Chuyện hi hữu: 10 con gà, án 6 năm tù và lời cảnh tỉnh từ Sách Đỏ

TPO - Chỉ vì nuôi và bán vài con gà tưởng vô hại, một nông dân ở Nghệ An vừa suýt lĩnh 6 năm tù. Nguyên nhân là vì gà lôi trắng thuộc danh mục loài nguy cấp, quý hiếm. Vụ việc là lời cảnh tỉnh về sự cần thiết phải biết tra cứu “Sách Đỏ” trước khi nuôi, bán động thực vật.

Bán 10 con gà, suýt nhận án 6 năm tù

Ông Thái Khắc Thành (SN 1980, xã Thịnh Sơn, huyện Đô Lương, Nghệ An) vốn làm nông, thỉnh thoảng hát đám cưới kiếm thêm.

Năm 2022, Thành mua một con gà lôi trắng trống qua mạng, sau đó trao đổi cây cảnh để lấy thêm hai con gà mái cùng loài. Gà mái đẻ được 13 trứng và nở ra 10 con gà lôi trắng non. Thành rao bán trên mạng với giá 500.000 đồng/con và nhận tổng cộng khoảng 6 triệu đồng.

Ngày 2–3/4/2025, lực lượng chức năng phát hiện và thu giữ 10 cá thể gà con trong xe đang vận chuyển, cùng thêm 3 cá thể tại nhà Thành – tổng cộng 13 con.

Ngày 8/8/2025, Tòa án nhân dân Khu vực 5 (Hưng Yên) tuyên phạt Thái Khắc Thành 6 năm tù theo Điều 244, khoản 2, điểm b – tội “Vi phạm quy định về bảo vệ động vật nguy cấp, quý, hiếm”. Ngoài ra, bị cáo phải nộp thêm 30 triệu đồng tiền phạt bổ sung.

Sau khi tòa tuyên án đã xuất nhiều ý kiến. Trong đó, có người cho rằng bản án 6 năm tù là quá nặng đối với một nông dân nuôi gà lôi trắng mang đi bán gà con.

ga-loi-trang-1726.jpg
Thái Khắc Thành nhận án tù 6 năm.

Vợ Thành, chị Nguyễn Thị Oanh, nghẹn ngào mong tòa xem xét, giảm án để chồng sớm trở về chăm lo mẹ già và 3 con nhỏ. Nhiều luật sư đã đề nghị bào chữa miễn phí và mong Tòa án cấp phúc thẩm xem xét lại mức án cho trường hợp hoàn cảnh khó khăn.

Người dân địa phương và lãnh đạo xóm, xã đều khẳng định không ai biết gà lôi trắng là loài quý hiếm bị cấm. Mặc dù hành vi vi phạm là rõ, nhưng nhiều người đồng cảm với hoàn cảnh gia đình bị cáo, mong muốn có sự khoan hồng từ Tòa án cấp phúc thẩm.

Ngày 13/8, Viện trưởng Viện KSND tỉnh Hưng Yên đã ra kháng nghị toàn bộ bản án sơ thẩm tuyên phạt ông Thành 6 năm tù theo hướng đề nghị hủy bản án sơ thẩm để điều tra lại.

Cùng ngày, TAND tỉnh Hưng Yên đã ra quyết định thay đổi biện pháp ngăn chặn đối với ông Thái Khắc Thành từ tạm giam sang cho tại ngoại cấm đi khỏi nơi cư trú, chờ xét xử phúc thẩm lại toàn bộ vụ án theo quy định của pháp luật.

Sách Đỏ – Không chỉ để bảo tồn, mà còn để… tránh tù

Sách Đỏ Việt Nam lần đầu tiên được xuất bản vào năm 1992 do Trung tâm Khoa học tự nhiên và Công nghệ Quốc gia (nay là Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam) chủ trì biên soạn. Phần Động vật được xuất bản năm 1992 gồm 365 loài động vật và phần Thực vật được xuất bản năm 1996 với 356 loài trong danh mục bị đe dọa tuyệt chủng.

Năm 2000, Sách Đỏ Việt Nam được tái bản lần thứ hai và các nhà khoa học đã áp dụng các tiêu chí đánh giá và tiêu chuẩn phân hạng của IUCN (1994). Trong phần Động vật xuất bản năm 2000, số loài ở mức Nguy cấp (EN) là 149 loài, tăng hơn hai lần so với 71 loài trong phiên bản năm 1992.

Năm 2007, Sách Đỏ Việt Nam được cập nhật và tái bản lần thứ ba gồm 2 tập: Phần Động vật có 407 loài (90 loài thú, 74 loài chim, 40 loài bò sát, 13 loài lưỡng cư, 89 loài cá, động vật không xương sống nước ngọt 18 loài, động vật không xương sống biển 61 loài, côn trùng 22 loài); Phần Thực vật có 448 loài (ngành Hạt kín 399 loài, ngành Hạt trần 27 loài, ngành Dương xỉ 2 loài, ngành Thông đất 1 loài, ngành Rong đỏ 8 loài, ngành Rong nâu 5 loài, và ngành Nấm 6 loài). Ngoài ra, Danh lục Đỏ Việt Nam cũng được công bố năm 2007 thống kê danh mục các loài bị đe dọa tuyệt chủng.

Nhiều người nghĩ Sách Đỏ chỉ dành cho giới nghiên cứu sinh học. Thực tế, đây là “cẩm nang pháp lý” giúp người dân biết loài nào bị cấm khai thác, mua bán, nuôi giữ.

Sách Đỏ Việt Nam ghi tên các loài nguy cấp, quý, hiếm đang bị đe dọa tuyệt chủng.

Nhóm IB (động vật) và IA (thực vật): nghiêm cấm mọi hành vi khai thác, buôn bán. Vi phạm sẽ bị xử lý hình sự, mức cao nhất lên tới 15 năm tù.

Danh mục này được cụ thể hóa trong Nghị định 84/2021/NĐ-CP và Phụ lục Công ước CITES.

ga-loi-trang.jpg

Muốn biết loài mình nuôi, trồng hoặc mua bán có thuộc diện cấm hay không, người dân có thể làm theo 4 bước: Xác định tên chính xác – cả tên thường gọi và tên khoa học (tránh nhầm lẫn với loài tương tự).

Tra cứu trực tuyến tại địa chỉ: http://vnredlist.vast.vn; IUCN Red List (redlist.org) – danh mục quốc tế; Phụ lục CITES (cites.org) – áp dụng cho buôn bán xuyên biên giới.

Đối chiếu với Nghị định 84/2021/NĐ-CP để biết nhóm cấm.

Liên hệ Chi cục Kiểm lâm ở các địa phương nếu chưa rõ.

Cảnh báo từ vụ gà lôi trắng

Vụ án của ông Thành không chỉ là câu chuyện pháp luật mà còn là bài học xương máu. Mức án (dù đã được kháng nghị hủy án) gây chấn động vì xuất phát từ hành vi tưởng chừng vô hại. Vì vậy, người dân cần tra cứu kỹ trước khi nuôi hoặc mua bán động – thực vật lạ.

Bảo vệ thiên nhiên không chỉ là trách nhiệm với môi trường, mà còn là cách bảo vệ chính bản thân khỏi vòng lao lý. “Đừng để vài con chim, con thú, giò lan… khiến bạn mất tự do nhiều năm trời.

Không ít người lầm tưởng các loài quý hiếm chỉ tồn tại trong rừng sâu. Thực tế, nhiều loài đang được nuôi làm cảnh, nhưng lại nằm trong danh mục cấm: Gà lôi trắng – nhiều phân loài thuộc nhóm IB (động vật rừng); Vích, rùa biển – bị cấm tuyệt đối; Lan rừng quý – một số loài thuộc nhóm IA (thực vật rừng), không được khai thác...

Cùng chuyên mục

Khi 'sứ giả hoang dã' trở về: Anh lâm tặc thương nàng mũi hếch…

Khi 'sứ giả hoang dã' trở về: Anh lâm tặc thương nàng mũi hếch…

TPO - Một ngày đẹp trời, nhà bảo tồn Chu Xuân Cảnh (quản lý dự án bảo tồn voọc mũi hếch, thuộc Tổ chức Bảo tồn Động thực vật Quốc tế - FFI) rủ tôi đi chụp ảnh 'những cô nàng ăn hoa nghiến thơm' trên đỉnh núi Khau Ca, thuộc VQG Du Già - Cao nguyên đá Đồng Văn, tỉnh Tuyên Quang. Lái xe gần chục tiếng đồng hồ từ Hà Nội, đi bộ thêm 4 tiếng vượt rừng, núi đá, lội qua nhiều con suối nước lạnh nữa mới tới được khu nhà sàn nhỏ của đội bảo vệ voọc mũi hếch thuộc xã Tùng Bá.

Chủ nhân giải thưởng VinFuture giải mã xu hướng tiêm một liều vắc xin HPV: Việt Nam có thể hưởng lợi gì?

Chủ nhân giải thưởng VinFuture giải mã xu hướng tiêm một liều vắc xin HPV: Việt Nam có thể hưởng lợi gì?

TPO - TS Aimée R. Kreimer - Viện Ung thư Quốc gia (Hoa Kỳ) chia sẻ, đã có đủ cơ sở khoa học cho việc chỉ cần tiêm phòng 1 liều vắc xin ngừa HPV, thay vì hai liều như nhiều quốc gia đang áp dụng. Điều này có thể giúp Việt Nam và nhiều nước tiết kiệm được khoản tiền lớn.

Quỹ Vinfuture công bố 8 hoạt động chính tại tuần lễ khoa học công nghệ 2026

Quỹ Vinfuture công bố 8 hoạt động chính tại tuần lễ khoa học công nghệ 2026

Quỹ VinFuture công bố Tuần lễ Khoa học Công nghệ VinFuture 2026 gồm 8 hoạt động chính sẽ diễn ra từ ngày 02 - 08/12/2026. Với chủ đề “Khoa học khai mở – Kiến tạo phồn vinh”, sự kiện quy tụ các nhà khoa học, chuyên gia và lãnh đạo doanh nghiệp công nghệ hàng đầu thế giới cùng trao đổi về những vấn đề có ý nghĩa then chốt đối với tương lai nhân loại, từ trí tuệ nhân tạo (AI), chăm sóc sức khỏe đến công nghệ đại dương và phát triển bền vững.

Cần Thơ triển khai sản xuất giảm phát thải trên 130.000 ha lúa, cây ăn trái và rau màu, hướng tới canh tác bền vững, phát triển tín chỉ carbon và giảm phát thải.

Cần Thơ sẽ có 130.000 ha cây trồng chủ lực sản xuất giảm phát thải

TPO - Cần Thơ hướng đến chuyển đổi trồng trọt theo hướng phát thải thấp, thích ứng với biến đổi khí hậu, nâng cao hiệu quả và cải thiện sinh kế người dân. Tới năm 2035, có 130.000 ha cây trồng chủ lực gồm lúa, cây ăn trái và rau màu sản xuất theo tiêu chuẩn giảm phát thải.

Hồi sinh Tứ giác Long Xuyên theo mô hình thuận thiên

Hồi sinh Tứ giác Long Xuyên theo mô hình thuận thiên

TPO - Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh An Giang phối hợp cùng Tổ chức quốc tế về bảo tồn thiên nhiên (WWF-Việt Nam) vừa khởi động giai đoạn 2 của dự án Thực hiện các giải pháp dựa vào thiên nhiên tại tỉnh An Giang nhằm khôi phục các vùng đất ngập nước và các quá trình tự nhiên của ĐBSCL (Mekong NbS).

Mô hình kinh tế xanh nuôi 'sâm nước' thu tiền tỷ của dược sĩ 9X

Mô hình kinh tế xanh nuôi 'sâm nước' thu tiền tỷ của dược sĩ 9X

TPO - Bằng việc ứng dụng công nghệ xử lý nước tuần hoàn, giải pháp vi sinh an toàn sinh học, dược sĩ 9X Võ Lê Hoàng Tuấn đã phát triển thành công mô hình nuôi cá chạch lấu – loài thủy sản bản địa được ví như “sâm nước” miền Tây. Mô hình giúp anh làm chủ loài cá nức tiếng "khó tính", mang về doanh thu tiền tỉ mỗi năm, giải bài toán thích ứng biến đổi khí hậu, nâng tầm giá trị nông sản địa phương.