Chuyến công du diễn ra đúng dịp kỷ niệm 65 năm ký kết Hiệp ước Hữu nghị, Hợp tác và Tương trợ Trung Quốc - Triều Tiên, văn kiện quy định Bắc Kinh có nghĩa vụ hỗ trợ Bình Nhưỡng trong trường hợp xảy ra chiến tranh. Tuy nhiên, đằng sau những tuyên bố về tình hữu nghị “được tôi luyện bằng máu”, giới quan sát cho rằng một trong những mục tiêu quan trọng nhất của ông Tập Cận Bình là xử lý xu hướng Triều Tiên ngày càng phụ thuộc vào Nga.
Ngay trước khi ông Tập đặt chân tới Bình Nhưỡng, Triều Tiên đã phát đi một thông điệp cứng rắn khi tuyên bố đưa vào vận hành một cơ sở ngầm mới sản xuất vật liệu phục vụ chương trình nhiệt hạch. Chính quyền Triều Tiên cho biết cơ sở này sẽ giúp tạo ra lượng vật liệu hạt nhân tăng trưởng theo cấp số nhân, làm dấy lên thêm lo ngại về tham vọng hạt nhân của nước này.
Theo Bộ trưởng Thống nhất Hàn Quốc Chung Dong-young, Triều Tiên hiện có khả năng sản xuất 5 hoặc 6 đầu đạn hạt nhân mỗi năm. Trong khi đó, các đánh giá của Mỹ cho rằng Bình Nhưỡng có thể đã sở hữu khoảng 50 vũ khí hạt nhân. Ông Kim Jong Un cũng là người trực tiếp giám sát bốn trong số sáu vụ thử hạt nhân mà Triều Tiên từng tiến hành.
Mục tiêu chiến lược của Bình Nhưỡng hiện nay được cho là hoàn thiện đầy đủ các dòng tên lửa đạn đạo liên lục địa có khả năng mang đầu đạn hạt nhân tới lãnh thổ Mỹ. Điều này khiến Washington và Seoul gia tăng sức ép để Bắc Kinh sử dụng ảnh hưởng của mình để kiềm chế đồng minh lâu năm.
Quan hệ quân sự
Mối quan hệ quân sự ngày càng sâu sắc giữa Triều Tiên và Nga đang trở thành một trong những vấn đề khiến một số nước quan ngại. Trong hai năm qua, Bình Nhưỡng đã chuyển hàng triệu quả đạn pháo cho Nga phục vụ chiến dịch quân sự tại Ukraine. Ngoài ra, từ 14.000 đến 15.000 binh sĩ Triều Tiên được cho là đã tham gia chiến đấu cùng lực lượng Nga, với hàng nghìn thương vong được ghi nhận.
Đổi lại, Nga được cho là đã nối lại dòng viện trợ kinh tế đáng kể cho Triều Tiên, đồng thời chuyển giao nhiều công nghệ quân sự tiên tiến, bao gồm công nghệ vệ tinh, tên lửa hiện đại và thậm chí là các cuộc thảo luận liên quan đến tàu ngầm chạy bằng năng lượng hạt nhân. Tuy nhiên, cả Nga và Triều Tiên phủ nhận điều này.
Trong khi đó, những binh sĩ Triều Tiên trở về từ chiến trường Ukraine cũng được cho là mang theo kinh nghiệm tác chiến mới, đặc biệt trong việc sử dụng máy bay không người lái và các hệ thống vũ khí hiện đại của Nga. Điều này có thể giúp Triều Tiên nâng cao đáng kể năng lực quân sự trong tương lai.
Một ngày sau khi chuyến thăm của ông Tập được công bố, ông Kim tiếp tục gây chú ý khi tuyên bố kế hoạch đóng tàu khu trục có lượng giãn nước 10.000 tấn cùng các loại vũ khí dưới nước thế hệ mới. Dự án này sẽ được bổ sung vào chương trình phát triển hải quân đang được Bình Nhưỡng thúc đẩy, trong đó có tàu chiến 5.000 tấn mà nhà lãnh đạo Triều Tiên từng công bố trước đó.
Thúc đẩy vận chuyển hàng hóa, hỗ trợ hậu cần
Một chủ đề khác được dự đoán là sẽ xuất hiện trong chương trình nghị sự của ông Tập là cây cầu trên bộ mới kết nối thành phố Hyesan của Triều Tiên với khu vực biên giới Hassan của Nga, cửa ngõ dẫn tới vùng Vladivostok. Tuyến kết nối này không chỉ tạo thuận lợi cho vận chuyển hàng hóa và hỗ trợ hậu cần giữa Nga và Triều Tiên mà còn có thể mở ra cho Trung Quốc một lối tiếp cận mới ra biển Nhật Bản.
Giới phân tích nhận định, Bắc Kinh nhiều khả năng sẽ đề nghị được sử dụng tuyến hành lang này để phục vụ thương mại. Đổi lại, Trung Quốc có thể mở rộng việc tiếp nhận lao động Triều Tiên tại các khu công nghiệp ở vùng Đông Bắc, đồng thời tăng lượng khách du lịch Trung Quốc tới Triều Tiên nhằm giúp nước này thu về nguồn ngoại tệ quan trọng.
Trong khi đó, chính quyền mới của Hàn Quốc do Tổng thống Lee Jae-myung lãnh đạo đang theo dõi sát sao chuyến thăm. Seoul hy vọng việc Bắc Kinh gia tăng tiếp xúc kinh tế với Bình Nhưỡng có thể tạo điều kiện cho quá trình giảm căng thẳng trên bán đảo Triều Tiên.
Giới chức Hàn Quốc cũng kỳ vọng ông Tập sẽ sử dụng ảnh hưởng của mình để thuyết phục ông Kim quay trở lại bàn đàm phán với Mỹ. Trước đó, trong nhiệm kỳ đầu tiên, Tổng thống Mỹ Donald Trump đã ba lần gặp trực tiếp nhà lãnh đạo Triều Tiên tại Singapore, Hà Nội và khu phi quân sự liên Triều.
Tuy nhiên, với việc Bình Nhưỡng hiện ưu tiên tối đa cho việc mở rộng năng lực hạt nhân và tiếp tục nhận được hỗ trợ từ Nga, nhiều chuyên gia cho rằng khả năng diễn ra một hội nghị thượng đỉnh Mỹ - Triều mới trong tương lai gần là rất thấp. Vì vậy, chuyến thăm Bình Nhưỡng của ông Tập đang được xem là cơ hội quan trọng nhất hiện nay để thử thuyết phục Triều Tiên điều chỉnh quỹ đạo chiến lược.
Tình hữu nghị Trung Quốc - Triều Tiên “không thể phá vỡ”
Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình khẳng định tình hữu nghị truyền thống giữa Trung Quốc và Triều Tiên là “không thể phá vỡ và trường tồn”, đồng thời bày tỏ mong muốn có cuộc trao đổi sâu rộng với nhà lãnh đạo Triều Tiên Kim Jong Un về quan hệ song phương và các vấn đề chiến lược cùng quan tâm, Xinhua đưa tin ngày 8/6.
Tuyên bố trên được ông Tập đưa ra trong bài viết đăng trên báo Triều Tiên Rodong Sinmun, trước khi bắt đầu chuyến thăm cấp nhà nước kéo dài hai ngày tới Bình Nhưỡng. Đây là chuyến công du Triều Tiên đầu tiên của nhà lãnh đạo Trung Quốc sau bảy năm.
Trong bài viết, ông Tập nhấn mạnh Trung Quốc và Triều Tiên là hai quốc gia láng giềng xã hội chủ nghĩa hữu nghị, luôn sát cánh bên nhau và cùng chia sẻ vận mệnh chung.
“Dù thời thế thay đổi hay tình hình quốc tế biến chuyển như thế nào, tình hữu nghị truyền thống giữa Trung Quốc và Triều Tiên vẫn không thể bị phá vỡ, luôn trường tồn và không ngừng thể hiện sức sống mạnh mẽ”, ông Tập viết.
Nhà lãnh đạo Trung Quốc cho rằng sự chỉ đạo chiến lược từ cấp cao nhất là nền tảng quan trọng nhất của quan hệ song phương. Ông cho biết, những năm gần đây, ông và ông Kim đã có sáu cuộc gặp trực tiếp, duy trì liên lạc chiến lược chặt chẽ và cùng hoạch định phương hướng phát triển cho quan hệ giữa hai nước.
Theo ông Tập, lý tưởng xã hội chủ nghĩa chung là một trong những đặc trưng nổi bật nhất của quan hệ Trung Quốc - Triều Tiên. Ông khẳng định tình hữu nghị truyền thống được xây dựng trên cơ sở cùng chung vận mệnh chính là nền tảng vững chắc của quan hệ song phương.
“Tăng cường phối hợp chiến lược cấp cao mang lại ý nghĩa thời đại cho quan hệ Trung Quốc - Triều Tiên”, ông nhấn mạnh, đồng thời cho rằng việc thúc đẩy hòa bình và ổn định lâu dài trong khu vực cũng như trên thế giới là mục tiêu chung của hai đảng, hai nhà nước và nhân dân hai nước.
Ông Tập cũng khẳng định Bắc Kinh và Bình Nhưỡng luôn kiên định ủng hộ lẫn nhau trong việc bảo vệ chủ quyền, an ninh và lợi ích phát triển quốc gia. Hai bên đồng thời phối hợp để duy trì hòa bình khu vực, bảo vệ công bằng, công lý quốc tế và trật tự quốc tế được hình thành sau Chiến tranh thế giới thứ hai.
