Ngày 17/4, Ngoại trưởng Iran Abbas Araghchi tuyên bố trên mạng xã hội X, rằng eo biển Hormuz đã mở cửa trở lại. Nhưng chỉ vài giờ sau, truyền thông Iran xác nhận “sự giám sát hoàn toàn của lực lượng vũ trang Iran đối với việc đi lại của các tàu thuyền, và việc đi lại đó sẽ được coi là vô hiệu nếu lệnh phong tỏa hải quân của Mỹ tiếp tục”.
Một số hãng tin Iran đã chỉ trích ông Araghchi vì bài đăng về eo biển Hormuz trên mạng xã hội X. Hãng tin Tasnim mô tả dòng trạng thái của ông là “thiếu sót và không đầy đủ,” gây ra “nhiều chỉ trích và suy đoán” và thậm chí còn hỗ trợ lập trường của Tổng thống Mỹ Donald Trump.
Một hãng tin bảo thủ khác, Mehr News, kêu gọi các quan chức liên quan “làm rõ vấn đề này”.
Quãng thời gian mở cửa eo biển ngắn ngủi đã phơi bày “những căng thẳng nội bộ đáng kể trong giới lãnh đạo Iran”, Danny Citrinowicz - một chuyên gia về Iran tại Viện Nghiên cứu An ninh Quốc gia Israel (INSS) - nói với CNN.
“Những chia rẽ nội bộ này không chỉ đơn thuần là màn kịch chính trị. Chúng phản ánh một cuộc đối đầu dữ dội hơn về chiến lược dài hạn của Iran đối với Mỹ, làm nổi bật sự ngờ vực ngày càng tăng giữa các thành phần của Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) và giới lãnh đạo chính trị thực dụng hơn do Tổng thống Masoud Pezeshkian và Ngoại trưởng Araghchi lãnh đạo”, ông Danny Citrinowicz nói.
Theo chuyên gia về Iran tại Viện Nghiên cứu An ninh Quốc gia Israel, những lời chỉ trích đối với dòng trạng thái của bộ trưởng ngoại giao đã phơi bày sự mong manh của tinh thần đoàn kết mà Iran cố gắng thể hiện. Ông cho rằng, cán cân quyền lực dường như nghiêng về phía phe cứng rắn, bao gồm cả IRGC.
“Khi khả năng nối lại đàm phán xuất hiện, một quan điểm cứng rắn lại nổi lên: Iran sẽ không rút lại các lằn ranh đỏ của mình. Trong khi đó, quyền kiểm soát eo biển Hormuz trở thành trụ cột quan trọng hơn nữa trong lập trường chiến lược của nước này”, ông Citrinowicz nói.
Nguy cơ căng thẳng gia tăng trở lại
Theo một nhà phân tích được Al Jazeera phỏng vấn, việc Iran tái áp đặt các hạn chế đối với eo biển Hormuz là hậu quả trực tiếp của việc Mỹ vi phạm thỏa thuận ngừng bắn.
“Eo biển lẽ ra phải được mở cửa trên cơ sở các điều khoản ngừng bắn. Việc Mỹ phong tỏa hàng hải chính là một sự vi phạm các điều khoản ngừng bắn”, Giáo sư Mostafa Khoshcheshm nói với Al Jazeera từ Tehran. “Mỹ cũng đã điều thêm quân đội và thiết bị - một sự vi phạm khác”.
Sau khi Iran thực hiện một nỗ lực hạn chế để mở cửa eo biển vào đêm 17/4, “Tổng thống Trump đã vội vàng đưa ra những tuyên bố sai sự thật trên truyền thông”, dẫn đến việc Tehran kết luận rằng họ nên đóng cửa eo biển một lần nữa.
Về triển vọng ngoại giao, Giáo sư Khoshcheshm thẳng thắn nói: “Hiện tại thực sự khó khăn hơn bao giờ hết. Ông Trump thay đổi lập trường và lời nói của mình hằng giờ”.
“Tôi thấy nguy cơ tái bùng nổ xung đột cao hơn bất kỳ cuộc đàm phán nào”, ông Khoshcheshm nhận định.
