Bộ GD&ĐT vừa ban hành Thông tư 85 quy định tổ chức hoạt động giáo dục tăng cường và hoạt động giáo dục theo nhu cầu người học tại các cơ sở giáo dục phổ thông, có hiệu lực từ 15/11.
Một trong những thay đổi đáng chú ý là phân định rõ hoạt động giáo dục tăng cường thuộc trách nhiệm bảo đảm của Nhà nước và nhà trường, không thu tiền học sinh. Với hoạt động giáo dục theo nhu cầu người học được tổ chức trên cơ sở tự nguyện và có thể thu kinh phí theo quy định.
Tuy nhiên, việc triển khai đặt ra không ít băn khoăn khi điều kiện về giáo viên, cơ sở vật chất và nguồn lực tài chính giữa các trường, địa phương còn chênh lệch.
TS. Thái Văn Tài, Vụ trưởng Vụ Giáo dục phổ thông (Bộ GD&ĐT), cho rằng, điều kiện về đội ngũ, cơ sở vật chất và nguồn lực giữa các trường học hiện còn khác nhau. Vì vậy, việc triển khai hoạt động giáo dục tăng cường phải gắn với kế hoạch giáo dục của nhà trường, điều kiện thực tế và lộ trình tổ chức dạy học hai buổi/ngày.
Không phải tất cả các trường đều phải tổ chức ngay mọi loại hình hoạt động như ngoại ngữ, STEM, trí tuệ nhân tạo (AI), kỹ năng sống với cùng quy mô, thời lượng và điều kiện cơ sở vật chất.
Các trường căn cứ vào kế hoạch giáo dục, yêu cầu của thông tư và điều kiện thực tế để lựa chọn hình thức tổ chức phù hợp. Tuy nhiên, những nội dung giáo dục tăng cường đã được xác định trong kế hoạch phải được thực hiện đầy đủ theo quy định.
Đối với khó khăn về đội ngũ, quy định cho phép nhà trường huy động giáo viên, chuyên gia, huấn luyện viên, vận động viên, nghệ nhân, nghệ sĩ và những người có chuyên môn phù hợp tham gia hoạt động giáo dục.
Việc phân công giáo viên phải phù hợp năng lực chuyên môn. Trường hợp thực hiện nội dung ngoài môn học hoặc hoạt động giáo dục được phân công giảng dạy, giáo viên phải đáp ứng yêu cầu bồi dưỡng, tập huấn trước khi thực hiện.
Đặc biệt, ông Tài lưu ý, không nên hiểu, mọi hoạt động giáo dục tăng cường đều đòi hỏi phải đầu tư phòng học hoặc thiết bị chuyên biệt. Đối với trường chưa đủ điều kiện, việc cần làm là rà soát khó khăn cụ thể về nhân lực, kinh phí, học liệu, cơ sở vật chất để xây dựng kế hoạch phù hợp với lộ trình quy định.
Thiếu kinh phí không được chuyển sang chương trình thu tiền
Vấn đề được nhiều nhà trường quan tâm là nguồn kinh phí để triển khai các hoạt động giáo dục tăng cường, nhất là khi những nội dung như ngoại ngữ, STEM, AI.
Ông Tài khẳng định, hoạt động giáo dục tăng cường thuộc trách nhiệm bảo đảm của Nhà nước và nhà trường, do đó không thu tiền người học dưới bất kỳ hình thức nào.
Theo Thông tư 85, kinh phí tổ chức các hoạt động này, bao gồm học liệu, phần mềm, thiết bị, vật tư, được bảo đảm từ dự toán chi thường xuyên hằng năm của cơ sở giáo dục, nguồn học liệu dùng chung do cơ quan quản lý cung cấp và các nguồn kinh phí hợp pháp khác.
Nhà trường không được quy đổi kinh phí tổ chức hoạt động giáo dục tăng cường thành khoản thu trên mỗi học sinh, cũng không được đặt điều kiện đóng góp để học sinh được tham gia.
Vụ trưởng Vụ Giáo dục trung học cũng nói thêm, cần phân biệt giữa các nguồn kinh phí được quy định trong thông tư và mức kinh phí thực tế được bố trí tại từng địa phương, cơ sở giáo dục. Thông tư xác định nguồn và trách nhiệm thực hiện, nhưng không có nghĩa mọi cơ sở giáo dục đã được bố trí đủ kinh phí cho tất cả nội dung hoạt động trong mọi điều kiện thực tế.
UBND cấp tỉnh bố trí ngân sách địa phương phù hợp với khả năng cân đối bảo đảm kinh phí tổ chức hoạt động giáo dục tăng cường tại cơ sở giáo dục công lập. Không được vì khó khăn về kinh phí mà tự ý thu tiền đối với hoạt động giáo dục tăng cường hoặc chuyển nội dung thuộc trách nhiệm bảo đảm của Nhà nước sang hoạt động theo nhu cầu người học để thu kinh phí.
Không quy định dừng tất cả chương trình liên kết
Trước thời điểm Thông tư 85 có hiệu lực, một số trường lúng túng đã thông báo điều chỉnh, dừng hoặc cắt giảm các chương trình liên kết.
Theo ông Tài, Thông tư 85 không quy định chấm dứt tất cả chương trình liên kết đang triển khai tại các trường phổ thông. Việc tiếp tục, điều chỉnh hay chấm dứt một chương trình phải căn cứ vào bản chất nội dung, điều kiện tổ chức, quy định của thông tư và pháp luật liên quan.
Cụ thể, những hoạt động giáo dục mở rộng, nâng cao hoặc chuyên sâu nhằm đáp ứng nhu cầu, sở thích, năng khiếu và định hướng phát triển cá nhân có thể được tổ chức trên cơ sở tự nguyện và thu kinh phí theo quy định.
Chẳng hạn, các nội dung chuyên sâu về ngoại ngữ, lập trình, robot, Internet vạn vật (IoT), nghiên cứu khoa học kỹ thuật hoặc phát triển năng khiếu văn hóa, nghệ thuật, thể thao có thể được xem xét tổ chức theo nhu cầu người học nếu đáp ứng đầy đủ điều kiện.
Tuy nhiên, đại diện Bộ GD&ĐT lưu ý, không thể chỉ dựa vào tên gọi chương trình hoặc việc có đơn vị liên kết tham gia để xác định hoạt động đó được phép thu tiền.
Ngược lại, những nội dung giáo dục cơ bản, nền tảng, cần thiết thuộc trách nhiệm bảo đảm của Nhà nước hoặc hoạt động giáo dục tăng cường không được chuyển thành chương trình theo nhu cầu để thu kinh phí.
Thông tư cũng nghiêm cấm việc ép buộc, tạo áp lực để học sinh tham gia; lợi dụng các hoạt động này để dạy trước chương trình, ôn tập, luyện thi hoặc tổ chức dạy thêm, học thêm trái quy định.
Đối với các hoạt động đã được phê duyệt hoặc đang thực hiện theo văn bản, hợp đồng ký trước ngày thông tư có hiệu lực, quy định chuyển tiếp cho phép tiếp tục đến hết năm học 2026-2027 trong phạm vi và điều kiện quy định. Nếu chương trình không còn phù hợp, nhà trường phải điều chỉnh theo quy định. Việc điều chỉnh hoặc chấm dứt hợp đồng phải tuân thủ pháp luật, thỏa thuận giữa các bên và bảo đảm quyền lợi người học.
"Các trường cần rà soát toàn bộ kế hoạch, nội dung, đối tác, mức thu và điều kiện tổ chức. Khi phát sinh vướng mắc, nhà trường phải trao đổi với cơ quan quản lý giáo dục để được hướng dẫn, không tự ý áp dụng cách hiểu làm ảnh hưởng đến quyền lợi học sinh", ông Tài nói.
