Đưa thi hài Vua Oyo về nước
Reuters đưa tin Vua Oyo Nyimba Kabamba Iguru Rukidi IV của Tooro - vương quốc truyền thống được chính phủ Uganda công nhận, nằm ở phía Tây đất nước, gần biên giới với Cộng hòa Dân chủ Congo - đã qua đời ở tuổi 34 vào ngày 27/8.
Theo Tổng thống Uganda Yoweri Museveni, nhà vua mắc một dạng ung thư tiến triển, từng được điều trị tại Đức trước khi sang Mỹ.
Ngày 4/9, thi hài Vua Oyo Nyimba được đưa trở về nước trên chuyến bay thuê bao. Tổng thống Museveni cùng nhóm quan chức cấp cao đã chờ sẵn tại sân bay quốc tế Entebbe để đón linh cữu.
“Chúng tôi thực sự không thể tin rằng đức vua không còn ở bên chúng tôi nữa. Cảm giác như thể chúng tôi vẫn đang trong mơ và tôi ước đó thực sự chỉ là giấc mơ”, Nghị sĩ Jennifer Mujungu - người đại diện cho khu vực bầu cử nằm trong Vương quốc Tooro - chia sẻ.
Linh cữu của vị vua trẻ tuổi được phủ bằng cả quốc kỳ Uganda và cờ Tooro. Tổng thống Museveni cùng những người có mặt tiến đến gần, đặt vòng hoa lên linh cữu rồi cúi đầu.
Linh cữu sau đó được đưa lên máy bay trực thăng quân sự và vận chuyển tới Vương quốc Tooro. Tại đây, nghi thức tang lễ chính thức kéo dài trong chín ngày, trước khi nhà vua được an táng ngày 12/9 tại Lăng mộ Hoàng gia Karambi (Karambi Royal Tombs), còn được gọi là Amagasani.
“Đây là khoảnh khắc đau buồn đối với chúng tôi... Ông ấy ra đi khi đang cười. Ông ấy vẫn còn cả cuộc đời phía trước”, Davis Mugenyi - thành viên hoàng gia có mặt tại sân bay - bày tỏ sự tiếc thương.
Tranh cãi về người thừa kế
Vua Oyo lên ngôi ngày 12/9/1995, sau khi cha ông - Vua Patrick Olimi Kaboyo III - qua đời. Khi đó, Oyo mới 3 tuổi, được công nhận là vị vua đang tại vị trẻ nhất thế giới. Vì còn nhỏ, ông được các nhiếp chính, người giám hộ và các thành viên hoàng gia hỗ trợ điều hành vương quốc cho đến khi trưởng thành.
Uganda là nước cộng hòa lập hiến, trong đó quyền hành pháp thuộc về nguyên thủ quốc gia được bầu. Tuy nhiên, các vương quốc truyền thống như Tooro vẫn được nhà nước công nhận và có vai trò quan trọng về văn hóa, xã hội.
Trong hơn ba thập kỷ trị vì, Vua Oyo đảm nhiệm vai trò mang tính biểu tượng và văn hóa, đồng thời thúc đẩy một số hoạt động phát triển tại Tooro. Ông cũng từng là Đại sứ Liên Hợp Quốc, vận động cho cuộc chiến chống HIV/AIDS.
Sau khi Vua Oyo qua đời, Thủ tướng Vương quốc Tooro Calvin Armstrong Rwomiire Akiiki cho biết nhà vua để lại một con trai, được xác định là người thừa kế. Tổng thống Museveni sau đó cũng cho biết mẹ nhà vua - Thái hậu Best Kemigisa - đã thông báo với ông về sự tồn tại của bé trai được cho là người thừa kế và danh tính sẽ được công bố vào thời điểm thích hợp.
Tuy nhiên, thông tin này vẫn gây tranh luận trong hoàng tộc. Charles Kamurasi, người đứng đầu dòng tộc hoàng gia Babiito - dòng tộc có vai trò quan trọng trong việc xác định người kế vị - cho biết ông và nhiều thành viên hoàng tộc chưa từng biết hoặc chưa được giới thiệu về bé trai được cho là của Vua Oyo. Dòng tộc này yêu cầu phải xác minh rõ thân phận trước khi tiến hành các bước kế vị.
Điều đặc biệt trong tang lễ hoàng gia
Theo chương trình được chính phủ Uganda và Vương quốc Tooro công bố, thi hài Vua Oyo sẽ được quàn tại Cung điện Karuziika để người dân đến viếng và cầu nguyện trong thời gian quốc tang kéo dài 9 ngày.
Ngày 12/9, lễ tang sẽ bắt đầu bằng thánh lễ tại Nhà thờ St. John’s Cathedral. Sau đó, đoàn rước sẽ đi bộ từ nhà thờ tới Lăng mộ Hoàng gia Karambi để tiến hành nghi thức an táng truyền thống. Quân đội Uganda dự kiến thực hiện nghi thức bắn súng danh dự trong lễ tang.
Theo phong tục Tooro, các vị vua không được an táng vào buổi tối. Vì vậy, ban tổ chức yêu cầu nghi lễ tại nhà thờ kết thúc trước buổi trưa để đoàn rước có thể tới khu lăng mộ và hoàn tất việc an táng vào khoảng 14h.
Tang lễ cũng kết hợp giữa nghi thức tôn giáo, nghi lễ nhà nước và phong tục truyền thống của Tooro. Trong những ngày tang lễ, người dân được khuyến khích đến cung điện viếng nhà vua, cầu nguyện vào buổi tối và tham gia các hoạt động tưởng niệm theo từng khu vực.
Một chi tiết đặc biệt là Vua Oyo được an táng đúng ngày 12/9 - đúng kỷ niệm 31 năm lên ngôi.
