Phóng viên Báo Tiền Phong trao đổi với ông Vũ Văn Tưởng – Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Bắc Ninh về những kết quả nổi bật, vấn đề còn tồn tại và giải pháp bảo vệ môi trường trong thời gian tới.
Thưa ông, đâu là những kết quả nổi bật nhất trong công tác bảo vệ môi trường của Bắc Ninh thời gian qua?
Ông Vũ Văn Tưởng: Công tác bảo vệ môi trường đã được tỉnh Bắc Ninh tập trung chỉ đạo với nhiều giải pháp đồng bộ, từ kiểm soát nguồn thải, xử lý các cơ sở gây ô nhiễm nghiêm trọng đến đầu tư hạ tầng xử lý chất thải.
Đáng chú ý, tỉnh Bắc Ninh đã hoàn thành xử lý triệt để các cơ sở gây ô nhiễm môi trường nghiêm trọng đồng thời không để phát sinh thêm cơ sở gây ô nhiễm môi trường nghiêm trọng mới.
Đối với chất thải rắn sinh hoạt, tỉnh Bắc Ninh đang bố trí và duy trì hiệu quả 82 khu xử lý, trong đó có 3 nhà máy điện rác với tổng công suất xử lý khoảng 1.150 tấn/ngày. Tỷ lệ thu gom, xử lý rác thải sinh hoạt đạt hơn 95%, trong đó xử lý bằng công nghệ đốt đạt 54%, cao hơn chỉ tiêu đề ra là 40%.
Một kết quả quan trọng khác là tỉnh Bắc Ninh đã vận hành hệ thống quan trắc môi trường khá đồng bộ, với 38 trạm quan trắc tự động môi trường xung quanh, gồm 17 trạm nước mặt, 20 trạm không khí và một xe quan trắc không khí lưu động.
Với tốc độ đô thị hóa và công nghiệp hóa nhanh, kiểm soát nước thải đang là một thách thức lớn. Bắc Ninh đang giải quyết vấn đề này như thế nào?
Ông Vũ Văn Tưởng: Đây là một trong những nhiệm vụ trọng tâm. Đối với các khu công nghiệp, yêu cầu đặt ra là phải có hệ thống thu gom, xử lý nước thải tập trung, bảo đảm nước thải được xử lý đạt quy chuẩn trước khi xả ra môi trường.
Theo số liệu hiện có, tỉnh Bắc Ninh có 22/23 khu công nghiệp đi vào hoạt động có hệ thống xử lý nước thải tập trung đạt yêu cầu về bảo vệ môi trường. Khu công nghiệp Hanaka đã xây dựng xong hệ thống xử lý, nhưng do chưa có hệ thống thu gom hệ thống xử lý chưa thể vận hành, đang hoàn thiện hệ thống thu gom, đấu nối để vận hành chính thức.
Bên cạnh đó, tỉnh Bắc Ninh đã đầu tư, triển khai nhiều nhà máy xử lý nước thải đô thị. Tuy nhiên, chúng tôi cũng nhìn nhận thẳng rằng hạ tầng thu gom, xử lý nước thải ở một số đô thị, khu dân cư và cụm công nghiệp vẫn chưa đồng bộ.
Tỷ lệ nước thải đô thị được thu gom, xử lý đạt tiêu chuẩn, quy chuẩn trước khi xả ra môi trường hiện đạt trên 34%, vượt chỉ tiêu Nghị quyết là 30%, nhưng dư địa để tiếp tục nâng lên còn rất lớn.
Cụm công nghiệp và làng nghề vẫn được xem là những khu vực có nguy cơ ô nhiễm cao. Đây có phải là “điểm nghẽn” cần tập trung xử lý trong thời gian tới?
Ông Vũ Văn Tưởng: Đúng vậy. Đây là vấn đề tỉnh đặc biệt quan tâm. Hiện có 39/67 cụm công nghiệp đang hoạt động có hệ thống thu gom, xử lý nước thải tập trung, đạt hơn 58%. Một số cụm công nghiệp cũ hình thành từ nhiều năm trước còn khó khăn về hạ tầng, hệ thống thu gom nước thải chưa đồng bộ.
Đối với làng nghề, vấn đề còn phức tạp hơn. Phần lớn làng nghề chưa có hạ tầng môi trường đồng bộ; việc tách riêng hệ thống thu gom nước mưa và nước thải còn hạn chế, một số cơ sở vẫn có tình trạng xả nước thải chưa qua xử lý.
Do đó, giải pháp không chỉ là thanh tra, xử phạt mà phải đồng thời đầu tư hạ tầng, đổi mới công nghệ và thay đổi nhận thức của doanh nghiệp, người dân. Những cơ sở sản xuất công nghệ lạc hậu, gây ô nhiễm nghiêm trọng sẽ không được khuyến khích tiếp tục hoạt động theo cách cũ.
Người dân đặc biệt quan tâm đến chất lượng không khí. Tỉnh Bắc Ninh có giải pháp gì để kiểm soát và cảnh báo ô nhiễm?
Ông Vũ Văn Tưởng: Bắc Ninh đã tăng cường mạng lưới quan trắc, nhất là tại các đô thị, khu vực đông dân cư và nơi có nguy cơ ô nhiễm.
Ngoài 38 trạm quan trắc môi trường xung quanh, trên địa bàn tỉnh Bắc Ninh còn có 95 trạm quan trắc tự động, liên tục đối với nước thải, khí thải của các doanh nghiệp có nguồn thải lớn, dữ liệu được truyền về cơ quan quản lý để theo dõi, giám sát.
Việc quan trắc giúp cơ quan quản lý có dữ liệu để đánh giá diễn biến môi trường, cảnh báo sớm và yêu cầu các cơ sở có nguồn thải lớn thực hiện đúng quy định. Quan điểm của chúng tôi là phải chuyển mạnh từ xử lý khi ô nhiễm đã xảy ra sang phòng ngừa, kiểm soát và cảnh báo sớm.
Bên cạnh những kết quả đạt được, đâu là những hạn chế lớn nhất hiện nay?
Ông Vũ Văn Tưởng: Chúng ta phải nhìn nhận rất rõ những tồn tại để có giải pháp phù hợp. Một số cụm công nghiệp đã hoạt động nhưng chưa có hệ thống xử lý nước thải tập trung hoặc hạ tầng chưa đồng bộ. Hầu hết làng nghề còn thiếu hạ tầng bảo vệ môi trường; việc thu gom, xử lý nước thải, khí thải, chất thải rắn chưa đáp ứng yêu cầu.
Một bộ phận doanh nghiệp chưa chấp hành nghiêm pháp luật về môi trường, còn tình trạng xử lý chất thải chưa đạt quy chuẩn hoặc chưa thực hiện đầy đủ các thủ tục môi trường trước khi hoạt động. Ý thức bảo vệ môi trường của một bộ phận người dân cũng chưa cao, vẫn còn tình trạng xả rác, đốt rác không đúng nơi quy định.
Đáng lưu ý, nguồn lực đầu tư cho hạ tầng môi trường vẫn còn hạn chế so với nhu cầu thực tế, nhất là hệ thống thu gom, xử lý nước thải tại các cụm công nghiệp, khu đô thị, khu dân cư hình thành từ trước.
Vậy trong thời gian tới, ngành sẽ tập trung vào những nhiệm vụ trọng tâm nào?
Ông Vũ Văn Tưởng: Trước hết, tiếp tục kiểm soát chặt chẽ các nguồn gây ô nhiễm, đặc biệt tại khu công nghiệp, cụm công nghiệp, làng nghề, lưu vực sông, đô thị và khu vực nông thôn.
Thứ hai, đẩy mạnh đầu tư hạ tầng xử lý chất thải. Tỉnh Bắc Ninh đã đưa vào vận hành 3 nhà máy điện rác và đang triển khai thêm 2 nhà máy, phấn đấu đến năm 2030 cơ bản rác thải sinh hoạt được xử lý bằng công nghệ hiện đại.
Thứ ba, nâng cao vai trò của cơ quan quản lý nhà nước trong công tác thẩm định, cấp phép các hồ sơ môi trường, đặc biệt là các cơ sở có nguồn thải lớn; tăng cường thanh tra, kiểm tra và xử lý nghiêm các trường hợp vi phạm.
Thứ tư, đẩy mạnh xã hội hóa nguồn lực, khuyến khích doanh nghiệp đổi mới công nghệ, sử dụng công nghệ sạch, thân thiện với môi trường, đồng thời thúc đẩy kinh tế tuần hoàn và giảm phát thải.
Đặc biệt, bảo vệ môi trường không thể chỉ là nhiệm vụ của riêng ngành Nông nghiệp và Môi trường. Đây phải là trách nhiệm của từng cấp chính quyền, từng doanh nghiệp, từng cộng đồng dân cư và mỗi người dân.
Cảm ơn ông!
