Theo thông báo được đăng trên Công báo Liên bang Mỹ (Federal Register), các mức thuế sẽ áp dụng đối với khoảng 99,4% hàng nhập khẩu vào Mỹ, nhưng vẫn có nhiều mặt hàng được miễn trừ, bao gồm dầu khí, phân bón và một số loại thực phẩm.
Đây được xem là bước đi mới nhất của Nhà Trắng nhằm duy trì chính sách thuế quan diện rộng mà Tổng thống Donald Trump theo đuổi, sau khi Tòa án Tối cao Mỹ hồi tháng 2 bác bỏ các mức thuế "có đi có lại" từ 10-50% được ban hành trước đó theo đạo luật về tình trạng khẩn cấp quốc gia.
Vì sao Mỹ áp thuế mới?
Khác với các mức thuế từng bị Tòa án Tối cao hủy bỏ, lần này chính quyền Mỹ sử dụng Điều 301 của Đạo luật Thương mại năm 1974 làm cơ sở pháp lý. Đây là công cụ đã nhiều lần được các tòa án Mỹ công nhận, giúp Washington giảm nguy cơ đối mặt với các vụ kiện trong tương lai.
Sau phán quyết của Tòa án Tối cao hồi tháng 2, ông Trump đã áp dụng mức thuế tạm thời 10% trong 150 ngày. Mức thuế này sẽ hết hiệu lực vào sáng 24/7. Các mức thuế mới sẽ có hiệu lực đúng vào thời điểm đó, trong khi hàng hóa đang trên đường vận chuyển sẽ được miễn áp dụng đến sáng 28/7.
Đại diện Thương mại Mỹ Jamieson Greer cho biết Mỹ đã cấm nhập khẩu hàng hóa được sản xuất bằng lao động cưỡng bức trong gần một thế kỷ và luôn thực thi nghiêm ngặt các quy định này.
"Đã đến lúc các đối tác thương mại của chúng tôi cũng phải thực hiện những tiêu chuẩn tương tự. Biện pháp hôm nay sẽ góp phần khắc phục tình trạng vi phạm nhân quyền cũng như các hành vi thương mại gây méo mó cạnh tranh trên thị trường toàn cầu", ông Greer nhấn mạnh.
EU, Trung Quốc và nhiều nền kinh tế lớn chịu ảnh hưởng
Theo quyết định cuối cùng, Mỹ sẽ áp mức thuế 10% đối với hàng hóa từ Argentina, Bangladesh, Anh, Campuchia, Canada, Ecuador, El Salvador, Guatemala, Honduras, Ấn Độ, Indonesia, Jordan, Malaysia, Mexico, Pakistan, Sri Lanka và Trinidad & Tobago.
Trong khi đó, EU, Đài Loan (Trung Quốc), Nhật Bản, Hàn Quốc và Thụy Sĩ sẽ chịu các mức thuế sao cho tổng thuế suất sau khi cộng với thuế tối huệ quốc (MFN) đạt 10% hoặc 12,5%. 38 quốc gia còn lại (có Trung Quốc) sẽ chịu mức thuế 12,5%.
Chính quyền Mỹ tiếp tục cáo buộc Trung Quốc sử dụng lao động cưỡng bức đối với người Duy Ngô Nhĩ tại Tân Cương, cáo buộc mà Bắc Kinh nhiều lần bác bỏ.
Các quan chức Mỹ cũng cho biết Washington có kế hoạch khôi phục mức thuế đối với hàng hóa Trung Quốc lên 20% theo thỏa thuận đình chiến thương mại đạt được giữa Tổng thống Donald Trump và Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình vào tháng 11 năm 2025, nhưng sẽ không nâng cao hơn mức này. Trước khi các mức thuế mới có hiệu lực, thuế suất áp với hàng Trung Quốc đã giảm còn 10%, chưa bao gồm mức thuế 25% áp dụng từ nhiệm kỳ đầu của ông Trump đối với hàng hóa công nghiệp.
Nhiều quốc gia lên tiếng phản đối
Các mức thuế mới ngay lập tức vấp phải phản ứng từ nhiều quốc gia.
Ngoại trưởng Na Uy Espen Barth Eide khẳng định không có cơ sở để áp thuế đối với Na Uy vì nước này đã xây dựng các quy định chặt chẽ nhằm ngăn chặn việc buôn bán hàng hóa có liên quan đến lao động cưỡng bức.
Australia và Brazil cũng cho rằng quyết định của Washington là thiếu cơ sở và tuyên bố sẽ tìm cách yêu cầu Mỹ dỡ bỏ các mức thuế.
Trong khi đó, Canada - quốc gia vừa bị Mỹ áp thêm thuế đối với lượng hàng hóa trị giá khoảng 20 tỷ USD đầu tuần này - cho biết sẽ tiếp tục đối thoại với Washington nhằm tìm kiếm giải pháp có lợi cho cả hai bên.
Thống đốc bang Massachusetts Maura Healey nhận định các mức thuế mới sẽ khiến chi phí tại Mỹ tăng cao, gây áp lực lên doanh nghiệp và làm suy giảm năng lực cạnh tranh của nền kinh tế.
Nhiều mặt hàng được miễn trừ
Bên cạnh việc áp thuế trên diện rộng, chính quyền Mỹ cũng mở rộng danh mục miễn trừ nhằm hạn chế tác động đến chuỗi cung ứng.
Các mặt hàng như dầu khí, phân bón, một số sản phẩm thực phẩm, ô tô, thép, nhôm và đồng, vốn đã chịu thuế theo Điều 232 vì lý do an ninh quốc gia sẽ không thuộc diện áp dụng mức thuế mới.
Ngoài ra, hàng hóa đáp ứng các quy định của Hiệp định Thương mại Mỹ - Mexico - Canada (USMCA) cũng được miễn thuế nhờ mức độ liên kết cao trong chuỗi cung ứng Bắc Mỹ và tỷ lệ lớn linh kiện, nguyên liệu có xuất xứ từ Mỹ.
Theo giới phân tích, việc sử dụng Điều 301 thay vì các đạo luật về tình trạng khẩn cấp giúp chính quyền Tổng thống Donald Trump duy trì chính sách bảo hộ thương mại với nền tảng pháp lý vững chắc hơn, đồng thời tiếp tục theo đuổi mục tiêu gây sức ép lên các đối tác thương mại trong các cuộc đàm phán sắp tới.
