Phát hiện bất ngờ từ lòng hang khổng lồ
Thông tin từ ông Đặng Đông Hà, Phó Giám đốc Sở Văn hoá, Thể thao và Du lịch tỉnh Quảng Trị cho biết: Trong đợt khảo sát mới đây, đoàn thám hiểm hang động Hoàng gia Anh, do ông Howard Limbert dẫn đầu đã phát hiện 5 chiếc rìu đá nằm rải rác trong lớp trầm tích tại hang Én – hang động lớn thứ ba thế giới, thuộc Vườn quốc gia Phong Nha – Kẻ Bàng.
Theo mô tả ban đầu, các rìu đá được tìm thấy ở khu vực có dấu tích bị nước lũ bào mòn, lộ ra các tầng văn hóa cổ. Ngay sau khi phát hiện, trưởng đoàn đã gửi hình ảnh và thông tin ngắn gọn về những hiện vật này cho phía địa phương, mở ra một hướng tiếp cận mới về giá trị khảo cổ trong lòng hang động.
Đại diện Bảo tàng tỉnh Quảng Trị cho biết, qua đánh giá sơ bộ, các rìu đá này thuộc thời kỳ đồ đá mới, gắn với Văn hóa Bàu Tró, có niên đại khoảng 6.000 – 8.000 năm.
Các hiện vật được chế tác từ đá silic, gồm hai dạng chính là rìu vai xuôi và rìu vai ngang. Bề mặt rìu còn lưu giữ khá rõ dấu vết ghè đẽo, mài nhẵn... kỹ thuật chế tác đặc trưng của cư dân thời kỳ này.
Đáng chú ý, nhiều chiếc rìu có dấu hiệu hao mòn ở phần lưỡi và chuôi, thậm chí xuất hiện các điểm sứt khuyết, cho thấy chúng từng được sử dụng trong thời gian dài. Điều này phản ánh đời sống lao động thực tế của cư dân tiền sử, khi công cụ không chỉ được tạo ra mà còn được sử dụng lặp lại trong sinh hoạt thường nhật.
Theo các chuyên gia, việc tìm thấy những công cụ này trong hang Én là bằng chứng thuyết phục về sự hiện diện của con người trong môi trường hang động, một không gian tưởng chừng khắc nghiệt nhưng lại từng là nơi cư trú, sinh hoạt của cư dân cổ.
Mảnh ghép quan trọng trong dòng chảy lịch sử
Phát hiện lần này không phải là đơn lẻ. Trước đó, tại hệ thống hang động thuộc Phong Nha – Kẻ Bàng, các nhà khoa học đã ghi nhận nhiều di vật thuộc các thời kỳ khác nhau, từ công cụ kim khí, khuôn đúc rìu đồng thời Văn hóa Đông Sơn đến các dấu tích văn hóa Chămpa như tượng Phật bằng đồng hay ký tự cổ.
Sự xuất hiện liên tiếp của các hiện vật qua nhiều giai đoạn cho thấy khu vực này không chỉ là không gian địa chất đặc biệt mà còn là nơi hội tụ, giao thoa văn hóa của nhiều lớp cư dân trong suốt chiều dài lịch sử.
Đặc biệt, việc phát hiện rìu đá trong hang Én góp phần bổ sung mảnh ghép còn thiếu trong bức tranh cư trú tiền sử, chứng minh rằng con người đã sớm tiếp cận, khai thác và thích nghi với hệ sinh thái hang động từ rất sớm.
Sau khi hoàn tất khảo sát, vợ chồng Tiến sĩ Howard Limbert đã quyết định hiến tặng các rìu đá cho Bảo tàng tỉnh Quảng Trị và Bảo tàng Hà Nội để phục vụ công tác nghiên cứu và trưng bày.
Động thái này được giới chuyên môn đánh giá cao, không chỉ bởi giá trị khoa học mà còn góp phần lan tỏa giá trị văn hóa của vùng đất Quảng Trị đến công chúng trong và ngoài nước.
Trong bối cảnh Vườn quốc gia Phong Nha – Kẻ Bàng liên tục được ghi nhận thêm các hang động mới và giá trị địa chất nổi bật, phát hiện về rìu đá tiền sử lần này tiếp tục khẳng định nơi đây không chỉ là “vương quốc hang động” mà còn là “kho tàng ký ức” của con người qua hàng nghìn năm.
