“Khoác áo mới” cho chợ xưa
Những ngày gần đây, mặt tiền chợ Tân Định trên đường Hai Bà Trưng (phường Tân Định) được chỉnh trang với loạt tranh bích họa rực rỡ, thu hút đông người dân và du khách đến tham quan, chụp ảnh. Các mảng tường cũ kỹ được thay bằng những hình ảnh tái hiện đời sống đô thị, văn hóa Sài Gòn - Gia Định xưa cùng dấu ấn của ngôi chợ gần 100 năm tuổi.
Các bức tranh không chỉ tạo điểm nhấn mỹ quan cho tuyến đường nhộn nhịp mà còn góp phần làm sạch đẹp không gian công cộng giữa trung tâm TPHCM. Nhiều tiểu thương và người dân thích thú khi khu vực xung quanh chợ trở nên sáng sủa, trẻ trung hơn nhưng vẫn giữ được nét thân quen vốn có, góp phần biến một trong những ngôi chợ lâu đời giữa lòng thành phố thành điểm check-in thu hút người dân và du khách.
Theo UBND phường Tân Định, công trình “Chợ Tân Định - Di sản phố thị” dài khoảng 45m, tái hiện quá trình hình thành vùng đất, sự phát triển thương mại cũng như giá trị văn hóa của khu chợ trong đời sống đô thị. Những hình vẽ khắc họa rõ nét các ngành hàng quen thuộc như vải, thực phẩm, trái cây… vốn đã gắn bó với chợ nhiều thập niên qua. Hiện nay, chợ Tân Định đã được công nhận là di tích kiến trúc nghệ thuật cấp thành phố.
Khu phố đêm Chợ Lớn gần chợ Bình Tây cũng vừa chính thức mở cửa đón khách từ cuối tháng 4 vừa qua, mang đến diện mạo sôi động mới cho khu vực vốn nổi tiếng với văn hóa của cộng đồng người Hoa. Điểm nhấn của phố đêm là các gian hàng ẩm thực, trà và cà phê mang phong vị đặc trưng của người Hoa, từng làm nên thương hiệu ẩm thực Chợ Lớn. Không gian này không chỉ thu hút người lớn tuổi tìm lại ký ức xưa mà còn hấp dẫn giới trẻ nhờ sự kết hợp giữa nét truyền thống và nhịp sống hiện đại.
Nhiều bạn trẻ cho biết thường xuyên đến khu vực này gặp gỡ bạn bè, uống cà phê và trải nghiệm các hoạt động mới khi phố đêm diễn ra. Với du khách lần đầu ghé thăm, sức hút không chỉ nằm ở không khí nhộn nhịp mà còn ở cơ hội tìm hiểu thêm về văn hóa trà, cà phê và đời sống đặc trưng của khu Chợ Lớn lâu đời.
Còn tại khu nhà lồng ở chợ Bình Tây (phường Bình Tây), lượng khách du lịch thời gian gần đây cũng tăng đáng kể. Ông Lý Văn Thành, tiểu thương tại chợ cho biết, nhiều tour du lịch hiện đã đưa chợ truyền thống vào lịch trình tham quan vì đây là nơi du khách cảm nhận rõ nét nhất đời sống và văn hóa bản địa.
“Khách du lịch đến đông giúp chợ có sức sống hơn. Họ tham quan, hỏi chuyện, thi thoảng mua vài món hàng khiến không khí nhộn nhịp hơn hẳn trước đây”, ông Thành chia sẻ.
Chuyển đổi số để giữ chân khách
Song song với chỉnh trang, nhiều chợ truyền thống tại TPHCM cũng đang đẩy mạnh chuyển đổi số nhằm thích ứng với xu hướng tiêu dùng mới.
Tại chợ Bến Thành (phường Bến Thành), hoạt động mua bán hiện khá nhộn nhịp. Ở nhiều sạp hàng trà, cà phê, bánh kẹo hay đồ lưu niệm, khách có thể thanh toán không dùng tiền mặt chỉ bằng vài thao tác quét mã QR. Sau khi quét mã, ứng dụng ngân hàng tự động hiển thị số tiền cần thanh toán thay vì khách phải nhập thủ công như trước. Hóa đơn điện tử cũng được xuất ngay sau giao dịch.
Bà Trần Thị Hồng, chủ một sạp kinh doanh đồ uống tại chợ Bến Thành cho biết, khoảng 70% khách hàng hiện chọn thanh toán không tiền mặt. Riêng nhóm khách trẻ, tỷ lệ này lên tới 80-90%, chủ yếu bằng hình thức QR Pay. “Việc quét mã hiển thị sẵn số tiền không chỉ thuận tiện cho khách mà còn giúp tiểu thương dễ thống kê doanh thu, hỗ trợ khai báo doanh thu và thuế thuận lợi hơn” – bà Hồng nói.
Theo các chuyên gia, dù nhiều chợ truyền thống đã bắt đầu thay đổi nhưng quá trình chuyển đổi vẫn còn chậm và gặp không ít khó khăn. Phần lớn tiểu thương hiện mới dừng ở việc sử dụng mạng xã hội để quảng bá sản phẩm, trong khi nhiều người chưa quen với máy tính hay các thiết bị công nghệ. Hàng hóa cũng chưa được đóng gói phù hợp với môi trường thương mại điện tử.
TPHCM hiện có 405 chợ, gồm 3 chợ đầu mối và 402 chợ dân sinh, bên cạnh 300 siêu thị, 66 trung tâm thương mại và hơn 3.800 cửa hàng bán lẻ hiện đại. Dù lượng khách đến chợ truyền thống có xu hướng giảm, các mặt hàng thiết yếu như lương thực, thực phẩm, đồ uống hay hoa tươi vẫn duy trì mức tiêu thụ ổn định.
Theo Sở Công Thương TPHCM, thành phố sẽ tiếp tục phát triển hệ thống phân phối theo hướng đa kênh, trong đó chợ truyền thống vẫn giữ vai trò quan trọng trong lưu thông hàng hóa thiết yếu, đặc biệt là thực phẩm tươi sống.
Trước tác động của công nghệ và sự thay đổi hành vi tiêu dùng, TPHCM đang triển khai đề án “Mô hình chợ thích ứng với dịch bệnh và chuyển đổi số”, định hướng đến năm 2030-2035. Thành phố đồng thời khuyến khích tiểu thương tham gia các chương trình xây dựng thương mại văn minh, mở rộng thanh toán số và cải thiện trải nghiệm mua sắm cho du khách.
