Tranh luận về nhạc AI nóng trở lại từ bài đăng của nhạc sĩ Nguyễn Văn Chung. Chủ nhân bản hit Viết tiếp câu chuyện hòa bình "choáng" vì mỗi lần bắt xe đi xa, phần lớn tài xế đều mở nhạc AI và hát bằng giọng AI 100%.
Nam nhạc sĩ tự hỏi điều gì giúp nhạc AI phủ sóng mạnh mẽ như vậy. Có hàng trăm bình luận đưa ra góc nhìn bên dưới bài đăng của Nguyễn Văn Chung và số đông đều thừa nhận nhạc AI phát triển nhanh hơn dự đoán.
Bất ngờ từng ngày với nhạc AI
Sau bài đăng gây sốt trên mạng, Nguyễn Văn Chung chia sẻ với Tiền Phong: "Khi nhạc AI bắt đầu xuất hiện trên thị trường, không ai nghĩ nó phát triển nhanh như vậy. Cũng chẳng ai nghĩ AI sẽ hoàn thiện bài hát với chất lượng tốt như thế. Và cũng chẳng ai nghĩ AI sẽ xâm chiếm các bảng xếp hạng với lượng người nghe lớn như vậy".
Bản nhạc AI Hôn lễ của em (Trọng Nhân ft Tiểu Mỹ) hút hơn 15 triệu view sau 7 tháng. Trên nền tảng Spotify, ca khúc vừa vượt mốc 5 triệu stream (nghe trực tuyến). Còn khi tính gộp các phiên bản cover và hiệu ứng lan tỏa đoạn nhạc trên mạng xã hội, Hôn lễ của em có thể chạm tới mốc hàng trăm triệu view.
Tiếp nối Hôn lễ của em, 50 năm về sau thành hiện tượng cover của nhạc Việt. Hàng chục ca sĩ tiếp nối nhau hát 50 năm về sau theo nhiều kiểu, giúp sản phẩm thuần túy của AI thu hút hàng trăm triệu view trên mọi nền tảng.
Nhạc Việt ghi nhận một số ca khúc AI có sức lan tỏa mạnh và tác động trực tiếp đến thị trường như Say một đời vì em, Vạn lý sầu. Chưa kể, hàng chục, hàng trăm bài nhạc Vpop bất ngờ "sống dậy", gây chú ý nhờ được AI phối lại.
Hôn lễ của em từng dẫn đầu "top trending", tạo nên bước ngoặt về việc nhạc AI giờ có thể cạnh tranh sòng phẳng ở các BXH nhạc Việt. Đến hiện tại, Hôn lễ của em và 50 năm về sau vẫn hiện diện ở các playlist (danh sách phát) nổi bật của nhạc Việt trên nền tảng Spotify.
Khi Hôn lễ của em, 50 năm về sau, Say một đời vì em và Vạn lý sầu tỏa sáng ở nền tảng nghe nhạc, đó là lúc nghệ sĩ Việt có thêm đối thủ cạnh tranh. Thậm chí, loạt tên tuổi đình đám của thị trường phải chi tiền để mua tác quyền biểu diễn hoặc cover từ ca khúc AI. Điển hình là Quốc Thiên biểu diễn 50 năm về sau ở loạt sân khấu và khiến nhiều khán giả lầm tưởng đó là hit của anh.
Từ câu chuyện Nguyễn Văn Chung kể lại: "Đi 10 cuốc xe, có 6-7 tài xế bật nhạc AI", người ta nhận ra nhạc AI đã phủ sóng trên mọi ngõ ngách, cạnh tranh quyết liệt với nghệ sĩ ở phân khúc người nghe nhạc thụ động tại công cộng. Đó là những bài nhạc cho không gian cà phê, các chuyến xe, tụ điểm chơi thể thao, các nhà hàng F&B... nhạc AI giờ là lựa chọn hữu ích với sự đa dạng và không tốn nhiều chi phí.
Hiệu quả về thu hút view/stream của giới nghệ sĩ bị tác động vì AI. Số lượng đơn đặt hàng sản xuất bài nhạc của nghệ sĩ, đặc biệt là các bản nhạc không lời, sản xuất đặc thù cho các không gian phát nhạc công cộng, sẽ giảm xuống. Đó là thực tế đang xảy ra khi AI can thiệp sâu vào guồng quay của nhạc Việt.
Producer Hoaprox, chủ nhân bản hit Ngẫu hứng, nhận định 5 năm trước, anh lần đầu nghe đến việc AI sẽ làm nhạc. Anh nghĩ giữa xu thế chung, AI can thiệp vào âm nhạc là chuyện sớm muộn nhưng không nghĩ tốc độ chóng mặt đến thế, không tin nổi và vượt xa tưởng tượng ban đầu.
"AI tác động vào giới nghệ sĩ, điều này chắc chắn phải có, chỉ là tùy từng người sẽ có mức độ ảnh hưởng khác nhau. Chúng tôi mất hàng tháng, đếm từng năm để làm ra sản phẩm mới. AI chỉ cần vài phút, thậm chí vài chục giây. Lợi thế của AI là làm nhạc số lượng, đồng bộ và sẽ chiếm lấy một phần doanh thu, cơ hội kiếm tiền từ âm nhạc của nghệ sĩ", Hoaprox chia sẻ.
AI chưa lấy "chén cơm" của nghệ sĩ
Phóng viên Tiền Phong đặt câu hỏi cho producer Nhật Nguyễn - người đứng sau bản hit Túy âm hút hơn 230 triệu view trên YouTube - về việc nhạc AI phát triển nhanh như vậy, tác động ra sao đến nghệ sĩ, cụ thể là những người sản xuất nhạc/kỹ sư âm thanh. Anh trả lời: "Đúng là nhạc AI phát triển rất nhanh và thu hẹp quá trình sản xuất một bài nhạc. Song, với thị trường Việt Nam, AI chưa gây ảnh hưởng quá nhiều đến giới nghệ sĩ".
Anh cho rằng số lượng ca khúc AI cạnh tranh ở đường đua vẫn chưa nhiều. 100 bài AI gây chú ý, thì chỉ vài sản phẩm có thể lan tỏa mạnh. "Từ đây nhìn vào cục diện chung, khán giả Việt vẫn theo sát và ủng hộ các sản phẩm của ca sĩ thật, giọng hát thật. Nhạc AI có thể sạch, mới lạ, nhưng yếu tố cảm xúc thật và bản sắc của nghệ sĩ Việt là thứ chưa thể thay thế bởi AI", Nhật Nguyễn nói.
Producer Hoaprox nêu quan điểm AI và con người khi làm nhạc là hai con đường khác biệt: Một bên là sao chép, làm nhạc máy móc và đánh vào số lượng. Một bên là sự tỉ mỉ, chăm chút, luôn sáng tạo vì bản sắc riêng nên sẽ cần rất nhiều thời gian để hoàn thành trọn vẹn quy trình sáng tác demo, thu âm, phối khí và hậu kỳ âm thanh.
"Nghệ sĩ không cần cạnh tranh AI ở việc phải làm nhạc nhanh hơn máy tính. Thay vào đó, chúng tôi sẽ làm nhạc hay nhất trong khả năng của mình, luôn có sự mới mẻ theo dòng chảy thị trường âm nhạc thế giới. Những giá trị khác biệt như chơi nhạc cụ thật, giọng hát thật là điều mà AI vẫn đi sau nghệ sĩ toàn cầu trước khi sao chép ý tưởng và tái tạo", Hoaprox phân tích.
Chúng tôi vẫn sáng tạo âm nhạc hàng ngày và sẽ không lo đụng hàng với AI ở thời điểm này", producer Hoaprox nêu.
Producer Nhật Nguyễn khẳng định anh không xem AI là đối thủ cạnh tranh trực tiếp. Thay vào đó, hãy xem AI là công cụ hỗ trợ, là động lực để nghệ sĩ phát triển mỗi ngày để nâng cấp tay nghề và chạm đến những giá trị cao hơn trong nghệ thuật. Khi đó, AI vẫn hiện diện và chiếm lấy thị phần ở một số phân khúc đặc thù. Nghệ sĩ vẫn sẽ hoạt động ở mainstream và tỏa sáng theo cách riêng.
"Không thể đoán nhạc AI sẽ phát triển tới đâu và còn tạo ra những điều điên rồ gì. Ngay lúc này, dấu ấn rõ nhất của nhạc AI vẫn là tạo nhạc từ câu lệnh ngày càng nhanh, tối ưu đề xuất giọng hát, màu nhạc và cải thiện chất lượng âm thanh. Cuối cùng, AI vẫn chỉ dừng lại ở mức sao chép, vay mượn ý tưởng, trong khi các xu hướng âm nhạc được cập nhật hàng ngày từ con người và các nghệ sĩ sẽ luôn đi trước AI một bước", anh nói.
