Lễ khai mạc Hội đua bò truyền thống Chùa Rô năm 2026 - tranh Cúp Phân bón Cà Mau diễn ra vào sáng 13/9 tại sân đua bò Chùa Rô, xã An Cư, tỉnh An Giang.
Hội đua bò năm nay thu hút 32 đôi bò đến từ các địa phương trong vùng Bảy Núi tham gia tranh tài. Năm nay, lần thứ 12 hội đua bò Chùa Rô được tổ chức.
Chăm 'bò chiến' trước giờ G
Những ngày cận Hội đua bò, không khí ở vùng Bảy Núi rộn ràng. Những đôi bò được chủ chăm sóc kỹ lưỡng, từ khẩu phần ăn, thời gian nghỉ ngơi đến việc tập luyện trên sân.
Với các chủ bò, vài phút trên đường đua là kết quả của cả quá trình chuẩn bị kéo dài. Những ngày này, sân đua thường có bò tới tập luyện cho ngày tranh tài.
Chia sẻ với PV Tiền Phong, chị Nguyễn Thị Thúy Ngọc (phường Tịnh Biên, An Giang), chủ đôi bò mang số 15 cho biết để có một cặp bò đủ sức tranh tài, việc chăm sóc, dưỡng sức và huấn luyện phải được chuẩn bị rất nhiều tháng trước.
Trước ngày thi đấu, bò được cho nghỉ ngơi và điều chỉnh lượng thức ăn thô nhằm tránh đầy bụng, giữ thể trạng nhẹ và sung sức khi bước vào đường đua.
Tùy kinh nghiệm của từng gia đình, trước ngày đua, bò được bồi bổ bằng những cách truyền thống như uống nước dừa tươi, lòng đỏ trứng gà hoặc một số loại thức uống tăng lực. Những công đoạn này thường được thực hiện vào chiều hôm trước ngày thi đấu.
Không chỉ chăm sóc thể lực, các chủ bò còn đưa “bò chiến” đến sân để làm quen địa hình và tập chạy. Đường đua phải có nước và bùn để cây bừa có thể lướt tốt, do đó việc cho bò làm quen trước với mặt sân có ý nghĩa quan trọng.
Một trong những khâu khó nhất là ghép đôi và giúp hai con bò phối hợp nhịp nhàng. Nếu chưa quen, mỗi con bò có thể kéo lệch về một bên khi đua, sẽ bị loại. Vì vậy, hai con phải giữ được nhịp chạy, tốc độ đồng đều và hướng thẳng về phía trước.
Trong mỗi cuộc đua, “nài bò” là người trực tiếp điều khiển cây bừa. Công việc này đòi hỏi thể lực, khả năng giữ thăng bằng và đặc biệt sự am hiểu tính nết của từng con bò.
Theo các chủ bò, mỗi con có đặc tính riêng. Có con thích ôm cua vào trong, trong khi con khác lại có xu hướng bứt phá ra ngoài. Người nài phải nắm rõ đặc điểm này để điều khiển cây bừa chính xác, giúp cả đôi giữ được hướng chạy và tốc độ, vào cua đúng nhịp.
Gia đình chị Ngọc có nhiều năm tham gia đua bò, từng giành Giải Nhì cấp tỉnh An Giang vào các năm 2023 và 2025. Năm nay, đôi bò mang số 15 tiếp tục được gia đình đưa vào tranh tài tại Hội đua bò Chùa Rô.
Bò phải thiến trước khi thành "bò chiến"
Anh Huỳnh Minh Vũ (ngụ Tri Tôn, An Giang) - người có hơn 10 năm cầm nài bò - cho biết tập luyện trước giải là khâu quan trọng, giúp bò rèn thể lực và làm quen với đường đua.
Theo anh Vũ, trong quá trình huấn luyện, người cầm nài phải hiểu tính từng con. Có con dễ điều khiển nhưng cũng có con thường xuyên quậy, tạt hướng hoặc không chịu chạy theo đường.
Để bò bứt tốc ở những mét cuối nhưng vẫn giữ đúng hướng, người nuôi phải kiên trì tập luyện. Khi thi đấu, người cầm nài sử dụng roi để điều khiển, thúc bò tăng tốc theo hiệu lệnh.
Chế độ ăn uống cũng được điều chỉnh trước ngày thi. Anh Vũ cho biết bò được chăm sóc, bồi dưỡng trước giải, đến sáng ngày thi, chỉ cho ăn một phần cháo nhỏ nhằm tránh ảnh hưởng đến bụng khi vận động.
Theo anh Vũ, bò đực thường được nuôi đến khi trưởng thành, khoảng 3-4 năm, sau đó được thiến trước khi đưa vào luyện tập và thi đấu.
Dù có nhiều năm kinh nghiệm, anh Vũ cho rằng mỗi đôi bò có tính nết khác nhau. Vì vậy, người cầm nài phải kiên trì tập luyện, quan sát và nắm được đặc điểm của từng con để có cách điều khiển phù hợp.
Phía sau vài phút tranh tài quyết liệt trên đường đua là cả quá trình chăm sóc, dưỡng sức và luyện tập công phu. Sự ăn ý giữa hai con bò cùng kinh nghiệm của người cầm nài được xem là những yếu tố quan trọng quyết định thành tích của mỗi đôi.
Không chỉ là cuộc tranh tài, Hội đua bò truyền thống Chùa Rô lần thứ 12 còn góp phần gìn giữ những giá trị văn hóa của đồng bào Khmer. Đồng thời, qua hội thi góp phần quảng bá nét văn hóa đặc sắc của vùng Bảy Núi đến người dân và du khách.
