Chung đề kiểm tra
Thông tư 89/2026 của Bộ GD&ĐT vừa ban hành, có sửa đổi, bổ sung một số điều quy định về đánh giá học sinh tiểu học, THCS và THPT. Trong đó, Bộ giao Sở GD&ĐT chủ trì xây dựng, thẩm định và cung cấp đề kiểm tra định kì chung cho các cơ sở giáo dục trên địa bàn đối với một số môn học đánh giá bằng điểm số do sở lựa chọn.
Theo quy định, học sinh lớp 5 làm bài kiểm tra chung vào cuối học kì I và cuối năm học. Với học sinh lớp 9 và lớp 12, thời điểm kiểm tra là cuối học kì I và cuối học kì II. Đề kiểm tra phải đáp ứng yêu cầu cần đạt của chương trình giáo dục phổ thông, bảo đảm sự thống nhất giữa các trường cùng cấp học. Nhà trường chịu trách nhiệm tổ chức coi, chấm, tổng hợp kết quả kiểm tra, đánh giá học sinh theo nguyên tắc khách quan, công bằng, thực chất.
Cô Nguyễn Thu Hương, Hiệu trưởng Trường THCS Nguyễn Du, phường Hoàn Kiếm, Hà Nội, ủng hộ việc Sở GD&ĐT ra đề kiểm tra chung cho học sinh lớp 9. Theo cô Hương, đây là thay đổi phù hợp, giúp bảo đảm tất cả học sinh được đánh giá theo cùng một yêu cầu.
Một số hiệu trưởng THCS cũng cho rằng, việc kiểm tra chung rất cần thiết đối với học sinh lớp 9, nhà trường có thêm căn cứ đánh giá kết quả học tập và chuẩn bị cho học sinh trước kì thi chuyển cấp.
Thực tế, giữa các phòng GD&ĐT quận, huyện trước đây và các nhà trường vẫn có sự khác nhau về cách kiểm tra, mức độ yêu cầu và phương pháp đánh giá. Vì vậy, việc tổ chức một số đợt kiểm tra, khảo sát theo mặt bằng chung sẽ tạo thêm căn cứ để so sánh, nhận diện sự khác biệt về chất lượng giữa các trường.
Trước khi Thông tư 89 được ban hành, Hà Nội đã dự kiến thay đổi cách kiểm tra, đánh giá học sinh theo hướng tổ chức đề kiểm tra, khảo sát chung. Tại hội nghị triển khai nhiệm vụ năm học 2026 - 2027, ông Nguyễn Văn Hiền, Giám đốc Sở GD&ĐT Hà Nội cho biết, thành phố sẽ tổ chức các đợt đánh giá định kì theo kế hoạch chung ở các cấp học.
“Với cấp THPT, sẽ tiến hành đánh giá chất lượng lớp 10, 11, 12 để gắn với việc chuẩn bị cho tốt nghiệp THPT. Với cấp THCS, đánh giá, xác thực kết quả đánh giá thường xuyên để tiến đến có thể tiến hành xét tốt nghiệp và xét vào lớp 10”, ông Hiền nói.
Theo ông Hiền, kết quả đánh giá ở cấp THPT không chỉ dừng ở bảng điểm mà cần được phân tích theo môn học, trường học, nhóm học sinh và mức độ tiến bộ của từng em. Từ đó, các trường xác định kế hoạch phụ đạo, bồi dưỡng, hỗ trợ và điều chỉnh hoạt động dạy học.
Sau mỗi đợt đánh giá, nhà trường cần nhận diện rõ học sinh còn thiếu kiến thức, kĩ năng nào; nhóm môn học nào cần được hỗ trợ sớm; nội dung nào giáo viên cần điều chỉnh và nguồn lực nào cần bổ sung. Cách tiếp cận này hướng kết quả kiểm tra vào việc cải thiện chất lượng dạy học, thay vì chỉ sử dụng điểm số để xếp loại.
Hà Nội khảo sát chung lớp 4, lớp 7
Trong năm học 2026 - 2027, Hà Nội cũng dự kiến tổ chức khảo sát chất lượng học sinh lớp 4 và lớp 7 trên toàn thành phố. Theo kế hoạch, hai đợt khảo sát diễn ra vào ngày 11/11/2026 và 24/3/2027.
Điểm khảo sát không được sử dụng để xếp loại hoặc đánh giá kết quả rèn luyện, học tập định kì của học sinh trong học bạ. Mục tiêu của hoạt động này là rà soát chất lượng học sinh theo yêu cầu cần đạt của chương trình, cung cấp dữ liệu để cơ quan quản lí và nhà trường điều chỉnh phương pháp dạy học.
Thông qua khảo sát, học sinh cũng có cơ hội làm quen với định dạng, cấu trúc bài đánh giá năng lực để điều chỉnh kế hoạch học tập. Thành phố hướng tới xây dựng thước đo chung, khách quan, phục vụ việc thống kê và đối sánh chất lượng giáo dục qua các đợt đánh giá.
Theo kế hoạch, Sở GD&ĐT Hà Nội chịu trách nhiệm ra đề, xây dựng ma trận, bản đặc tả và cung cấp đề khảo sát thống nhất trên toàn thành phố. UBND các xã, phường thành lập ban in sao đề, tổ chức in, đóng gói, bảo mật theo số lượng học sinh và bàn giao đề niêm phong cho các điểm khảo sát.
Mỗi trường tiểu học, THCS là một điểm khảo sát độc lập. Học sinh làm bài trên giấy tại phòng học của phân hiệu hoặc điểm trường đang theo học. Hiệu trưởng phân công cán bộ, giáo viên coi khảo sát theo nguyên tắc không bố trí người coi học sinh do mình trực tiếp giảng dạy môn được khảo sát hoặc học sinh thuộc lớp mình chủ nhiệm.
Kế hoạch yêu cầu hoạt động khảo sát được tổ chức gọn nhẹ, nghiêm túc, khách quan, công bằng và an toàn, không gây áp lực tâm lí cho học sinh, cha mẹ học sinh, đồng thời không làm xáo trộn hoạt động giáo dục bình thường của nhà trường.
Bên cạnh quy định về đề kiểm tra chung, Thông tư 89 cũng đề cập việc chuyển sang Học bạ số và thống nhất nguyên tắc đánh giá học sinh khuyết tật. Đồng thời, ở cấp THCS và THPT, nhà trường có thể tổ chức kiểm tra định kì trên máy tính nếu đáp ứng đủ điều kiện về cơ sở vật chất, hạ tầng công nghệ thông tin, phần mềm và vận hành theo hướng dẫn của Bộ GD&ĐT.
Việc tổ chức đề kiểm tra chung có thể tạo thêm dữ liệu để cơ quan quản lí nhìn rõ hơn những chênh lệch về chất lượng giữa các trường, từ đó xác định nơi cần hỗ trợ về chuyên môn, bồi dưỡng giáo viên hoặc bổ sung nguồn lực. Tuy nhiên, kết quả chỉ có ý nghĩa khi được phân tích gắn với thực tế dạy học, thay vì chỉ so sánh điểm số giữa các đơn vị.
Theo các giáo viên, để hạn chế tình trạng kiểm tra chung trở thành áp lực thi cử, việc công khai sớm ma trận, bản đặc tả đề kiểm tra và xây dựng ngân hàng câu hỏi phù hợp với yêu cầu phát triển phẩm chất, năng lực là những vấn đề cần được quan tâm.
Công tác coi, chấm và kiểm tra việc thực hiện quy định cũng cần bảo đảm tính nghiêm túc, đồng đều giữa các trường.
