Chuyển hóa lý luận thành thực tiễn sinh động
Trong những năm qua, Mô hình cắm trại gắn với công tác Bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng (gọi tắt là Mô hình) được Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh thực hiện với nhiều cách nghĩ hay, cách làm sáng tạo, vừa tạo không gian sinh hoạt cộng đồng, tăng cường sự gắn kết nhưng cũng đồng thời truyền bá chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh, chủ trương, đường lối của Đảng…, một cách “tự nhiên nhất” vào trong hoạt động học tập và rèn luyện.
Thay vì ngồi trong lớp học truyền thống, Mô hình này đưa cán bộ vào một “xã hội thu nhỏ” với những thử thách cụ thể trong thực tế. Thông qua hoạt động này chỉ rõ mối quan hệ biện chứng giữa lý luận và thực tiễn, có sự tác động qua lại, bổ sung cho nhau một cách chặt chẽ trong đó thực tiễn được nhìn nhận đóng vai trò là cơ sở, động lực, còn lý luận đóng vai trò soi đường, dẫn dắt cho thực tiễn phát triển, để lý luận gắn với thực tiễn, thực tiễn phản ánh lý luận bổ sung phát triển lý luận,….
Theo nhóm tác giả: Thu Hà - Thạch Nhâm Linh - Quang Vịnh - Dương Tuấn - Đức Anh (Học viện Chính trị Quốc gia Hồ Chí Minh), thực tiễn cho thấy, lý luận không tự nhiên sinh ra, nó được đúc kết từ những hoạt động thực tiễn của con người mà cụ thể nhất là hoạt động thực tiễn của cán bộ học viên trong công tác hàng ngày được nhận thức, đúc rút trở thành những nguyên tắc, quy luật và hình thành nên lý luận và tất nhiên thực tiễn luôn vận động cũng như nảy sinh những vấn đề mới, đòi hỏi lý luận phải giải thích và giải quyết chúng một cách thỏa đáng. Chính những “đặt hàng” từ thực tiễn đã thúc đẩy lý luận phát triển, bởi lý luận không tồn tại để “đắp chiếu”.
Để tổ chức triển khai thực hiện Mô hình này, Học viện tiến hành lựa chọn chủ đề, quán triệt nội dung, tổ chức thực hiện thực sự là ngày hội cho toàn thể đảng viên, giảng viên, học viên của Nhà trường, để từ đó cho thấy đây là một hình thức giáo dục chính trị sáng tạo, giúp “chuyển hóa” một cách mềm mại, nhuần nhuyễn những lý luận khô khan thành các hoạt động thực tiễn sinh động cho cả học viên và giảng viên học viện – cả người học.
Trong việc tổ chức thực hiện Mô hình này “người học” bằng sự tìm tòi, sáng tạo, cộng với đó là sự hướng dẫn của “người giảng viên” đã thực sự tạo ra bước ngoặt trong sáng tạo khi khéo léo, lồng ghép, sáng tạo trong sự “tích hợp những nội dung căn cốt của lý luận” tại các gian trại thường được thiết kế theo chủ đề gắn với lịch sử Đảng, tư tưởng Hồ Chí Minh hoặc các nhiệm vụ chiến lược về bảo vệ Đảng…, để từ đây làm những luận chứng, luận cứ cho việc “thực hành những kỹ năng đấu tranh” thông qua trực quan, tổ chức thuyết trình, “phân vai, đóng vai” để rèn luyện khả năng lập luận, nhận diện và phản bác các quan điểm, luận điệu sai trái, thù địch của các thế lực một cách tự nhiên và thuyết phục nhất bằng những minh chứng đã có trong không gian các hội trại của học viên.
Nhiều bài học từ mô phỏng phường, xã XHCN trong tương lai
Có rất nhiều thực tiễn sinh động để minh chứng cho cách làm hay và sáng tạo của Mô hình này như: Hành trình theo chân Bác; Soi mình trước gương Đảng; Hộp kiểm chứng thông tin và mô hình ứng dụng trí tuệ nhân tạo trong công tác bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng…
Trong đó, Hội trại bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng trên không gian mạng là một điểm nhấn đáng chú ý. Trong khuôn viên trại là áp phích cảnh báo về các thông tin xấu, độc; những poster hướng dẫn cách kiểm chứng thông tin; nhiều hình ảnh nhỏ mô phỏng các bài viết xuyên tạc, chống phá trên mạng xã hội (được gạch chéo), đặc biệt, nằm ở vị trí trung tâm là chiếc hộp với dòng chữ “Hộp kiểm chứng thông tin”. Khi thấy nội dung nghi vấn, cán bộ, đảng viên gửi thông tin sang thiết bị điện tử trong hộp (được tích hợp AI), để được hỗ trợ trong quá trình nhận diện đó có phải thông tin chính thống không? Hình ảnh có được tạo bởi AI hay không? Hay người trong video có phải do Deepfake (công nghệ mô phỏng hình ảnh khuôn mặt con người) tạo ra?
Bên cạnh việc hỗ trợ xác minh thông tin, từ cơ sở đã được nạp vào nguồn đầy đủ những luận cứ của chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh, đường lối đổi mới của Đảng và các bài viết chính luận đã được kiểm chứng, mô hình cung cấp các luận điểm (kèm theo dẫn nguồn) để hỗ trợ cán bộ, đảng viên trong quá trình đấu tranh, phản bác quan điểm sai trái, thù địch.
Đặc biệt, cán bộ, đảng viên có thể sử dụng hộp kiểm chứng để so sánh câu trả lời cùng một vấn đề lý luận do AI trên thiết bị cá nhân cung cấp, so sánh với câu trả lời của AI trong hộp kiểm chứng đưa ra, từ đó, chủ động nâng cao bản lĩnh chính trị và bổ sung lý luận cho của bản thân.
Tuy nhiên, theo đánh giá của nhóm nghiên cứu, trí tuệ nhân tạo chỉ đóng vai trò hỗ trợ và không thay thế quá trình tự rèn luyện phẩm chất, đạo đức và phát triển tư duy, lý luận của mỗi cán bộ, đảng viên, cùng với sự hỗ trợ của AI, cán bộ, đảng viên có thêm điều kiện thuận lợi, nhưng phải càng cố gắng hơn nữa trong quá trình tu dưỡng, rèn luyện bản thân, nâng cao bản lĩnh chính trị và bổ sung kiến thức lý luận, góp phần thực hiện tốt công tác bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng.
Một điểm nhấn nữa cũng được thực hiện là xây dựng kịch bản mô phỏng, giả định phường, xã xã hội chủ nghĩa (XHCN) trong tương lai với mục tiêu khát vọng hướng tới là cụ thể hóa những vấn đề lý luận của chủ nghĩa Mác - Lênin, vào hoàn cảnh cụ thể ở Việt Nam.
Đây là một chủ đề hoàn toàn mới mẻ đối với giảng viên và học viên Học viện, do vậy nó thực sự thu hút được sự quan tâm, góp ý rất sôi nổi của các học viên, đảng viên, giảng viên để trả lời cho câu hỏi: vậy phường, xã XHCN là gì? Đời sống dân sinh ra sao? Ai quản lý, ai làm chủ, quản lý như thế nào, mối quan hệ của các giai tầng trong đó với nhau ra sao? Những ai được thụ hưởng thành quả đó và nhân rộng nó như thế nào?,… đó là những câu hỏi được đặt ra trong khuôn khổ của Hội trại về phường, xã xã hội chủ nghĩa.
Trong quá trình thảo luận, mô phỏng và giả định phường, xã XHCN có một số vấn đề được chú ý và ghi lại như: xây dựng các giả định và mô phỏng trong việc phát triển về kinh tế xã hội về không gian sống, về trật tự an toàn xã hội, được phát triển về thể lực, trí lực, được đáp ứng về các nhu cầu vật chất và tinh thần; về các hình thức quản lý và tự quản cũng như là về tốc độ đô thị hóa và sự kết nối giữa các khu chức năng (khu đô thị, công nghiệp, dịch vụ, du lịch) để người dân tại những nơi này thực sự là “Nơi đáng sống, nơi đáng để hướng tới”.
Về hệ sinh thái kinh tế - sinh kế của người dân: các học viên thảo luận và đưa ra ý kiến, ý tưởng về một mô hình này không chỉ là nơi cư trú mà phải là không gian phát triển, bảo đảm người dân có việc làm và thu nhập tại chỗ thông qua một “hệ sinh thái kinh tế phù hợp”.
Hay về các tiêu chí và hệ số “Đo lường các chỉ số Hạnh phúc” của người dân tại phường, xã XHCN, hầu hết các ý kiến trong không gian Hội trại đều khẳng định việc giả định cũng như xây dựng kịch bản phường, xã XHCN trong tương lai tập trung vào các tiêu chí có thể định lượng và kiểm chứng được, người dân được tham gia, thụ hưởng những thành quả xã hội chủ nghĩa, người dân tự cảm nhận về hạnh phúc và chất lượng sống thực tế của người dân là tiêu chuẩn kiểm nghiệm chân lý cuối cùng và người dân ở đây phải là những con người xã hội chủ nghĩa, có ý thức mới ý thức XHCN để từ đó có thể đánh giá, rút kinh nghiệm trong việc tổ chức nhân rộng mô hình này trong tương lai ở Việt Nam.
Có thể nói, việc tổ chức Mô hình cắm trại gắn với công tác bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng của Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh là một sáng kiến hay, cách nghĩ mới mang tính đột phá, cùng với đó là công tác tổ chức mới lạ từ đó góp phần chuyển đổi từ cách giáo dục lý luận “khô, cứng” sang hình thức tương tác, trải nghiệm thực tế cụ thể sinh động của giảng viên và học viên đang học tập tại Trường Đảng.
Việc đổi mới phương thức truyền tải lý luận chính trị qua mô hình này giúp người học phát huy được tính sinh động cũng như tự giác trong quá trình học tập để từ đó thông qua đây người học cũng hiểu rõ những cách thức xuyên tạc của các thế lực cũng như những cách phòng chống những quan điểm sai trái đó theo đúng tinh thần của Nghị quyết 35 về Bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng.
