Ngày 8/5, tại Hội thảo “Luật đô thị đặc biệt - Đột thể chế cho TPHCM” do Thường trực HĐND TPHCM phối hợp với Trường đại học Luật TPHCM tổ chức, Phó Chủ tịch UBND TPHCM Nguyễn Mạnh Cường cho biết, thành phố đang chịu áp lực rất lớn nhưng cũng mang theo kỳ vọng rất lớn về một đạo luật “mạnh hơn, rộng hơn và vượt trội hơn”, đủ khả năng tạo ra không gian phát triển mới cho đô thị đầu tàu của cả nước.
Theo ông Cường, dự thảo luật cần được xây dựng trên nền tảng thực tiễn của TPHCM, với trọng tâm là “phân quyền thực chất” gắn với cơ chế giám sát, kiểm tra và trách nhiệm giải trình rõ ràng. Đây không chỉ là yêu cầu về hoàn thiện thể chế mà còn là cơ hội để kiến tạo một mô hình quản trị đô thị hiện đại, linh hoạt và hiệu quả hơn trong tương lai.
Thứ trưởng Bộ Tư pháp Nguyễn Thanh Tú cho rằng, đạo luật này phải thực sự tạo ra đột phá về thể chế và quản trị đô thị, tập trung vào các vấn đề mang tính chiến lược như phân quyền, quy hoạch, phát triển hạ tầng, huy động nguồn lực tư nhân, liên kết vùng và tháo gỡ các điểm nghẽn kéo dài về giao thông, ngập úng, ô nhiễm môi trường để mở rộng không gian phát triển cho thành phố trong giai đoạn mới.
Ông Tú nhấn mạnh, cốt lõi của Luật Đô thị đặc biệt là trao quyền mạnh mẽ và thực chất hơn cho TPHCM, đặc biệt là nâng cao vai trò của HĐND TPHCM trong việc ban hành các cơ chế, chính sách phù hợp với yêu cầu thực tiễn. Đồng thời, luật cần được thiết kế với tư duy mở, đủ dư địa để thành phố phát huy tính chủ động trong các lĩnh vực hợp tác công tư, phát triển hạ tầng, thu hồi đất, giải phóng mặt bằng và liên kết vùng.
TS.Nguyễn Thị Thiện Trí - giảng viên Trường đại học Luật TPHCM, cho rằng, dự luật cần phân quyền toàn diện, triệt để, thực chất cho chính quyền đô thị đặc biệt cần được thể hiện ở tầm và kỹ thuật, phương thức phân quyền.
Việc phân định thẩm quyền phải đảm bảo toàn diện trên tất cả các ngành, lĩnh vực, trừ các lĩnh vực then chốt về an ninh quốc phòng, đối ngoại, thể chế chính trị và nguyên tắc tổ chức quyền lực nhà nước trung ương vẫn nắm quyền tập trung toàn diện.
Ông Lê Minh Đức - Phó Trưởng Ban Pháp chế HĐND TPHCM, nhìn nhận, thành phố còn đối diện một số điểm nghẽn như vẫn còn tư duy xin - cho (gửi văn bản lên Trung ương thay vì tự giải quyết), thiếu quyền tự chủ biên chế, tổ chức bộ máy nhân sự; các thực trạng kéo dài về hạ tầng như kẹt xe, ngập lụt, ô nhiễm cần xử lý, phản ứng nhanh.
Để nâng cao vai trò đầu tàu của TPHCM, ông cho rằng cùng với phân quyền triệt để, cần phải hướng tới đột phá về thể chế, chính sách để thành phố làm đúng “vai” là thành phố đầu tàu.
Ông Đức cũng đề nghị, Luật Đô thị đặc biệt cho TPHCM cần cho thành phố tự quyết biên chế, thành lập hoặc giải thể cơ quan theo nhu cầu thực tiễn. Đối với tài chính, ngân sách và đầu tư, thành phố được tự chủ về ngân sách, mở rộng thu hút dự án theo hình thức đối tác công - tư (PPP) sang các lĩnh vực văn hóa, thể thao, khoa học và công nghệ...
