Sự khác biệt giữa bảo hành và bảo trì
Liên quan đến đề xuất của Công ty TNHH Tập đoàn Sơn Hải về việc kéo dài thời hạn bảo hành công trình giao thông lên 10 năm, ông Lê Quyết Tiến - Cục trưởng Cục Kinh tế - Quản lý đầu tư xây dựng, Bộ Xây dựng - khẳng định, quy định hiện hành chỉ yêu cầu thời gian bảo hành tối thiểu 2 năm đối với công trình cấp đặc biệt và cấp I dùng vốn đầu tư công, được xây dựng trên cơ sở nghiên cứu đặc thù rủi ro và tham khảo thông lệ quốc tế như Nhật Bản.
"Bộ Xây dựng luôn hoan nghênh và rất khuyến khích các chủ đầu tư cùng nhà thầu tự nguyện thỏa thuận kéo dài thời gian bảo hành. Pháp luật không hề hạn chế việc kéo dài thời gian này khi các bên thấy cần thiết và đi đến thống nhất trong hợp đồng. Tuy nhiên, nếu áp dụng cứng một mức tối thiểu 10 năm cho mọi công trình thì sẽ đẩy chi phí bảo lãnh, bảo hiểm, dự phòng rủi ro và giá dự thầu tăng lên đáng kể, tạo sức ép lớn cho doanh nghiệp", ông Lê Quyết Tiến nói.
Ông Lê Quyết Tiến phân tích rõ, bảo hành là trách nhiệm của nhà thầu đối với chất lượng sản phẩm do chính họ thi công, trong vòng 2 năm kể từ khi công trình đi vào hoạt động. Nếu quá trình sử dụng phát sinh lỗi do thi công, nhà thầu bắt buộc phải khắc phục. Thậm chí, kể cả trong hoặc ngoài thời gian bảo hành, nếu xảy ra sự cố nghiêm trọng (ví dụ như sập cầu) mà nguyên nhân bắt nguồn từ lỗi thi công, nhà thầu vẫn phải chịu trách nhiệm pháp lý.
Bảo trì công trình là việc phải thực hiện ngay khi công trình đưa vào sử dụng, là trách nhiệm của đơn vị khai thác sử dụng, nhằm duy trì hoạt động thường xuyên của công trình. Ví dụ, với công trình giao thông, bảo trì bao gồm các việc như: Phát quang, dọn dẹp chướng ngại vật, vật liệu rơi vãi, khắc phục hậu quả mưa bão, tai nạn, sơn sửa lại vạch kẻ đường, hay sửa chữa hao mòn bề mặt đường (sau khoảng 5 năm). Đây là những sự cố khách quan trong quá trình khai thác, không phải do lỗi của nhà thầu.
Từ việc phân định rõ hai khái niệm trên, đại diện Bộ Xây dựng cho rằng ý kiến về việc "kéo dài thời gian bảo hành thì sẽ giảm được toàn bộ tiền bảo trì" là chưa đúng. Thực tế là trong suốt thời gian bảo hành, cơ quan quản lý vẫn phải tiêu tốn một khoản chi phí nhất định để thực hiện các quy trình bảo trì thường xuyên nhằm duy trì hoạt động của công trình
"Nguồn quỹ cho công tác bảo trì phải chi hằng năm… còn quỹ cho công tác bảo hành có thể chi hoặc không, tùy vào việc công trình có xảy ra sự cố trong thời gian bảo hành theo quy định hay không", Cục trưởng Cục Kinh tế - Quản lý đầu tư xây dựng thông tin.
Mọi đề xuất cần mang lại giá trị thực tiễn
Ở góc nhìn khác, PGS, TS. Trần Chủng - Chủ tịch Hiệp hội các nhà đầu tư công trình giao thông đường bộ Việt Nam - nhấn mạnh: "Rất nhiều người đang nhầm lẫn tưởng bảo hành 2 năm xong là hết. 10 năm, 20 năm sau mà công trình có sự cố, cơ quan điều tra phát hiện ra lỗi tại thiết kế thì thiết kế đền bù thiệt hại, nếu vi phạm thì xử lý hình sự; lỗi tại thi công thì thi công đền bù. Tất cả các chủ thể tham gia hoạt động xây dựng đều phải chịu trách nhiệm về chất lượng sản phẩm do mình làm ra trong suốt quá trình vòng đời dự án, chứ không phải bảo hành xong là hết".
Theo PGS, TS. Trần Chủng, ngành xây dựng phải thi công trong bối cảnh cực kỳ khó khăn, đối mặt với thời tiết khắc nghiệt và đặc biệt là các "tai biến địa chất" không thể lường trước được. Do đó, việc một số đơn vị như Sơn Hải đề xuất thời gian bảo hành rất dài là một tinh thần trách nhiệm rất lớn đáng hoan nghênh, nhưng mọi thứ đều cần phải nằm trong khuôn khổ quy định của pháp luật và mang lại giá trị thực tiễn.
Chia sẻ quan điểm về đề xuất của Sơn Hải, đại diện Tổng Công ty 319 chỉ ra rằng, trong một dự án có rất nhiều hạng mục với tuổi thọ thiết kế khác nhau. Có những hạng mục như dải phân cách chỉ có tuổi thọ khoảng 2 năm, việc áp dụng bảo hành 10 năm sẽ dẫn đến tình trạng chi phí bảo hành phải nhân lên nhiều lần, trong khi định mức dự toán của Nhà nước chỉ tính một lần. Nếu bị kéo dài thời gian giữ tiền bảo hành hoặc bảo lãnh ngân hàng lên đến 10 năm, doanh nghiệp sẽ phải tự gánh chịu toàn bộ chi phí phát sinh, gây ảnh hưởng trực tiếp đến hiệu quả hoạt động.
Từ phía chủ đầu tư, đại diện Ban Quản lý dự án Thăng Long cho biết mức quy định bảo hành trung bình 2 năm hiện tại nhằm đảm bảo sự công bằng, tạo điều kiện cạnh tranh cho tất cả các doanh nghiệp. Với tình trạng biến đổi khí hậu khắc nghiệt như mưa bão, sụt lở, phần đất đá phải dọn dẹp không thể quy trách nhiệm bảo hành cho nhà thầu mà bắt buộc phải dùng nguồn vốn bảo trì. Ban Quản lý Thăng Long khẳng định rất ủng hộ việc các nhà thầu như Sơn Hải cam kết tự nguyện bảo hành 10 năm nhằm khẳng định chất lượng và thương hiệu, tuy nhiên đây phải là sự đồng thuận sòng phẳng, mang tính chất hợp đồng giữa chủ đầu tư và nhà thầu.
