tin về lô hàng vi phạm sẽ được đưa lên Hệ thống cảnh báo nhanh về thực phẩm và thức ăn chăn nuôi của EU (RASFF).
Theo Bộ Công Thương, doanh nghiệp có hàng vi phạm có thể bị đưa vào diện giám sát trọng điểm, kéo theo mức độ lấy mẫu, kiểm tra thực tế tại các cửa khẩu EU trong những lần xuất khẩu sẽ tăng lên 20-50%.
Đối với những mặt hàng Việt Nam có thế mạnh như cà phê, hạt điều, hạt tiêu, rau quả, EU áp dụng chặt quy định về dư lượng thuốc bảo vệ thực vật. Trường hợp một hoạt chất chưa có mức dư lượng tối đa riêng cho từng mặt hàng, mức giới hạn mặc định có thể được áp dụng ở ngưỡng 0,01 mg/kg.
Các sản phẩm hạt điều, hạt tiêu còn phải đáp ứng quy định về độc tố vi nấm; cà phê được kiểm soát đối với Ochratoxin A (loại độc tố nấm mốc nguy hiểm). Vì vậy, kiểm soát độ ẩm, bảo quản nguyên liệu và dư lượng hóa chất ngay từ khâu sản xuất có ý nghĩa quyết định đối với khả năng thông quan.
Với thủy sản khai thác biển như cá ngừ, mực, bạch tuộc, cá thu..., lô hàng phải kèm chứng nhận khai thác và các thông tin về tàu cá, vùng khai thác, thời gian, sản lượng. Hải quan Italia có thể đối chiếu dữ liệu trên hệ thống chứng nhận kỹ thuật số (CATCH) của EU. Nếu số liệu giữa nhật ký khai thác, xác nhận tại cảng và tờ khai xuất khẩu không trùng khớp, lô hàng có nguy cơ bị dừng để thẩm tra.
Đối với thủy sản nuôi trồng như tôm, cá tra, doanh nghiệp chế biến phải có mã số xuất khẩu EU còn hiệu lực trên hệ thống cấp chứng thư điện tử (TRACES NT) và bảo đảm quy định nghiêm ngặt về dư lượng hóa chất, kháng sinh.
Để hạn chế rủi ro, Thương vụ Việt Nam tại Italia khuyến cáo doanh nghiệp kiểm nghiệm hàng trước khi xuất khẩu, rà soát kỹ sự thống nhất giữa các loại chứng từ và cập nhật đầy đủ quy định SPS của EU để hạn chế nguy cơ hàng bị giữ tại cảng, phát sinh chi phí hoặc bị từ chối nhập khẩu.
