Người dân bức xúc nhưng không biết phản ánh đến đâu
Vào mỗi sáng sớm hoặc chiều tối, không khó để bắt gặp những con chó đi lại tự do trên vỉa hè, lòng đường hoặc trong các khu dân cư đông người qua lại. Nhiều chủ nuôi để chó tự ra ngoài mà không đeo dây dắt, không rọ mõm và cũng không thu dọn chất thải sau khi vật nuôi đi vệ sinh.
Ông Thắng (trú tại phường Vĩnh Tuy, Hà Nội) cho biết, trong ngõ nơi gia đình sinh sống có một số hộ nuôi chó thường xuyên thả rông vào buổi tối. Mỗi khi có người đi qua, chó sủa inh ỏi, ảnh hưởng đến sinh hoạt của các hộ dân.
"Không chỉ gây tiếng ồn, buổi tối họ còn thả chó chạy khắp ngõ và phóng uế ra đường. Việc này diễn ra thường xuyên nhưng chủ nuôi không thu dọn nên rất mất vệ sinh", ông Thắng nói.
Theo ông Thắng, không chỉ trong ngõ mà nhiều khu vực lân cận cũng xảy ra tình trạng tương tự. Chó thả rông thường bới các túi rác sinh hoạt để tìm thức ăn khiến rác thải vương vãi khắp nơi.
"Mọi người đã nhiều lần phản ánh trên nhóm Zalo của tổ dân phố nhưng tình hình vẫn không cải thiện. Điều khiến người dân băn khoăn là khi phát hiện chó thả rông thì không biết phải báo cho cơ quan nào để được xử lý", ông Thắng chia sẻ.
Theo Nghị định số 204/2026/NĐ-CP, từ 1/8, hành vi không đeo rọ mõm cho chó hoặc không xích giữ chó, không có người dắt khi đưa chó ra nơi công cộng sẽ bị phạt tiền từ 1 - 2 triệu đồng.
Không chỉ ảnh hưởng đến vệ sinh môi trường, chó thả rông còn tiềm ẩn nguy cơ mất an toàn giao thông. Thực tế đã có nhiều trường hợp chó bất ngờ lao sang đường khiến người điều khiển xe máy phải phanh gấp hoặc đánh lái để tránh va chạm. Đối với người đi bộ, đặc biệt là trẻ em và người cao tuổi, việc bị chó sủa hoặc đuổi theo có thể gây hoảng sợ, dẫn đến té ngã hoặc chấn thương.
Nhiều người dân cho rằng nuôi chó là quyền của mỗi gia đình nhưng đi kèm với đó là trách nhiệm quản lý vật nuôi. Khi đưa chó ra nơi công cộng, chủ nuôi cần sử dụng dây dắt theo quy định, đeo rọ mõm đối với trường hợp cần thiết và chủ động thu gom chất thải để bảo đảm vệ sinh chung.
Ai được quyền xử phạt?
Theo luật sư Trần Tuấn Anh (Công ty Luật Minh Bạch), pháp luật hiện hành đã quy định khá đầy đủ về thẩm quyền phát hiện và xử lý hành vi vi phạm liên quan đến việc quản lý vật nuôi.
Cụ thể, Chủ tịch UBND cấp xã, cơ quan quản lý nhà nước về chăn nuôi, thú y, lực lượng công an và công chức, viên chức có thẩm quyền khi đang thi hành công vụ đều có thể lập biên bản vi phạm hành chính đối với các hành vi vi phạm trong lĩnh vực thú y theo quy định của pháp luật.
"Khi phát hiện trường hợp chó thả rông, không đeo dây dắt hoặc không rọ mõm theo quy định, người dân có thể phản ánh đến UBND cấp xã, Công an cấp xã hoặc cơ quan thú y địa phương để kiểm tra, xử lý", luật sư Tuấn Anh cho biết.
Trước ý kiến cho rằng mức xử phạt từ 1-2 triệu đồng có thể khiến một số người lựa chọn bỏ luôn vật nuôi vì giá trị của con chó thấp hơn số tiền phải nộp phạt, luật sư Trần Tuấn Anh cho rằng cách nhìn nhận này chưa phản ánh đúng bản chất của chế tài xử phạt vi phạm hành chính.
Theo luật sư, pháp luật xử phạt đối với hành vi vi phạm của chủ sở hữu hoặc người trực tiếp quản lý vật nuôi, chứ không căn cứ vào giá trị của con chó. Nghĩa vụ chấp hành quyết định xử phạt không thể chấm dứt chỉ vì người vi phạm từ bỏ tài sản hoặc vật nuôi của mình.
"Bản chất của mức xử phạt là nâng cao ý thức và trách nhiệm của người nuôi trong việc quản lý vật nuôi, bảo đảm an toàn cho cộng đồng, chứ không phải để 'định giá' con chó", luật sư nói.
Ông cũng cho biết, sau khi có quyết định xử phạt, cá nhân vi phạm phải chấp hành trong thời hạn luật định. Nếu quá thời hạn mà không tự nguyện thực hiện thì ngoài việc phải nộp thêm khoản tiền chậm nộp bằng 0,05% trên tổng số tiền phạt chưa nộp cho mỗi ngày chậm nộp theo Điều 78 Luật Xử lý vi phạm hành chính, người vi phạm còn có thể bị áp dụng các biện pháp cưỡng chế thi hành theo Điều 86 của luật này.
Chủ phải bồi thường nếu để vật nuôi cắn người
Theo luật sư, hậu quả do chó thả rông gây ra như cắn người, gây tai nạn giao thông hoặc làm lây lan bệnh dại có thể lớn hơn rất nhiều so với giá trị của vật nuôi. Vì vậy, việc quy định mức xử phạt cao hơn không nhằm xử nặng người nuôi mà để tăng tính răn đe, buộc chủ vật nuôi thực hiện đúng trách nhiệm của mình.
Để quy định xử phạt phát huy hiệu quả, cần kết hợp đồng bộ giữa tuyên truyền, kiểm tra và xử lý nghiêm các trường hợp vi phạm, giúp người dân hiểu rõ trách nhiệm của chủ nuôi trong việc xích giữ, đeo rọ mõm hoặc có người dắt khi đưa chó ra nơi công cộng; đồng thời thực hiện đăng ký vật nuôi và tiêm phòng bệnh dại theo quy định.
Bên cạnh đó, các địa phương cần xây dựng cơ chế tiếp nhận phản ánh của người dân, tăng cường kiểm tra tại công viên, khu dân cư và những nơi tập trung đông người; đồng thời có quy trình bắt giữ, quản lý chó thả rông. Sau khi bắt giữ, cơ quan chức năng cần công khai thông tin để chủ vật nuôi đến nhận lại và chấp hành quyết định xử phạt; trường hợp không đến nhận thì xử lý theo quy định của pháp luật.
Ngoài trách nhiệm hành chính, người nuôi chó còn phải bồi thường thiệt hại theo quy định của Bộ luật Dân sự nếu vật nuôi cắn, cào hoặc gây thiệt hại cho người khác. Chỉ khi ý thức của chủ nuôi được nâng cao và các quy định pháp luật được thực thi nghiêm minh, tình trạng chó thả rông, không rọ mõm mới có thể được kiểm soát hiệu quả, góp phần xây dựng môi trường sống văn minh và an toàn hơn.
Hiện nay, tại một số phường có Đội bắt chó thả rông. Đối với con vật bị bắt sẽ được lưu giữ trong vòng 48 giờ. Sau đó, UBND phường sẽ thông báo thông tin trường hợp vi phạm trên hệ thống loa truyền thanh, trang thông tin điện tử và các trang Zalo của phường, tổ dân phố để chủ nuôi nắm được thông tin đến giải quyết. Sau 48 giờ kể từ thời điểm bắt giữ, nếu không có người đến nhận lại, UBND phường sẽ tiến hành xử lý chó thả rông, chó vô chủ theo quy định hiện hành.
