Phát biểu tại Hội nghị Trung ương 3 khóa XIV, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm cho rằng, phải tạo ra 4 bước chuyển chiến lược. Một trong 4 bước chuyển đó, là xác lập mô hình phát triển dựa vào năng suất, tri thức, công nghệ và con người.
Tổng Bí thư, Chủ tịch nước cũng lưu ý, về dài hạn, phải chuyển từ phụ thuộc vào vốn, tài nguyên, gia công, lao động giá rẻ sang dựa vào năng suất, tri thức, dữ liệu, công nghệ, đổi mới sáng tạo, nhân lực chất lượng cao, quản trị hiện đại; xây dựng nền kinh tế độc lập, tự chủ, hội nhập hiệu quả. Cần phát huy vai trò quản lý, kiến tạo của Nhà nước và vai trò của thị trường trong huy động, phân bổ nguồn lực; bảo đảm kinh tế nhà nước thực sự giữ vai trò chủ đạo, kinh tế tư nhân là một động lực quan trọng nhất của nền kinh tế quốc gia; gắn đầu tư nước ngoài với chuyển giao công nghệ, nâng cao năng lực nội sinh. Khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số và trí tuệ nhân tạo phải thực sự chuyển hóa thành năng suất, chất lượng, giá trị gia tăng và sức cạnh tranh.
Trao đổi với phóng viên về chỉ đạo, gợi mở nêu trên của Tổng Bí thư, GS.TS Hoàng Văn Cường, ĐBQH khóa XV, nhấn mạnh thêm rằng, để tăng cường tiềm lực kinh tế đất nước, điều quan trọng nhất là phải đổi mới mô hình tăng trưởng.
Đặt vấn đề, trong bối cảnh hiện nay, đổi mới mô hình phát triển đều phải dựa vào khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số, GS.TS Hoàng Văn Cường khẳng định, “thành công” trong vấn đề này sẽ tạo ra thay đổi căn bản “từ một nền kinh tế dựa trên vốn và lao động giá rẻ, dựa vào hoạt động gia công, lắp ráp với giá trị gia tăng thấp, sang mô hình phát triển dựa vào khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, để làm chủ được các khâu có giá trị cao trong chuỗi giá trị để tạo bước phát triển bứt phá”.
“Khi đó, sẽ giúp cho tốc độ tăng trưởng kinh tế có một bước nhảy vọt đột phá, và kỳ vọng, sự đột phá đó sẽ giúp đạt được mức tăng trưởng hai con số”, GS.TS Hoàng Văn Cường nói.
Phân tích thêm, ông Hoàng Văn Cường cho rằng, để thực hiện được việc đưa khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo trở thành động lực chính cho phát triển kinh tế, đòi hỏi phải có sự đầu tư, phải chấp nhận những yếu tố rủi ro. “Khu vực kinh tế tư nhân chính là khu vực năng động nhất, dám chấp nhận rủi ro. Vì thế, khu vực tư nhân phải đi đầu trong ứng dụng khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo”, ông Hoàng Văn Cường nêu.
Nêu rõ rằng, nếu để khu vực kinh tế tư nhân “tự mình mày mò” sẽ không thành công, GS.TS Hoàng Văn Cường nhấn mạnh, cần sự phối hợp, kết hợp giữa khu vực nhà nước với khu vực tư nhân trong các lĩnh vực về nghiên cứu, triển khai các ứng dụng khoa học công nghệ.
“Chúng ta mong muốn nhà nước có vai trò dẫn dắt, định hướng các hoạt động nghiên cứu, đặt ra những tiền đề về khoa học công nghệ. Còn khu vực tư nhân, như đã nói ở trên, dám chấp nhận rủi ro. Nếu chúng ta có sự kết hợp tốt giữa bộ phận nghiên cứu với bộ phận triển khai ứng dụng khoa học công nghệ, thì thực sự, khoa học công nghệ sẽ đóng góp rất lớn, trở thành động lực phát triển, trong đó, khu vực tư nhân sẽ là bộ phận “thực thi”, triển khai ứng dụng học công nghệ vào thực hiện cuộc sống”, GS.TS Hoàng Văn Cường nêu quan điểm.
GS.TS Hoàng Văn Cường cũng đề cập đến tầm quan trọng của Nghị quyết 10 của Bộ Chính trị về phát triển kinh tế có vốn đầu tư nước ngoài. Theo ông, trong những năm qua, Việt Nam đã rất thành công thu hút vốn đầu tư nước ngoài, nhưng với bối cảnh hiện nay, cần có sự đổi mới.
“Trước đây, chúng ta mong muốn nhà đầu tư nước ngoài đầu tư bằng vốn thì bây giờ chúng ta chuyển sang thu hút những nhà đầu tư nước ngoài có khả năng giúp cho kinh tế trong nước chuyển đổi về chất theo hướng ứng dụng khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo”, ông Hoàng Văn Cường nêu.
Vì thế, theo ông Cường, hiện nay, thay vì chờ để đón nhận, chúng ta phải chủ động tìm kiếm những nhà đầu tư nào thực sự đáp ứng đúng chiến lược của chúng ta. Đi kèm với đó, các cơ chế, chính sách ưu đãi cũng phải chuyển hướng, từ ưu đãi đầu vào sang ưu đãi đầu ra, mà đầu ra ở đây chính là việc chuyển giao khoa học công nghệ, có sự liên kết giữa doanh nghiệp trong nước và nhà đầu tư nước ngoài.
“Nếu chúng ta thực hiện tốt chiến lược đó, các nguồn lực đầu tư nước ngoài sẽ trở thành một nguồn lực hỗ trợ rất tốt cho sự phát triển, vươn lên vững mạnh của khu vực kinh tế trong nước”, GS.TS Hoàng Văn Cường nhìn nhận.
