Doanh nghiệp phía Nam vượt bão giữa 'tứ bề khó'

Trăm bề khó

Ngành gỗ trong nước đang phụ thuộc nhiều vào thị trường Mỹ, từng chiếm hơn 50% tổng kim ngạch xuất khẩu. Việc thuộc nhóm bị áp thuế đang tạo thêm sức ép cho DN ngành gỗ phía Nam - vốn đã gặp nhiều khó khăn về đơn hàng, vốn vay và chi phí sản xuất.

Ngày 26/8, trao đổi với PV Tiền Phong, ông Lê Mạnh, Chủ tịch HĐQT Công ty TNHH SX-TM-DV Leglor (phường Long Phước, TPHCM) cho biết, DN gặp nhiều khó khăn để duy trì hoạt động. Từ sau dịch COVID-19 đến nay, lượng đơn hàng giảm đáng kể, giá bán cũng giảm khoảng 20% so với trước dịch. Đơn hàng ít khiến DN không thể duy trì lực lượng công nhân đông như trước.

“Mỹ và Úc là hai thị trường xuất khẩu chính của Leglor. Với chính sách thuế mới của Mỹ, chúng tôi cũng bị ảnh hưởng nhưng mức độ không quá lớn do công ty chủ yếu sản xuất đồ ngoài trời, thuộc nhóm sản phẩm không nằm trong mã hàng chịu thuế 12,5%. Tuy nhiên, chính sách thuế chung vẫn tác động gián tiếp đến sức mua” – ông Mạnh chia sẻ.

Trong khi đó, đại diện một DN ngành may mặc tại Bình Dương lo ngại mức thuế 12,5% sẽ trở thành khoản chi phí bổ sung khi hàng hóa vào thị trường Mỹ. Với một lô hàng trị giá 100.000 USD, riêng khoản thuế bổ sung tương ứng đã lên tới 12.500 USD, chưa tính các loại thuế và chi phí khác. Trong trường hợp nhà nhập khẩu yêu cầu DN Việt Nam chia sẻ chi phí bằng cách giảm giá xuất khẩu, biên lợi nhuận sẽ bị thu hẹp. Những DN có biên lợi nhuận thấp hoặc phụ thuộc nhiều vào một số khách hàng Mỹ sẽ chịu áp lực lớn hơn.

Vốn vay ngân hàng cũng là một trong những bài toán nan giải của DN. Bà Nguyễn Thị Hạnh, chủ cơ sở gia công giày Minh Hạnh (xã Hóc Môn) nói rằng, vừa liên hệ với một ngân hàng để vay khoảng 10 tỷ đồng nâng cấp nhà xưởng, nhập thêm nguyên liệu cho đợt làm hàng phục vụ thị trường cuối năm. Tuy nhiên khi được thông báo lãi vay lên tới 14%, chưa kể còn phải có tài sản thế chấp, bà Hạnh buộc phải tính toán lại kế hoạch ban đầu.

“Chúng tôi luôn có nhu cầu vay ngân hàng nhưng khó mở rộng sản xuất hoặc đầu tư đổi mới công nghệ do mặt bằng lãi suất cao. Ngân hàng hiện ưu tiên xem xét dựa trên đơn hàng xuất khẩu thực tế đã ký và yêu cầu tài sản thế chấp. Nhiều DN nhỏ không chịu nổi áp lực chi phí đã phải cho thuê nhà xưởng, chuyển nhượng hoặc đóng cửa nghỉ hẳn. Tôi đang cố cầm cự, nhưng nếu tình hình vẫn khó khăn trong thời gian tới, có lẽ tôi cũng phải rút khỏi thị trường” – bà Hạnh nói.

Bên cạnh đó, DN xuất khẩu còn đối mặt chi phí logistics tăng, thiếu container và thiếu lao động. Thậm chí, có DN trả lương tài xế tới 50 triệu đồng/tháng nhưng vẫn khó tuyển người, buộc phải chấp nhận chi phí vận tải cao để duy trì lưu thông hàng hóa.

Tìm đường giảm lệ thuộc

Ông Trần Ngọc Liêm, Giám đốc Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) chi nhánh khu vực TPHCM cho biết, Mỹ đang áp mức thuế 12,5% đối với Việt Nam, trong khi một số quốc gia trong khu vực như Malaysia, Campuchia và Indonesia chịu mức thuế 10%. Sự chênh lệch này tạo sức ép cạnh tranh, làm dấy lên lo ngại khách hàng có thể chuyển hướng sang hàng hóa từ các nước khác.

Do đó, theo ông Liêm, yêu cầu hiện nay là DN cần đa dạng hóa thị trường và giảm mức độ phụ thuộc vào một thị trường đơn lẻ.

Ông Đặng Quốc Hùng, Tổng giám đốc Công ty CP Triển lãm VIFA Liên Minh, với sản phẩm có tính đặc thù, khách hàng có thể chấp nhận điều chỉnh giá. Ngược lại, với mặt hàng chịu sức ép cạnh tranh cao, DN Việt Nam có thể phải giảm biên lợi nhuận để giữ khách. Điểm sáng tích cực hiện nay là phần lớn DN gỗ vẫn có đơn hàng đến cuối năm, thậm chí đến tháng 3 năm sau.

“Ngành gỗ không thể tiếp tục cạnh tranh bằng giá rẻ mà phải hướng tới tự chủ sản xuất, sáng tạo và thiết kế sản phẩm mang phong cách riêng. Ngoài việc mở rộng thêm thị trường, DN gỗ cần tham gia các hội chợ, đem sản phẩm tiếp thị đến khách hàng. Đầu tháng 9 tới tại TPHCM, hơn 200 doanh nghiệp trong nước và quốc tế cùng kết nối tại Hội chợ Quốc tế Sản phẩm Nội ngoại thất và Mỹ nghệ Việt Nam ASEAN. Đây được xem là kênh kết nối quan trọng, giúp DN tiếp cận nhà mua hàng quốc tế và biến sản phẩm thành đơn hàng thực tế” – ông Hùng cho biết.

PGS.TS Nguyễn Hữu Huân cho rằng, những khó khăn hiện nay cũng chính là cơ hội để ngành sản xuất trong nước tái cơ cấu. Thay vì né tránh, DN buộc phải đối mặt với thực tế như một "cú hích" để thay đổi. Đa dạng hóa thị trường là một hướng đi nhưng thị trường Mỹ quá lớn để có thể thay thế dễ dàng. Do đó, bên cạnh việc tìm kiếm thị trường mới, DN cần chủ động đánh giá rủi ro, tối ưu hóa chi phí và quan trọng nhất là nâng cao giá trị sản phẩm.

“Việc Mỹ áp thuế mới không chỉ mang lại thách thức mà còn mở ra cánh cửa cơ hội. Đây chính là thời điểm để Việt Nam chuyển mình từ sản xuất gia công thành một cường quốc xuất khẩu thực thụ, thay vì mãi đóng vai trò trung gian cho hàng hóa nước ngoài. DN cần chủ động nguồn nguyên liệu, nâng cao tỷ lệ nội địa hóa và xây dựng thương hiệu riêng” – TS Huân nhấn mạnh.