Chuyện lớp học 31 cô trò giữa mưa bom 60 năm trước ở Hưng Yên

TPO - Khoảng 10h30 ngày 21/10/1966, khi cô giáo Bùi Thị Thanh Xuân đang đứng lớp giảng bài thơ "Thà Đui" của Nguyễn Đình Chiểu, máy bay Mỹ bất ngờ quần thảo trên bầu trời khu vực Trường Phổ thông cấp 2 Thụy Dân (tỉnh Thái Bình cũ, nay là tỉnh Hưng Yên). Chỉ sau hai loạt bom, ngôi trường bị san phẳng, cô giáo Xuân và 30 học sinh đã mãi mãi nằm lại.

Lớp học vĩnh hằng của 31 cô trò

Gần 60 năm trôi qua, những dòng thư vẫn còn được lưu giữ như một phần ký ức về cô giáo trẻ Bùi Thị Thanh Xuân – người đã hy sinh cùng 30 học sinh trong trận bom Mỹ đánh phá Trường Phổ thông cấp II Thụy Dân, ngày 21/10/1966.

tp-c_lop-hoc-thai-binh.jpg
Nghĩa trang 21/10 tại xã Tây Thụy Anh

Nghĩa trang 21/10 (xã Tây Thụy Anh, tỉnh Hưng Yên) còn được gọi là "Lớp học vĩnh hằng". Đây nơi yên nghỉ của cô giáo, liệt sỹ Bùi Thị Thanh Xuân và 30 học sinh lớp 7, trường Phổ thông cấp 2 Thụy Dân (nay là Trường THCS Tây Thụy Anh), những người đã ra đi trong trận bom thảm khốc của máy bay Mỹ ngày 21/10/1966.

tp-c_thai-binh-13.jpg
Nghĩa trang 21/10 còn được biết đến là "Lớp học vĩnh hằng"

60 năm trôi qua, những học trò may mắn thoát chết trong trận bom năm ấy nay đều đã bước sang tuổi thất thập, nhưng ký ức về trận bom thảm khốc năm nào vẫn vẹn nguyên trong tâm trí họ.

Ông Lê Văn Thắng (trú tại xã Tây Thụy Anh) là một trong những học sinh của cô giáo Xuân may mắn sống sót. Ông Thắng nhớ như in, Trường Phổ thông cấp II Thụy Dân được thành lập vào tháng 8/1966. Lớp của ông khi ấy là khóa lớp 7 đầu tiên, với 52 học sinh.

Trong ký ức của ông, khuôn viên trường có hai cây đa lớn tỏa bóng mát và có hàng thông cao vút, khung cảnh rất đỗi bình yên. Ngôi trường khi ấy nằm ở rìa làng, xung quanh không có khu kinh tế hay quân sự, trước đó cũng chưa từng bị máy bay Mỹ đánh bom. Dẫu vậy, để đề phòng tình huống bất trắc trong thời chiến, nhà trường vẫn đào các giao thông hào xung quanh.

tp-c_thai-binh-22.jpg
Ông Thắng là một trong số những học sinh may mắn sống sót sau trận bom ác liệt của giặc Mỹ cách đây 60 năm

Khoảng 10h30 ngày 21/10/1966, các lớp 5 và 6 đã tan học, lớp 7 cũng sắp kết thúc tiết học cuối cùng. Khi cả lớp đang chăm chú nghe cô giáo Bùi Thị Thanh Xuân giảng bài thơ "Thà Đui" của Nguyễn Đình Chiểu, trên bầu trời bất ngờ vang lên tiếng máy bay rền rĩ. Tiếng kẻng báo động liên tục vang lên từ trong làng. Ngay lập tức, cô Xuân dừng bài giảng, hướng dẫn học sinh xuống các giao thông hào để tránh bom.

“Khi nghe tiếng máy bay Mỹ và tiếng bom nổ phía trong làng, cô Xuân vội hô: ‘Có máy bay, các em xuống hết giao thông hào trú ẩn!’. Cả lớp nháo nhác chạy xuống giao thông hào. Tôi nhìn vào trong làng, thấy khói cuộn lên mù mịt, đất đá văng tung tóe. Tiếng máy bay mỗi lúc một gầm thét dữ dội. Bất ngờ, một tiếng rú như xé toạc không gian vang lên, tiếp đó là tiếng nổ nổ long trời lở đất vang lên, tôi ngất lịm, không còn biết gì nữa”, ông Thắng nhớ lại.

Ông Thắng lặng đi một lúc rồi kể tiếp, loạt bom thứ nhất vừa dứt, máy bay lại ném tiếp loạt bom thứ hai. Sức ép từ bom khiến đất đá lại bật tung lên, phần ngực và đầu ông nhô khỏi mặt đất. Khi mở mắt ra, ông thấy ngôi trường của mình đã bị san phẳng.

phan-mo-co-gia-bui-thanh-xuan.jpg

“Sau loạt bom thứ hai, tôi cố giãy giụa mãi mới thoát được lên khỏi mặt đất. Đưa tay vuốt mặt, tôi thấy máu me đầm đìa. Dù rất đau, tôi vẫn cố chạy đi. Nhưng mới được vài trăm mét thì tôi ngã gục. Tỉnh lại, tôi thấy mình đang nằm trong bệnh viện”, ông Thắng kể.

Khi tỉnh lại, ông Thắng mới biết trận bom đã cướp đi sinh mạng cô giáo Xuân và 30 người bạn học của mình. Qua lời kể của những người có mặt tại hiện trường, ông được biết khi được tìm thấy, cô Xuân vẫn đang ôm chặt hai học sinh trong lòng. Thời điểm hy sinh, cô giáo Bùi Thị Thanh Xuân vừa tròn 24 tuổi, đang mang thai người con thứ hai. Cô ra đi, để lại đứa con đầu lòng chưa đầy 3 tuổi.

tp-c_lop-hoc-thai-binh-4.jpg
Phần mộ của cô giáo, liệt sĩ Bùi Thị Thanh Xuân

Sự kiện đau thương này đã gây chấn động dư luận trong nước và quốc tế. Ngay khi sự việc xảy ra, Bộ Ngoại giao đã lên án giặc Mỹ ném bom xuống Trường Phổ thông cấp II Thụy Dân. Bộ Giáo dục, Hội phụ nữ đã ra tuyên bố tố cáo tội ác của giặc Mỹ.

Sau khi hy sinh, ngày 20/6/1969, cô Bùi Thị Thanh Xuân được Nhà nước công nhận là liệt sĩ. Để tưởng nhớ cô giáo và các học sinh, khu tưởng niệm 21/10 được xây dựng trên diện tích hơn 1.000 m², với kiến trúc mô phỏng một lớp học.

tp-c_thai-binh-14.jpg
tp-c_thai-binh-20.jpg
tp-c_thai-binh-19.jpg
Nghĩa trang 21/10 được sắp xếp ngay ngắn như một lớp học

Phần mộ cô giáo Bùi Thị Thanh Xuân được đặt trên cùng, ở giữa; 30 ngôi mộ học sinh được bố trí thành các hàng phía dưới, hướng về phía cô giáo, gợi hình ảnh lớp học năm xưa. Đài tưởng niệm được thiết kế với hình tượng ngòi bút đặt giữa trang sách mở, phía trên là ngọn lửa. Bên dưới có lư hương mang hình dáng lọ mực và hình ảnh chiếc khăn quàng đỏ.

Năm 2021, nghĩa trang 21/10 và khu tưởng niệm liệt sĩ, cô giáo và 30 học sinh Trường Phổ thông cấp II Thụy Dân đã được Bộ Văn hóa - Thể Thao và Du lịch xếp hạng Di tích lịch sử cấp quốc gia.

"Anh yêu quý của em! Rét mới, đêm không ngủ được. Em trở dậy biên thư cho anh đây.

Hôm qua, Chủ nhật, anh có về thăm con không? Xa xôi, em đã hình dung được nỗi vất vả của anh: trời rét, đường lầy lội.

Không hiểu sao mấy đêm nay, em thao thức không ngủ được. Nghe thấy gà gáy nửa đêm mà em vẫn không chợp được mắt. Em chỉ hình dung thấy con trước mặt. Em nhớ và thương nó quá. Chưa đầy ba tuổi mà đã phải xa bố, xa mẹ, sống trong tình thương của ông bà. Mấy hôm nay, nghe tin máy bay quần Nam Hà nhiều, em càng nhớ điên lên; chẳng đứng ngồi đâu yên.

Hôm nay 17, có thể 15 hoặc 20 hôm nữa sẽ được nghỉ mùa. Em sẽ về thăm con...

Kể ra thì rất buồn, rất nhớ nhưng vì thời chiến cũng phải chịu vậy. Cách đây sáu hôm, nó đã đánh Diêm Điền nhưng không chết ai.

Chỗ em vẫn yên ổn, thỉnh thoảng nó bay qua nhưng không ở trên đầu...". Đó là những dòng thư của cô giáo, liệt sĩ Bùi Thị Thanh Xuân viết trước ngày hy sinh, chưa kịp gửi tới người chồng.

Cùng chuyên mục

Ngày Nhà giáo đặc biệt tại ngôi trường 120 năm lịch sử ở TPHCM

Ngày Nhà giáo đặc biệt tại ngôi trường 120 năm lịch sử ở TPHCM

Nối dài hành trình 120 năm, Trường Cao đẳng Kỹ thuật Cao Thắng đang chuyển mình mạnh mẽ trước yêu cầu của chuyển đổi số và chuyển đổi xanh. Ba định hướng trọng tâm được đặt ra tại lễ kỷ niệm chính là "chìa khóa" để nhà trường đào tạo nguồn nhân lực kỹ thuật giỏi cho sự phát triển của TPHCM.

Học sinh Trường THCS Giảng Võ (Hà Nội) trong giờ học

Hiệu trưởng xoay xở với siêu trường

TP - Sau sáp nhập, cả nước xuất hiện 114 trường học có quy mô trên 100 lớp, trong đó cá biệt có trường lên tới hơn 10.000 học sinh. Việc giảm mạnh đầu mối quản lí bước đầu mang lại những thuận lợi trong điều phối nhân sự, tổ chức dạy học, song cũng đặt ra áp lực không nhỏ đối với hiệu trưởng khi phải điều hành nhiều phân hiệu, quản lí hàng nghìn học sinh và bảo đảm chất lượng giáo dục đồng đều.

Tập đoàn OFG và Đại học Bách khoa Bucharest ký kết hợp tác, mở triển vọng phát triển giáo dục Việt Nam – Romania

Tập đoàn OFG và Đại học Bách khoa Bucharest ký kết hợp tác, mở triển vọng phát triển giáo dục Việt Nam – Romania

Tập đoàn OFG và Đại học Bách khoa Bucharest (Romania) ký kết Biên bản ghi nhớ hợp tác, hướng tới thành lập Trường Cao đẳng Bách khoa Việt Nam – Romania, mở ra triển vọng phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao và tăng cường kết nối giáo dục giữa hai quốc gia.

Ở nơi giáo viên tuyệt đối không được quát học trò

Ở nơi giáo viên tuyệt đối không được quát học trò

TPO - Ở Trường Tiểu học Bình Minh (Hà Nội), mỗi giờ lên lớp của thầy cô là một hành trình đặc biệt. Có học sinh 12 tuổi vẫn đang tập đọc những dòng chữ đơn giản, có em cần cô giáo kiên nhẫn cầm tay hướng dẫn từng nét. Ở đó, học trò biết biết đọc, biết viết, biết nói lời yêu thương, thầy cô đã cảm thấy vui như khi các em đoạt giải thưởng lớn cấp quốc gia.

Sang Munich học chip, công bố quốc tế, đoạt giải AI ở Abu Dhabi: 3 tân khoa xuất sắc Đại học Việt Đức

Sang Munich học chip, công bố quốc tế, đoạt giải AI ở Abu Dhabi: 3 tân khoa xuất sắc Đại học Việt Đức

Một kỹ sư từ chối việc làm để sang Đức học thiết kế vi mạch. Một cử nhân quản trị kinh doanh đứng tên tác giả chính bài báo quốc tế ba tuần trước lễ tốt nghiệp. Một sinh viên khoa học máy tính mang giải thưởng AI quốc tế về từ Abu Dhabi. Sáng 20/11, cả ba cùng nhận bằng loại Xuất sắc tại Trường ĐH Việt Đức.

'Cô giáo nhỏ kiên cường' và ngày 20/11 đặc biệt sau biến cố

'Cô giáo nhỏ kiên cường' và ngày 20/11 đặc biệt sau biến cố

TPO - Ngày Nhà giáo Việt Nam năm nay, cô giáo Hoàng Thị Hiền đón nhận những lời tri ân trong bệnh viện, nơi cô đang từng ngày hồi phục sau tai nạn khi lao ra đường cứu học trò 2 tuổi. Phía sau những mất mát là tình yêu thương, sự sẻ chia và nghị lực của người giáo viên chưa bao giờ thôi hướng về học trò.

Buổi học đặc biệt khi phụ huynh 'vào vai' thầy cô

Buổi học đặc biệt khi phụ huynh 'vào vai' thầy cô

TPO - Trong ngày Nhà giáo Việt Nam 20/11, phụ huynh ở Đà Nẵng trực tiếp soạn bài, đứng lớp giảng dạy học sinh. Những tiết học đặc biệt không chỉ mang đến trải nghiệm mới mẻ cho các em mà còn gắn kết gia đình và nhà trường.

29 năm thắp sáng ước mơ từ lớp học miễn phí

29 năm thắp sáng ước mơ từ lớp học miễn phí

TPO - Không thu học phí, không kể ngày tháng, suốt gần ba thập kỷ, lớp học của cô giáo Phạm Thị Huyền (73 tuổi) vẫn sáng đèn, mang con chữ đến với những học trò còn nhiều thiệt thòi.

Đón đầu nhu cầu nhân lực, lấy doanh nghiệp làm trung tâm

Đón đầu nhu cầu nhân lực, lấy doanh nghiệp làm trung tâm

TPO - Trong bối cảnh Bắc Ninh trở thành một trong những trung tâm công nghiệp, thu hút đầu tư FDI lớn của cả nước, Trường Đại học Công nghệ Đông Á xác định chiến lược phát triển gắn với nhu cầu thực tiễn của thị trường lao động. Từ mở rộng quy mô đào tạo, phát triển đội ngũ giảng viên đến đổi mới chương trình, tăng cường hợp tác doanh nghiệp và ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI), nhà trường hướng tới đào tạo nguồn nhân lực có khả năng thích ứng với nền sản xuất hiện đại.

Thầy giáo vùng biên có biệt danh ‘camera giấu kín’

Thầy giáo vùng biên có biệt danh ‘camera giấu kín’

TPO - Gần 10 năm gắn bó với công tác Đội tại vùng biên Nghệ An, thầy Nguyễn Trọng Hưng (giáo viên kiêm Tổng phụ trách Đội Trường Tiểu học và THCS Thanh Thủy) không chỉ sát sao với học trò mà còn bền bỉ kết nối nguồn lực, tiếp sức cho những em nhỏ có hoàn cảnh khó khăn vươn lên trong học tập.