Bộ trưởng Bộ Nội vụ nêu giải pháp về tình trạng 1,6 triệu thanh niên chưa có việc làm

Tại chương trình Thủ tướng đối thoại với thanh niên năm 2026 chiều 15/10, chị Nguyễn Thị Như Quỳnh - kỹ sư AI tại Công ty Cổ phần Nghiên cứu Phát triển và Sử dụng Robot hình người, Top 20 Nữ sinh Khoa học Công nghệ Việt Nam năm 2025, đặt câu hỏi với Bộ trưởng Bộ Nội vụ về vấn đề việc làm thanh niên trong bối cảnh trí tuệ nhân tạo AI đang phát triển.

Theo chị Như Quỳnh đặt vấn đề, thị trường lao động đang biến đổi nhanh dưới tác động của công nghệ, đặc biệt là trí tuệ nhân tạo (AI), tự động hóa và chuyển đổi số. Trong khi một số công việc truyền thống dần bị thay thế, những công việc mới lại đòi hỏi trình độ chuyên môn và kỹ năng cao hơn. Thực tế này khiến không ít người trẻ gặp khó khăn trong tìm kiếm việc làm, nhất là khi chưa được trang bị đầy đủ kiến thức và kỹ năng đáp ứng yêu cầu mới.

Chị Như Quỳnh nêu thực trạng cả nước có khoảng 1,6 triệu thanh niên chưa có việc làm và đề nghị Bộ trưởng Bộ Nội vụ làm rõ các giải pháp của Nhà nước trong thời gian tới nhằm giảm thất nghiệp, mở rộng cơ hội việc làm cho người trẻ.

Tỉ lệ thất nghiệp thanh niên cao gấp hơn 4 lần mức chung

Trả lời vấn đề này, Bộ trưởng Bộ Nội vụ, Chủ nhiệm Ủy ban Quốc gia về Thanh niên Việt Nam Nguyễn Tiến Hải cho biết, theo số liệu được nêu trong báo cáo của Cục Thống kê quý III/2026, tỉ lệ thất nghiệp trong nhóm thanh niên từ 15-24 tuổi đạt 9,07%, cao gấp hơn 4 lần tỉ lệ thất nghiệp chung của cả nước, ở mức 2,22%.

Đáng chú ý, cả nước có khoảng 1,6 triệu thanh niên thuộc nhóm NEET, tức không có việc làm, không tham gia học tập và cũng không được đào tạo, chiếm 11,2% tổng số thanh niên.

Dù tỉ lệ này thấp hơn mức bình quân toàn cầu khoảng 20% và khu vực Đông Nam Á khoảng 16%, đây vẫn là vấn đề cần quan tâm, bởi nguy cơ bị bỏ lại phía sau trong thị trường lao động có thể gia tăng nếu người trẻ không được hỗ trợ kịp thời.

Theo Bộ trưởng, tình trạng trên xuất phát từ nhiều nguyên nhân. Trước hết, cơ cấu và chất lượng đào tạo chưa theo kịp nhu cầu thực tế của thị trường lao động, dẫn đến tình trạng lệch pha giữa kỹ năng người lao động được trang bị và yêu cầu của doanh nghiệp.

Bên cạnh đó, thanh niên ở vùng sâu, vùng xa, vùng đồng bào dân tộc thiểu số còn gặp hạn chế trong tiếp cận giáo dục, thông tin tuyển dụng và các cơ hội việc làm.

Một bộ phận người trẻ cũng thiếu kinh nghiệm, chưa có kỹ năng chủ động tìm kiếm việc làm, thậm chí còn tâm lý thụ động, ỷ lại do được gia đình bao bọc. Tình trạng này tiềm ẩn nguy cơ lãng phí nguồn nhân lực trẻ, đồng thời tạo áp lực lên hệ thống an sinh xã hội trong dài hạn.

Trong bối cảnh công nghệ phát triển nhanh, những hạn chế này càng đặt ra yêu cầu phải đổi mới công tác đào tạo, hướng nghiệp và kết nối cung - cầu lao động, giúp thanh niên chủ động thích ứng với những thay đổi của thị trường.

Giải pháp tạo việc làm cho thanh niên thế nào?

Để giải quyết vấn đề trên, Bộ trưởng Bộ Nội vụ chỉ ra 5 nhóm giải pháp.

Đầu tiên, sẽ tập trung triển khai đồng bộ các chính sách, pháp luật về lao động và việc làm; đồng thời thực hiện các chủ trương liên quan đến nâng cao năng suất lao động và tạo việc làm bền vững ở khu vực nông thôn, đô thị, vùng đồng bào dân tộc thiểu số.

Tiếp đó, một trong những nhiệm vụ trọng tâm là nâng cao chất lượng dự báo thị trường lao động trong nước và quốc tế, nắm bắt kịp thời nhu cầu tuyển dụng cũng như những biến động về ngành nghề.

Cùng với đó, việc kết nối cơ sở dữ liệu người lao động với Cơ sở dữ liệu quốc gia và Sàn giao dịch việc làm quốc gia sẽ được đẩy mạnh, góp phần nâng cao hiệu quả kết nối giữa người tìm việc và doanh nghiệp tuyển dụng.

Giải pháp tiếp theo là gắn đào tạo với nhu cầu của thị trường. Bộ Nội vụ tăng cường phối hợp với Bộ Giáo dục và Đào tạo để nâng cao chất lượng giáo dục nghề nghiệp, gắn đào tạo với nhu cầu thực tế của thị trường, nhất là những lĩnh vực chịu tác động mạnh của chuyển đổi số.

Theo đó, người trẻ cần được trang bị kiến thức chuyên môn, kỹ năng số và khả năng thích ứng với công nghệ mới để nâng cao năng lực cạnh tranh trong quá trình tìm kiếm việc làm.

Bên cạnh thị trường lao động trong nước, việc nâng cao chất lượng và hiệu quả quản lý thanh niên đi làm việc ở nước ngoài theo hợp đồng cũng được xác định là một hướng mở rộng cơ hội việc làm. Qua đó, người lao động trẻ có thêm điều kiện tiếp cận môi trường làm việc chuyên nghiệp, tích lũy kinh nghiệm và nâng cao tay nghề.

Ngoài ra, Bộ Nội vụ sẽ chỉ đạo các trung tâm dịch vụ việc làm phối hợp với doanh nghiệp, trường học và địa phương tăng cường tư vấn, định hướng nghề nghiệp cho học sinh, sinh viên, đặc biệt là những người chuẩn bị tốt nghiệp hoặc mới gia nhập thị trường lao động. Hoạt động này nhằm giúp người trẻ lựa chọn ngành nghề phù hợp, tiếp cận thông tin tuyển dụng đáng tin cậy và chủ động chuẩn bị kỹ năng cần thiết.