Hơn nửa thế kỷ đợi chờ
Từ sáng sớm, điểm thu nhận mẫu ADN thân nhân liệt sĩ tại xã Diễn Châu (Nghệ An) đã đông kín người. Những mái đầu bạc lặng lẽ ngồi chờ đến lượt làm thủ tục. Người chống gậy, người được con cháu dìu đi. Dù tuổi đã cao, họ vẫn có mặt với chung một mong mỏi: tìm lại người thân đã ngã xuống trong chiến tranh nhưng đến nay vẫn chưa xác định được danh tính và nơi yên nghỉ.
Giữa hàng người lặng lẽ ấy, bà Nguyễn Thị Tuấn (SN 1944, trú xã Diễn Châu) nhiều lần đưa tay lau nước mắt khi nhắc đến người em trai - liệt sĩ Nguyễn Hữu Ngạn.
Đã hơn nửa thế kỷ kể từ ngày gia đình nhận giấy báo tử, ký ức về người em vẫn còn vẹn nguyên trong lòng người chị già. Người lính Nguyễn Hữu Ngạn lên đường nhập ngũ khi tuổi đời còn rất trẻ rồi anh dũng hy sinh chỉ sau một năm chiến đấu.
“Di nguyện lớn nhất của cha mẹ tôi trước khi qua đời là tìm được phần mộ của em Ngạn để đưa em về với gia đình. Nhưng thông tin về đơn vị, nơi hy sinh của em đều đã thất lạc. Gia đình đã đi tìm ở rất nhiều nơi nhưng vẫn không có kết quả”, bà Tuấn nghẹn ngào.
Ở tuổi 82, sức khỏe đã yếu đi nhiều, nhưng bà vẫn tự mình đến điểm lấy mẫu ADN. Với bà, đây không chỉ là thủ tục mà còn là cơ hội lớn nhất sau hàng chục năm mòn mỏi đi tìm em trai.
“Được lực lượng chức năng hướng dẫn đăng ký lấy mẫu ADN, tôi thấy như có thêm một tia hy vọng. Chỉ mong còn đủ sức khỏe để chờ đến ngày em trai được trở về với quê hương, với gia đình”, bà xúc động.
Cách đó không xa, bà Trần Thị Hường (81 tuổi) cùng em gái kiên nhẫn ngồi đợi đến lượt lấy mẫu. Người thân mua cho hai chị em bát cháo ăn lót dạ sau quãng đường đi từ sáng sớm. Em trai bà là liệt sĩ Trần Quốc Hùng, hy sinh năm 1972 tại chiến trường Lào.
“Cậu Hùng hy sinh bên Lào. Gia đình cũng đã nhiều lần sang tìm nhưng không có kết quả, cũng không biết đã được quy tập về nước hay chưa. Chúng tôi chỉ mong sau đợt lấy mẫu ADN này sẽ có cơ hội tìm được em để đưa về đoàn tụ với bố mẹ và gia đình”, bà Hường chia sẻ.
Không chỉ riêng họ, bà Trương Thị Vui (83 tuổi, xã Diễn Châu) cũng mang theo nỗi đau đã kéo dài gần 60 năm. Em trai bà là liệt sĩ Trương Tuấn Đồng hy sinh năm 1967 tại chiến trường miền Nam. Sau ngày nhận giấy báo tử, gia đình đã nhiều lần tìm đến các nghĩa trang liệt sĩ, dò hỏi đồng đội cũ nhưng tất cả đều rơi vào vô vọng.
“Suốt hơn 50 năm qua, gia đình luôn đau đáu tìm phần mộ của em để đưa về quê hương hương khói nhưng đành bất lực. Nay tỉnh triển khai Chiến dịch 500 ngày đêm trả lại tên cho những người đã hy sinh vì Tổ quốc, chúng tôi như được tiếp thêm hy vọng sẽ có ngày tìm lại người thân”, bà Vui nghẹn ngào.
Mỗi giọt máu, thêm một hy vọng đoàn tụ
Trong không gian làm việc khẩn trương nhưng đầy sự sẻ chia, các cán bộ công an cùng lực lượng y tế nhẹ nhàng hướng dẫn từng gia đình hoàn thiện hồ sơ, xác minh thông tin rồi tiến hành lấy mẫu sinh phẩm.
Đằng sau mỗi bộ hồ sơ được hoàn thiện không chỉ là thủ tục hành chính, mà còn là những cuộc tìm kiếm kéo dài hàng chục năm, là nước mắt và nỗi mong chờ chưa bao giờ nguôi của các gia đình liệt sĩ.
Để bảo đảm độ chính xác, việc thu nhận mẫu được thực hiện theo quy trình nghiêm ngặt. Cơ quan chức năng ưu tiên lấy mẫu theo dòng mẹ và lấy mẫu của hai thân nhân để đủ cơ sở đối sánh với ADN từ hài cốt liệt sĩ. Toàn bộ dữ liệu sẽ được tích hợp vào Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư, phục vụ công tác xác định danh tính các liệt sĩ chưa rõ thông tin phần mộ.
Đợt cao điểm thu nhận 22.221 mẫu ADN thân nhân liệt sĩ trên địa bàn tỉnh Nghệ An diễn ra từ ngày 25/6 đến 1/7. Bảy điểm thu nhận mẫu được bố trí tại phường Trường Vinh, phường Tân Mai và các xã Đại Đồng, Đô Lương, Diễn Châu, Tương Dương, Tam Hợp. Song song với việc lấy mẫu thân nhân, tỉnh cũng đang triển khai giám định ADN đối với 2.478 phần mộ liệt sĩ chưa xác định được danh tính tại 32 nghĩa trang liệt sĩ trên địa bàn.
Mỗi giọt máu được lưu giữ hôm nay không chỉ mang giá trị khoa học, mà còn chuyên chở khát vọng đoàn tụ của biết bao gia đình sau hàng chục năm chia cắt. Với những người chị đã bước sang tuổi “xế chiều” như bà Tuấn, bà Vui,… đó có thể là cơ hội cuối cùng để thực hiện tâm nguyện lớn nhất của cuộc đời - tìm được người em đã ngã xuống và đưa các anh trở về trong vòng tay quê hương.
