Lễ khai mạc Đại hội Thể thao châu Á lần thứ 20 (Asiad 20) bắt đầu lúc 16h00 ngày 19/9 tại sân vận động Paloma Mizuho thuộc thành phố Nagoya, tỉnh Aichi, Nhật Bản. Với chủ đề "Harmonic Heart Beat" (hòa chung nhịp đập) cho lễ khai mạc, nước chủ nhà hướng đến việc tôn vinh những giá trị cốt lõi mang tính kết nối của con người và kỹ nghệ chế tác tinh xảo đặc trưng của vùng đất Aichi.
Truyền thông Nhật Bản kỳ vọng lễ khai mạc Asiad 20 mang đến góc nhìn hoàn toàn mới về cách dàn dựng một lễ khai mạc hoành tráng, bùng nổ, nhưng không cần "đốt tiền" như kỳ Á vận hội lần trước ở Trung Quốc (có thể tiêu tốn đến con số trăm triệu USD cho lễ khai mạc). Thay vào đó, Nhật Bản tối ưu nguồn lực bằng việc xây dựng kịch bản tập trung hoàn toàn vào tôn vinh giá trị con người.
Lễ khai mạc Asiad 20 ngốn bao nhiêu tiền?
Một năm qua, truyền thông Nhật Bản liên tục cập nhật ngân sách tổ chức Asiad 20, bao gồm lễ khai mạc. Ban đầu, nước chủ nhà dự chi khoản kinh phí - 5 tỷ Yên (hơn 32 triệu USD) - cho lễ khai mạc. Tuy nhiên, sau khi tiếp thu ý kiến đóng góp từ Hội đồng Olympic châu Á (OCA) về việc cần tổ chức khai mạc xứng tầm với quy mô của Á vận hội, Nhật Bản duyệt chi bổ sung thêm 2 tỷ Yên.
Với ngân sách 7 tỷ Yên (khoảng 46,5 triệu USD), Nhật Bản phân bổ 70% - 80% nguồn lực này cho lễ khai mạc. Con số vài chục triệu USD để tổ chức khai mạc của Nhật Bản vẫn nhỏ bé so với những kỳ Asiad trước đây. Song, người Nhật muốn chứng minh cho tất cả thấy, chất xám và nghệ thuật sắp đặt con người có thể tạo nên các tiết mục ấn tượng không kém phần dàn dựng nặng về ánh sáng, kỹ xảo, công nghệ...
Nhật Bản không muốn lạm dụng công nghệ cho buổi khai mạc. Thay vì biến SVĐ thành màn hình LED khổng lồ, bên cạnh dùng công nghệ trình chiếu tối tân, nước chủ nhà sẽ lấy chuyển động của con người, những lá cờ làm trung tâm, lấp đầy không gian. '
Điểm nhấn công nghệ mà Nhật Bản "phô diễn" cho thế giới là sử dụng hệ thống cánh tay robot công nghiệp được đầu tư hàng trăm triệu Yên, điều khiển chuyển động của các lá đại kỳ hứa hẹn chuẩn xác đến từng milimet.
Đạo diễn Yukihiko Tsutsumi (70 tuổi), "quái kiệt" của làng điện ảnh Nhật Bản nhận trọng trách cầm trịch lễ khai mạc. Ông là người đứng sau sự thành công của loạt phim truyền hình trinh thám huyền thoại TRICK và bộ ba phim điện ảnh chuyển thể vĩ đại 20th Century Boys ở xứ mặt trời mọc.
Tại Nhật Bản, Tsutsumi ở tầm vóc biểu tượng bằng tư duy nghệ thuật gai góc, châm biếm một cách thông minh và luôn bứt phá khỏi giới hạn bản thân.
Việc lựa chọn một đạo diễn có nhãn quan điện ảnh sắc sảo thay vì một đạo diễn sự kiện đơn thuần cho thấy ban tổ chức muốn biến lễ khai mạc Asiad 20 thành một tác phẩm nghệ thuật có cốt truyện, có chiều sâu tâm lý và kết cấu chặt chẽ chứ không chỉ là chương trình tạp kỹ ở lễ khai mạc.
Đạo diễn Tsutsumi không muốn để các VĐV và diễn viên chìm nghỉm trong ánh sáng rực rỡ. Ông muốn biến họ thành những điểm sáng ở SVĐ. Hàng ngàn tình nguyện viên, nghệ sĩ múa và võ sư địa phương được tập hợp và huấn luyện nghiêm ngặt suốt nhiều tháng trời, sẵn sàng cho lễ khai mạc đột phá, mang đậm dấu ấn vùng đất Chubu đậm đà bản sắc ở Nhật Bản.
Nghi thức thắp đuốc đặc biệt
Sự hoành tráng của buổi lễ không chỉ dừng lại ở kịch bản nghệ thuật, mà còn đến từ nghi thức thắp sáng đài lửa.
Thay vì chỉ thắp đuốc tại một địa điểm, người Nhật tạo nên hành trình độc đáo khi hội tụ ngọn lửa từ ba nguồn sáng linh thiêng: ngọn lửa đầu tiên được thắp lên tại Tokyo (nơi từng đăng cai Asiad 1958), ngọn lửa thứ hai rực cháy từ Công viên Tưởng niệm Hòa bình Hiroshima (nơi khởi đầu của kỳ Asiad 1994), và nguồn sáng cuối cùng được lấy tại thành trì cổ Nagoya Castle.
Ba ngọn lửa thiêng đại diện cho quá khứ hào hùng và khát vọng hòa bình của Nhật Bản. Dưới sự dẫn dắt của người cầm đuốc đầu tiên - huyền thoại vật tự do Saori Yoshida (chủ nhân của 3 tấm HCV Olympic), ngọn đuốc Asiad 20 đã đi qua 16 quận của thành phố Nagoya.
Khoảng 1.000 người rước đuốc, bao gồm từ các tượng đài thể thao lớn như cựu danh thủ bóng đá nữ Homare Sawa, ngôi sao quần vợt Kimiko Date cho đến các em học sinh tiểu học, cùng nhau chuyền tay ngọn đuốc, lan tỏa tinh thần thể thao của Asiad 20 đến gần người dân trên khắp nẻo đường ở Nhật Bản.
Khi ngọn đuốc cuối cùng tiến vào lòng chảo Paloma Mizuho để thắp sáng đài lửa, nó cũng chính thức mở ra những ngày tranh tài nóng bỏng ở Asiad 20.
Kỳ Đại hội Thể thao Châu Á tại Nhật Bản lần này có quy mô tranh tài khổng lồ, quy tụ khoảng 15.000 VĐV và quan chức đến từ 45 quốc gia, các vùng lãnh thổ thuộc Hội đồng Olympic châu Á (OCA). Các VĐV cùng nhau bước vào cuộc đua khốc liệt để chinh phục 469 bộ huy chương ở 43 môn thể thao và 71 phân môn khác nhau.
Bên cạnh những môn thể thao quen thuộc, nước chủ nhà đưa vào một số môn thể thao mang đậm bản sắc châu Á cho Asiad 20 như Kabaddi, duy trì các bộ huy chương ở thể thao điện tử (Esports) và virtual taekwondo (taekwondo thực tế ảo).
Lê Thanh Thúy (bóng chuyền) và Đinh Quang Kiệt (đội bóng đá U23 Việt Nam) nhận vinh dự cầm cờ cho Đoàn Thể thao Việt Nam tại Lễ khai mạc Asiad 20. Năm nay, Đoàn Thể thao Việt Nam tranh tài ở 33 môn, gồm 348 VĐV, đặt chỉ tiêu giành 4 đến 6 HCV và vào top 20 toàn đoàn.
Tại Asiad 20, thế mạnh của các VĐV Việt Nam tập trung vào các môn bắn súng, cầu mây, karate, wushu, điền kinh, đua thuyền... Những niềm hy vọng "vàng" của Thể thao Việt Nam tại Asiad 20 gọi tên đội cầu mây 4 nữ (Trần Thị Ngọc Yến, Nguyễn Thị Yến, Nguyễn Thị Ngọc Huyền, Nguyễn Thị Khánh Ly và Nguyễn Thị Thu Trang), các xạ thủ Trịnh Thu Vinh (súng ngắn nữ), Phạm Quang Huy (đương kim vô địch Asiad 10m súng hơi nam).
