Tập đoàn lỗ khủng: Trăm sự tại khách quan?

Tập đoàn lỗ khủng: Trăm sự tại khách quan?
Lý giải cho những khoản lỗ, nợ kếch xù, nhiều tập đoàn, tổng công ty Nhà nước đổ lỗi cho khách quan như tăng tỷ giá, không được tăng giá, thực hiện nhiệm vụ công ích hơn là vì sa lầy đầu tư ngành ngoài hay nhận năng lực quản trị yếu kém.

> Đại gia BĐS: Choáng với nợ và lỗ 'khủng'

Lỗ do không được tăng giá

Trong 2 năm qua, không ít lần các lãnh đạo các ngành điện và xăng dầu than phiền cú sốc tỷ giá hay là chuyện bị “ép” phải bán dưới giá thành gây ra thua lỗ.

Trao đổi với VietnamNet, ông Vương Đình Dung, nguyên Tổng giám đốc Tổng công ty Xăng dầu Quân đội nói: “Xăng dầu không do ai sản xuất được và phải mua từ bên ngoài. Nhưng cơ chế điều hành vừa qua đòi hỏi ngành này mua 10 bán 9. Vậy thì, có anh nào khẳng định là không lỗ?”

“Vì nền kinh tế và người dân chưa chịu được nhiệt thay đổi của giá thế giới. Doanh nghiệp xăng dầu phải bình ổn, vì kiềm chế lạm phát, ủng hộ ngành khác chứ chưa theo thị trường”, ông Dung nói.

Những lập luận này cũng giống như câu chuyện trần tình mới đây của ông Trần Ngọc Năm, Phó Tổng giám đốc Petrolimex về cái “tiếng” lỗ nặng mà lương cao. Ông khẳng định: “Vì sao Petrolimex lỗ thì tại báo cáo Kiểm toán Nhà nước cũng đã nêu 3 nguyên nhân chủ yếu rồi. Đó là bình ổn giá để kiềm chế lạm phát, điều chỉnh tăng tỷ ngày 11-02-2011 và chi phí kinh doanh định mức không phù hợp với thực tế nhưng chưa được điều chỉnh kịp thời”.

Ông Năm dẫn chứng: “năm 2008, Nhà nước đã chấm dứt cơ chế cấp bù lỗ đối với mặt hàng xăng. Nhưng đúng năm này, giá thế giới tăng cao, việc điều hành giá bán trong nước vẫn phải đảm bảo nhiều mục tiêu vĩ mô nên đến 21-7-2008, Petrolimex chịu lỗ lũy kế của mặt hàng xăng là 1.812 tỷ đồng. Thực tế, các đầu mối khác cũng phát sinh lỗ vì lý do này.”

Giải thích về con số nợ phải trả còn cao, tới 44.000/57.000 tỷ, ông Năm cho hay, chính vì kinh doanh lỗ, vốn chủ sở hữu về cơ bản không có nguồn bổ sung thêm nên phải vay vốn để kinh doanh.

Kiểm toán Nhà nước đưa ra kết luận cho thấy, ngay sau cú sốc tăng 9,3% tỷ giá, đánh giá lại các số dư vay và nợ phải trả bằng ngoại tệ ngày 11-2-2011 thì lỗ chênh lệch tỷ giá của Petrolimex đối với kinh doanh xăng dầu đã lên tới 1.853 tỷ đồng.

Tập đoàn EVN cũng “đồng cảnh ngộ” với Petrolimex. Ông Đinh Quang Tri, Phó Tổng giám đốc EVN đã từng không ngần ngại nói thẳng: “Trong khi các DNNN khác như PetroVietnam, Vinaconex, Lilama cũng phải chịu ảnh hưởng tỷ giá nhưng họ theo thị trường. Nếu Petrovietnam mua vào 100 USD, sẽ bán giá 100USD. Nhưng EVN thì khác. Chính phủ bảo kinh tế khó khăn, không được tăng giá điện, chênh lệch tỷ giá phải để lại hết thì EVN phải chịu, không tăng giá”.

Tính đến tháng 7 năm nay, số dư vay của EVN lên tới 7,4 tỷ USD và hầu hết là vay cho dự án điện. Nhiều dự án 100% vốn đều là đi vay như nhiệt điện Duyên Hải 1, Vĩnh Tân 2, Duyên Hải 3. Trong đó, 85% vay nước ngoài, 15% vay ngân hàng thương mại trong nước.

Vậy nên, EVN mới có khoản lỗ lũy kế thê thảm, kinh doanh điện âm 11.437 tỷ đồng và chênh lệch tỷ giá âm 26.667 tỷ đồng.

Cũng vào khoảng thời gian này của năm ngoái, trước khi được tăng giá điện 5%, ông Phạm Lê Thanh, Tổng giám đốc EVN còn ấm ức giãi bày: “Vì không hạch toán đầy đủ lỗ của sản xuất kinh doanh điện và chênh lệch tỷ giá năm 2010 nên mỗi một kWh bán ra năm 2011, EVN đã lỗ 300 đồng. Cứ một hộ tiêu thụ điện 1 triệu đồng thì EVN lỗ 300.000 đồng”.

“Hay như năm 2009, EVN mất 6 tỷ kWh thủy điện do hạn hán. Tập đoàn phải chi ra 4.000 tỷ đồng mới chạy được 1 tỷ kWh phát từ dầu diesel. Cứ mỗi 1kWh dầu thì lỗ 3.000 đồng, phát 1 tỷ kWh bằng dầu thì lỗ 3.000 tỷ đồng.
“Ai đứng ra để chịu lỗ này? EVN và Bộ Công Thương chấp nhận lỗ hơn 10.000 tỷ đề giữ mặt bằng giá điện 2011”, ông Thanh bức xúc.

Bỏ qua quản trị yếu kém?

Không chỉ vì bị kiềm giá, các Tập đoàn kinh tế phải gánh thêm nhiệm vụ công ích nên rõ ràng, hiệu quả kinh doanh kém. Đây cũng là một lý do phổ biến nhất mà nhiều đơn vị “giải trình” lỗ, nợ.

Ví dụ như theo Kiểm toán Nhà nước, Petrolimex phải chịu trách nhiệm lớn về cung ứng xăng dầu ở vùng sâu, vùng xa. Ở những nơi mà điều kiện giao thông khó khăn, vận chuyển giá cước cao như Điện Biên, Bắc Cạn, Tuyên Quang, Quảng Ngãi, Quảng Bình, Tây Nguyên, gần như Petrolimex cung ứng toàn bộ, từ 90-100% thị phần. Bên cạnh đó, Tập đoàn này còn phải lo cung cấp nhu cầu xăng dầu cho các công trình trọng điểm vùng sâu, xa như thủy điện Sơn La, Lai Châu…

Trong khi đó, những thành phố lớn, giao thông thuận tiện thì đơn vị này bị giảm sút thị phần do bị cạnh tranh với các DN khác. Chính vì thế, khi bị kiềm giá thì “đại gia” này càng bán nhiều, càng lỗ!

Cũng như vậy, EVN chịu trách nhiệm lớn trong đầu tư điện. Trong khi kinh doanh hiện tại lỗ, không có vốn tích lũy nên EVN phụ thuộc chủ yếu vốn vay là tất yếu. Khi vốn vay lớn thì cũng đồng nghĩa, EVN có số nợ phải trả và nợ quá hạn lớn nhất, tới hơn 10.149 tỷ.

Trong bức tranh lỗ, nợ của các tập đoàn, tổng công ty, còn có một lý do khách quan khác được kể đến là hậu Vinashin.

Theo Chính phủ báo cáo, Tập đoàn Dầu khí quốc gia nợ quá hạn tới 1.731 tỷ đồng mà nguyên nhân chính cũng là “dính nợ” của Công ty Công nghiệp tàu thủy Dung Quất, nhận bàn giao từ Vinashin.

Tuy nhiên, nợ vì yếu tố quản trị kém, người đứng đầu có nhiều sai phạm lại ít được nhắc tới. Cho đến nay, cơ quan chức năng mới “phanh phui” được lý do này ở 3 đơn vị là Vinashin, Tổng công ty Hàng hải và Tập đoàn EVN.

Các lãnh đạo Vinashin, Vinalines đã phải rơi vào vòng lao lý vì những sai phạm trong quản lý, gây thiệt hại lớn. Với EVN, sau vụ thua lỗ hơn 1.000 tỷ trong đầu tư ngành ngoài, lấn sân sang viễn thông, ông Đào Văn Hưng đã bị thôi chức vụ chủ tịch HĐQT.

Tập đoàn, tổng công ty Nhà nước thực hiện đan xen nhiệm vụ công ích và nhiệm vụ kinh doanh. Cũng chính vì thế, mỗi khi các khoản lỗ, nợ bị phơi bày, các “ông lớn” thường đổ cho lý do công ích, nhiệm vụ chính trị thay vì tự nhìn nhận năng lực bản thân.

Các kỳ báo cáo của Chính phủ về tài chính tập đoàn, tổng công ty lại không tách bạch khoản lỗ nào, nợ nào là do khách quan và đâu là do chủ quan, yếu kém của ban điều hành, HĐQT, HĐTV. Mặc dù con số lỗ, nợ công bố lên rất “xấu xí” nhưng quy chế về quản lý tài chính DNNN đến nay vẫn chưa được ban hành.

Vì lẽ đó, hồi tuần trước, Văn phòng Chính phủ đã phải có công văn gửi Bộ Tài chính - đơn vị thay mặt Chính phủ báo cáo Quốc hội về thực tranh kinh doanh vốn Nhà nước tại các tập đoàn - yêu cầu phải làm rõ thêm lý do lỗ, nợ quá hạn do nguyên nhân khách quan.

Theo Phạm Huyền
Vietnamnet

Cùng chuyên mục

Mặc dù giá điện và xăng đã giảm nhưng giá các mặt hàng thiết yếu tại khu chợ truyền thống vẫn chưa “mềm” hơn so với trước đây Ảnh: Huế Xuân

Sau 2 tuần giảm giá xăng, điện: Bao giờ hàng hóa thiết yếu giảm giá?

TP - Chỉ trong vòng chưa đầy hai tuần qua, giá xăng E5 RON 92 đã giảm tổng cộng 6.630 đồng/lít, về mức 19.390 đồng/lít; xăng E10 RON 95-III giảm 5.890 đồng/lít, chỉ còn 19.840 đồng/lít. Cộng với giá bán lẻ điện bình quân giảm 2%, thế nhưng nhiều mặt hàng tiêu dùng, thực phẩm hoặc dịch vụ thiết yếu ở khu vực TPHCM vẫn “giậm chân tại chỗ”.

Vì sao giá vàng liên tục giảm, bạc rơi xuống đáy?

Vì sao giá vàng liên tục giảm, bạc rơi xuống đáy?

TPO - Giá vàng và bạc đồng loạt suy yếu khi đồng USD mạnh lên và thị trường gia tăng kỳ vọng Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) tiếp tục nâng lãi suất. Đáng chú ý, giá bạc giảm sâu xuống dưới 47 USD/ounce, trong khi nhu cầu mua bạc vật chất vẫn ảm đạm dù giá đã điều chỉnh mạnh.

Bức thư 176.000 chữ ký và tương lai của cựu CEO Nvidia

Bức thư 176.000 chữ ký và tương lai của cựu CEO Nvidia

TPO - Nhiều tỷ phú và lãnh đạo công nghệ tại Thung lũng Silicon đã ký thư ngỏ gửi Hội đồng quản trị Nvidia, kêu gọi đưa ông Jensen Huang trở lại vị trí CEO. Tính đến sáng 16/11, bức thư đã thu hút ít nhất 176.000 chữ ký.

Khai trương Trung tâm Xuất sắc về Đổi mới sáng tạo quy mô nhất của Mastercard tại châu Á – Thái Bình Dương

Khai trương Trung tâm Xuất sắc về Đổi mới sáng tạo quy mô nhất của Mastercard tại châu Á – Thái Bình Dương

Với diện tích hơn 7.200 foot vuông (khoảng 670 m²), cơ sở mới nhất tại Singapore quy tụ đội ngũ chuyên gia toàn cầu của Mastercard nhằm biến ý tưởng thành giải pháp, phục vụ hơn 40 thị trường tại châu Á – Thái Bình Dương và thế giới. Đồng thời, trung tâm này dự kiến mở hơn 250 cơ hội việc làm dành cho chuyên gia từ nay đến cuối năm 2029.

BSR giữ vững nhịp vận hành an toàn, hiệu quả và hạt nhân tiên phong về lọc hóa dầu

BSR giữ vững nhịp vận hành an toàn, hiệu quả và hạt nhân tiên phong về lọc hóa dầu

Ngày 02/11/2026, đoàn công tác của Tập đoàn Công nghiệp - Năng lượng Quốc gia Việt Nam (PETROVIETNAM) do ông Trần Hồng Nam - Thành viên Hội đồng Thành viên (HĐTV) Tập đoàn làm Trưởng đoàn, cùng đại diện các ban chuyên môn đã có buổi làm việc với Tổng Công ty Lọc hóa dầu Việt Nam (BSR) trong khuôn khổ chương trình giám sát năm 2026 của HĐTV PETROVIETNAM.

Chứng khoán tăng nhẹ, dòng tiền vẫn mất hút

Chứng khoán tăng nhẹ, dòng tiền vẫn mất hút

TPO - VN-Index tăng gần 2 điểm trong phiên giao dịch ngày 16/11, nhưng phần lớn cổ phiếu trên thị trường chìm trong sắc đỏ. Thanh khoản HoSE giảm hơn 21%, xuống mức thấp nhất 1 tháng, cho thấy dòng tiền vẫn dè dặt dù chỉ số giữ được sắc xanh.

Giá xăng giảm liên tiếp, vì sao nhiều mặt hàng 'bất động'?

Giá xăng giảm liên tiếp, vì sao nhiều mặt hàng 'bất động'?

TPO - Từ đầu tháng 11, giá xăng và giá điện đồng loạt được điều chỉnh giảm, làm dấy lên kỳ vọng chi phí vận chuyển, sản xuất và kinh doanh sẽ hạ nhiệt, qua đó kéo giá hàng hóa, dịch vụ xuống thấp hơn. Tuy nhiên, sau gần nửa tháng, người tiêu dùng vẫn chưa cảm nhận rõ tác động này trong chi tiêu hằng ngày.

SeABank ra mắt thẻ tín dụng VISA FlexCard, hoàn tiền đến 15% với danh mục linh hoạt

SeABank ra mắt thẻ tín dụng VISA FlexCard, hoàn tiền đến 15% với danh mục linh hoạt

Ngày 23/10/2026 - Ngân hàng TMCP Đông Nam Á (SeABank, HOSE: SSB) chính thức ra mắt thẻ tín dụng SeABank VISA FlexCard với thông điệp “Chi theo gu - Hoàn tiền theo ý”. Sản phẩm cho phép khách hàng chủ động lựa chọn danh mục chi tiêu được hoàn tiền theo nhu cầu cá nhân, với tỷ lệ hoàn tối đa 15% và tổng giá trị hoàn tiền lên đến 1 triệu đồng mỗi tháng.

xTool gia nhập thị trường Việt Nam, hợp tác chiến lược cùng Viettel

xTool gia nhập thị trường Việt Nam, hợp tác chiến lược cùng Viettel

xTool, công ty hàng đầu thế giới trong lĩnh vực công cụ sáng tạo cá nhân, ngày 6 tháng 11 đã công bố quan hệ hợp tác chiến lược với Viettel Commerce, đơn vị thành viên của Tập đoàn Viettel, một trong những tập đoàn viễn thông và công nghệ hàng đầu Việt Nam, đánh dấu một bước tiến quan trọng trong quá trình mở rộng hoạt động của xTool tại thị trường Việt Nam.

C.P. Việt Nam được vinh danh tại châu Á với những sáng kiến trong sản xuất và phát triển bền vững

C.P. Việt Nam được vinh danh tại châu Á với những sáng kiến trong sản xuất và phát triển bền vững

Ngày 11-11, tại Singapore, C.P. Việt Nam được vinh danh ở bốn hạng mục giải thưởng thuộc hai chương trình Manufacturing Asia Awards và FMCG Asia Awards 2026. Các giải thưởng ghi nhận những kết quả nổi bật của C.P. Việt Nam trong hoạt động xuất khẩu thực phẩm, nghiên cứu phát triển sản phẩm, xây dựng thương hiệu và phát triển bền vững.