Ít cơ hội định hình di sản
Sau 18 tháng rời Nhà Trắng, cựu tổng thống 83 tuổi hiện chủ yếu sống trong vòng tròn khép kín gồm người thân, bạn bè lâu năm và các trợ lý thân cận, trong khi điều trị căn bệnh ung thư di căn.
Theo các cựu trợ lý và người thân cận với ông Biden, quá trình điều trị dường như hiệu quả. Tuy nhiên, căn bệnh cùng những tác động từ việc điều trị khiến ông yếu đi rõ rệt.
Những người xung quanh cho biết, cuộc sống hậu nhiệm kỳ của ông Biden hiện xoay quanh việc điều trị, gia đình và nỗ lực định hình di sản chính trị.
Khác với một số cựu tổng thống gần đây, ông Biden hiện tham gia rất ít hoạt động công khai, chưa xây dựng được một quỹ từ thiện hay tổ chức chính sách quy mô lớn, đồng thời gặp khó khăn trong việc gây quỹ cho thư viện tổng thống của mình. Điều đó khiến ông có ít cơ hội hơn để định hình di sản của mình.
Tình trạng sức khỏe yếu đi của cựu Tổng thống Biden có thể sẽ khó che giấu hơn vào mùa thu năm nay, khi ông bắt đầu quảng bá cuốn hồi ký dự kiến phát hành ngày 17/11, chỉ 2 tuần sau cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ.
Thời điểm phát hành cuốn hồi ký khiến một số bạn bè và cựu cố vấn lo ngại, không chỉ vì sức khỏe của ông mà còn bởi hình ảnh vị cựu tổng thống đang chống chọi với bệnh tật có thể làm sống lại những tranh cãi gay gắt về cuộc bầu cử năm 2024, đúng lúc đảng Dân chủ muốn biến cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ năm nay thành cuộc trưng cầu về Tổng thống Donald Trump.
Ông Trump nhiều lần chế giễu tuổi tác và sự minh mẫn của ông Biden. Thậm chí, ông còn thay bức chân dung của người tiền nhiệm tại hành lang Nhà Trắng bằng hình ảnh chiếc bút ký tên tự động, ngụ ý rằng các trợ lý của ông Biden đã sử dụng thiết bị này để thực thi quyền lực tổng thống thay cho nhà lãnh đạo bị suy giảm năng lực.
Những người thân cận với ông Biden cho rằng thật khó chấp nhận khi chỉ trích ông Biden và đảng Dân chủ vì việc ông mắc bệnh và suy giảm sức khoẻ.
Gần đây, ông Hunter Biden - con trai cựu tổng thống, bày tỏ sự bức xúc sau khi có người chỉ trích cha mình trên mạng xã hội.
“Tôi hiểu nếu anh không thích quan điểm chính trị của cha tôi và ghét tôi vì tin tất cả những gì Fox News nói. Điều đó không sao. Nhưng cha tôi bị ung thư. Tại sao đó lại là điều để công kích? Điều gì khiến anh nghĩ đó là mục tiêu thích hợp để tấn công?” ông Hunter Biden viết.
Tuần trước, một tòa phúc thẩm liên bang cho phép Quỹ Heritage (một tổ chức nghiên cứu bảo thủ) tiếp cận các bản ghi âm và biên bản từng được công tố viên đặc biệt sử dụng để mô tả ông Biden là “một người cao tuổi có trí tuệ kém”. Điều này có thể khiến tranh cãi về sức khỏe của ông Biden bùng lên lần nữa.
Những nghi ngờ về tuổi tác, thể lực và năng lực nhận thức đã đeo bám theo phần lớn nhiệm kỳ tổng thống của ông Biden, trước khi trở thành yếu tố khiến chiến dịch tái tranh cử thất bại.
Cuộc tranh luận trực tiếp với đối thủ Donald Trump ngày 27/6/2024 đã biến những lo ngại thành khủng hoảng chính trị. Trong cuộc tranh luận, ông Biden nói bằng giọng yếu và khàn, nhiều lần mất mạch suy nghĩ, gặp khó khăn khi hoàn thành câu trả lời và đôi lúc không thể phản bác đối thủ mạnh mẽ.
Màn thể hiện đó làm gia tăng nghi ngờ trong nội bộ đảng Dân chủ, giới tài trợ và cử tri về khả năng tranh cử cũng như khả năng hoàn thành nhiệm kỳ nếu ông tái đắc cử đến tháng 1/2029.
Ban đầu, ông Biden gạt bỏ lời kêu gọi rút lui, cho rằng màn trình diễn kém là do ông bị cảm lạnh và kiệt sức. Tuy nhiên, sau hơn 3 tuần chịu sức ép, ông tuyên bố chấm dứt chiến dịch tái tranh cử vào ngày 21/7.
Việc ông Biden chuẩn bị xuất hiện trở lại đặt đảng Dân chủ vào tình thế khó xử.
Nhiều người trong đảng vẫn dành tình cảm cho ông, ghi nhận những thành tựu trong nhiệm kỳ và cảm thông với người đang chiến đấu với căn bệnh hiểm nghèo.
Tuy nhiên, họ cũng không muốn gợi lại thất bại trong chiến dịch tranh cử năm 2024, khi những câu hỏi về tuổi tác, sức khỏe và quyết định tái tranh cử của ông đã làm suy giảm niềm tin của công chúng và gây chia rẽ nội bộ đảng.
Nhà chiến lược Dân chủ Sawyer Hackett nhận định: “Cựu Tổng thống Biden hoàn toàn có quyền kể câu chuyện của mình. Nhưng các ứng viên Dân chủ hiện phải nỗ lực hết sức để khắc phục những tổn hại chính trị mà ông để lại. Điều tốt nhất ông Biden có thể làm là tránh xa ánh đèn sân khấu”.
Chiến đấu với bạo bệnh
Tháng 5/2025, tức 4 tháng sau khi rời Nhà Trắng, ông Biden được chẩn đoán mắc ung thư tuyến tiền liệt tiến triển mạnh, đã di căn đến xương.
Ông vẫn đang điều trị căn bệnh này. Các bác sĩ cho biết bệnh có thể được kiểm soát nhưng không thể chữa khỏi hoàn toàn.
Trong các cuộc phỏng vấn, cựu Đệ nhất phu nhân Jill Biden cho biết gia đình rất sốc khi biết ung thư đã ở giai đoạn 4 và di căn vào xương.
Tuy vậy, bà cũng cho biết việc điều trị đang mang lại kết quả tích cực và chồng bà vẫn duy trì lịch sinh hoạt rất nghiêm ngặt.
Kể từ khi rời Nhà Trắng, ông Biden thỉnh thoảng xuất hiện trước công chúng, chủ yếu tại các sự kiện của đảng Dân chủ ở South Carolina và South Dakota, cũng như lễ khánh thành thư viện tổng thống của ông Barack Obama.
