Từ cậu bé bán nước chè dạo đến ông chủ tập đoàn

Từ cậu bé bán nước chè dạo đến ông chủ tập đoàn
TP - Từ một cậu ấm nhưng sau một biến cố của cuộc đời, Nguyễn Trần Bạt đã phải đi bán nước chè dạo ở Ga Hàng Cỏ lúc mới 7 tuổi. Nhưng mấy chục năm sau, cậu bé ấy đã trở thành người chuyên cung cấp dịch vụ cho các tập đoàn đa quốc gia.

Hiện ông Bạt là Chủ tịch kiêm Tổng Giám đốc của Cty Invest Consult Group với doanh thu hàng triệu USD mỗi năm.

Phải giải phóng mình khỏi sự nghèo khổ, ngu dốt, tầm thường

Ông Nguyễn Trần Bạt
Ông Nguyễn Trần Bạt

Ông đã từng trải qua những giai đoạn khó khăn trong cuộc đời, thậm chí có lúc đã phải mất đứa con gái vì không đủ tiền chữa bệnh cho con... Những năm tháng khốn khó ấy có ý nghĩa như thế nào đối với ông?

Tôi ở Nghệ An ra Hà Nội năm lên 9 tuổi. Trước cách mạng, ông nội tôi là địa chủ, ông ngoại tôi cũng là địa chủ. Lúc còn thanh niên, bố tôi học ở Hà Nội và đỗ tú tài.

Bố tôi vào Đảng từ những năm 1940, nhưng sau đó phải tạm dừng sinh hoạt Đảng cho đến năm 1960 vì là con địa chủ. Những bế tắc trong đời sống chính trị của bố, làm cho mẹ tôi phải đi ra Hà Nội để tìm lối thoát cả vật chất lẫn tinh thần, và tôi cũng theo mẹ ra đi từ năm 9 tuổi.

Gia đình tôi lúc bấy giờ rất khốn khó. Bố tôi là một ông tú mà phải đi bán thuốc lá dạo, tôi thì bán nước chè ở Ga Hàng Cỏ (Hà Nội), cả nhà tôi đều phải làm như thế cả.

Tôi từ một cậu ấm đã trở thành một đứa trẻ nghèo, ra đường lao động để kiếm sống. Cái đấy có lợi hay có hại tùy theo cách đánh giá, nhưng với tôi nỗi đau khổ ấy là một thực tế giày vò trong nhiều năm tháng.

Được biết ông vừa mới hoàn thành một quyển sách được đặt tên là “Tự do”?

Tôi xem nghèo khổ là một trong những yếu tố làm mất tự do của đời sống của con người. Rất đáng buồn là xã hội chúng ta có một thời kỳ rất dài thi vị hóa sự nghèo khổ và kỳ thị sự giàu có như một đối tượng vô đạo.

Người ta chỉ tìm thấy sự xấu xa ở những người giàu có và chỉ nhìn thấy đạo đức ở những kẻ nghèo khổ. Những định kiến như thế kéo lùi chúng ta bao nhiêu năm.

Invest Consult Group là Cty tư vấn đầu tiên hàng đầu ở Việt Nam. Khoảng 1.200 dự án đầu tư nước ngoài trên nhiều lĩnh vực, hơn 5.000 nhãn hiệu hàng hóa, trên 600 sáng chế và hàng trăm giao dịch chuyển giao công nghệ nước ngoài vào Việt Nam đã được Cty tư vấn và đăng ký bảo hộ.

Mạng lưới khách hàng quốc tế của Invest Consul Group trải rộng với nhiều tập đoàn tên tuổi như Coca – Cola, IBM, Citybank, Deawoo, Motola. Invest Consul Group đã hợp tác và cung cấp dịch vụ chuyên nghiệp cho các tổ chức quốc tế và nước ngoài như UNDP, WB, ADB, MPDF, IFC trong các dự án nghiên cứu hỗ trợ kỹ thuật cho cải cách kinh tế ở Việt Nam.

Cần phải phá bỏ quan niệm như thế. Người giàu vẫn phải có đạo đức, phải làm thế nào để giàu có trong đức hạnh của mình, cái đấy là rất quan trọng.

Có một số kẻ trước đây nghèo khó bây giờ có tiền rồi thì cho con mua ô tô, mua xe máy @, SH..., nhìn những ví dụ như vậy tôi rất thương. Những con người nghèo khó về vật chất đang biến dần thành những người nghèo khó về mặt tâm hồn, đến mức ngay cả khi không còn nghèo khó về mặt vật chất nữa thì sự nghèo khó về mặt tâm hồn vẫn tiếp tục ám ảnh cuộc đời họ.

Còn tôi ý thức sự nghèo khó về mặt vật chất và phấn đấu để thoát khỏi nó, nhưng tôi vẫn tâm niệm phải giữ nguyên được những giá trị khác.

Ông quan niệm thế nào về tiền bạc?

Tôi cho rằng sự giàu có là một tất yếu mà con người phải phấn đấu. Mỗi một con người phải phấn đấu để có nhiều thứ, trong đó quan trọng nhất là phấn đấu để giải phóng mình ra khỏi sự nghèo khổ, phấn đấu để giải phóng mình ra khỏi sự ngu dốt và phấn đấu để giải phóng mình ra khỏi sự tầm thường.

Đấy chính là ba cái nấc để mô tả lộ trình phấn đấu của con người. Có thể có người làm dần từng bước, có thể làm song song cả ba việc hoặc hai việc.

Ông đã cho ra đời 3 cuốn sách mang tính suy tưởng triết học. Ông viết sách vì muốn đưa cuộc đời vào sách, đưa sách vào cuộc đời hay vì một sự thôi thúc nào đó?

Tôi là một người không thiếu tiền, nhưng tôi yêu cuộc đời giống như một người bạn nghèo, tôi yêu cả nhược điểm của nó. Ai đó có thể căm thù, ghét bỏ, phê phán người nọ, người kia, nhưng ở tôi không có điều ấy.

Tôi yêu cuộc đời một cách chân thật, yêu cả khuyết tật, nhược điểm của nó. Nền kinh tế bao cấp đối với tôi có những khía cạnh khó khăn, khổ sở nhưng cũng có cả những khía cạnh trìu mến, vì nền kinh tế bao cấp chứa đựng rất nhiều kỷ niệm tinh thần của tôi.

Nguyễn Trần Bạt bắt tay cựu Ngoại trưởng Mỹ Henry Kissinger
Nguyễn Trần Bạt bắt tay cựu Ngoại trưởng Mỹ Henry Kissinger

Đi thanh niên xung phong, đi bộ đội, rồi những vấp váp trong cuộc đời có thể để lại cho tôi những vết sẹo, nhưng tôi xem những vết sẹo ấy như những kỷ niệm về một thời ấu trẻ.

Tôi chưa bao giờ căm thù nó cả. Tôi viết sách là để thể hiện tình yêu của tôi đối với cuộc sống, để góp một phần nho nhỏ của tôi vào sự hợp lý hóa đời sống tinh thần của con người và tôi làm việc ấy một cách yên lặng, một cách âm thầm.

Lập Cty để “phiên dịch” cho hai hệ thống kinh tế

Con đường doanh nhân của ông được hình thành như thế nào?

Từ những thay đổi của thời cuộc vào cuối thập niên 80 của thế kỷ trước, khi Liên Xô và Đông Âu tan rã, tôi đã đi đến suy nghĩ rằng chúng ta phải mở cửa. Khi đó, sẽ có hai cộng đồng người gặp nhau, ở mức độ nhất định chúng ta chưa biết gì về ngoại thương, về ngân hàng…, còn những người nước ngoài thì biết tất cả nhưng chưa biết gì về xã hội Việt Nam.

Hai cộng đồng người ấy gặp nhau sẽ cần người “phiên dịch”. Cty Invest Consult Group ra đời để đóng vai trò người “phiên dịch”, và tôi kiếm tiền bằng việc “phiên dịch” sự khác biệt giữa hai hệ thống kinh tế, chính trị, xã hội, giữa phương Tây phát triển và Việt Nam đang đi tìm con đường phát triển.

Ông Nguyễn Trần Bạt, sinh ra ở Nghệ An, là người Việt Nam đầu tiên thực hành một loại nghề nghiệp, đó là nghề tư vấn đầu tư và phát triển các quan hệ thương mại.

Nguyễn Trần Bạt tác giả của nhiều bài báo, cuốn sách và các công trình nghiên cứu tập trung vào nội dung làm thế nào Việt Nam phát triển trong bối cảnh toàn cầu hóa.

Ông đã viết ba cuốn sách về lý luận chính trị và phát triển: “Văn hóa và con người”, “Suy tưởng” và “Cải cách và sự phát triển”. Ông là thành viên Hội Luật gia Việt Nam, Phó Chủ tịch Hội Sở hữu công nghiệp Việt Nam, Hội viên Hiệp hội nhãn hàng Quốc tế - INTA, Hội viên Hiệp hội các luật sư Patent châu Á - APPA…

Ông đã được nêu danh trong cuốn “Barons Who’s Who in Vietnam”, “Barons Who’s Who in Asia Pacific”, “Barons Who’s Who in the World” và “Barons the Global 500 Leaders for the New Century” như một luật sư và nhà tư vấn xuất sắc.

Đến bây giờ vai trò ấy vẫn chưa hết, tuy nhiên, sự “phiên dịch” được tập trung vào những đối tượng tinh tế hơn, phức tạp hơn và trên những khía cạnh phong phú hơn.

Ông đã gặp những khó khăn gì khi đóng vai trò “phiên dịch” cho hai hệ thống đó?

Xã hội chúng ta là xã hội sùng bái công nghiệp, vì thế tất cả các đối tượng phi công nghiệp đều bị ngờ vực và tôi bị ngờ vực là đương nhiên. Tôi có nghĩa vụ phải giải thích với xã hội, giải thích với các nhà lãnh đạo rằng cái mà chúng tôi làm là cái mà xã hội cần.

Năm 1989, tôi có tổ chức một cuộc hội thảo tại thành phố Hồ Chí Minh về xây dựng thị trường tài chính và thị trường chứng khoán Việt Nam. Sau đó, tôi đã được gọi lên để chất vấn và chịu kỷ luật về việc truyền bá những khái niệm “nhạy cảm”... Xã hội chúng ta đã từng có một thời với những chuyện như thế.

Chúng ta chưa có văn hóa doanh nhân

Là một doanh nhân thành đạt, ông nhận xét gì về doanh nhân và văn hóa doanh nhân ở Việt Nam hiện nay?

Hình ảnh của doanh nhân Việt Nam đang hình thành và rõ nét dần cùng với hình ảnh nền kinh tế Việt Nam, cho nên, chúng ta cùng xây dựng các đường nét phác thảo chứ không nên vẽ các ví dụ cụ thể để cố định hóa nhận thức của thế hệ trẻ về cái gọi là doanh nhân.

Tại sao tôi lại nói như vậy? Bởi vì, theo tôi, có đến 70-80% các doanh nhân Việt Nam vẫn kiếm lợi dựa vào việc khai thác các mặt hạn chế của thể chế của chúng ta về kinh tế. Chúng ta chưa có văn hóa doanh nhân. Xã hội chúng ta mới bắt đầu những bước chập chững đầu tiên để xây dựng một cộng đồng doanh nhân.

Văn hóa doanh nhân là những đặc trưng được kết tinh bởi kinh nghiệm hoạt động của doanh nhân, chúng ta mới bắt đầu những bước đầu tiên, chúng ta chưa có nền văn hóa như vậy. Chúng ta không nên nêu vấn đề ấy để cưỡng bức xây dựng một nền văn hóa doanh nhân. Văn hóa doanh nhân sẽ đến cùng với sự hình thành của nền kinh tế.

Việt Nam hội nhập vào WTO mà chưa có văn hóa doanh nhân, liệu có đáng lo, thưa ông?

Không! 3/4 hay 4/5 nhân loại đều gia nhập WTO và đều ngẩn ngơ như người Việt cả nhưng có ai chết đâu. Tại sao chúng ta lo lắng? Chúng ta tưởng rằng chúng ta là anh hùng, chúng ta vĩ đại, chúng ta sợ mất tiếng, chúng ta sợ lép vế nhưng chúng ta cũng giống như thiên hạ thôi, chúng ta sẽ phát triển cùng thiên hạ. Không cần phải lo chuyện chúng ta vào WTO mà chưa có văn hóa doanh nhân.

Xin cảm ơn ông.

Phùng Nguyên

(thực hiện)

Cùng chuyên mục

Vì sao giá vàng liên tục giảm, bạc rơi xuống đáy?

Vì sao giá vàng liên tục giảm, bạc rơi xuống đáy?

TPO - Giá vàng và bạc đồng loạt suy yếu khi đồng USD mạnh lên và thị trường gia tăng kỳ vọng Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) tiếp tục nâng lãi suất. Đáng chú ý, giá bạc giảm sâu xuống dưới 47 USD/ounce, trong khi nhu cầu mua bạc vật chất vẫn ảm đạm dù giá đã điều chỉnh mạnh.

Bức thư 176.000 chữ ký và tương lai của cựu CEO Nvidia

Bức thư 176.000 chữ ký và tương lai của cựu CEO Nvidia

TPO - Nhiều tỷ phú và lãnh đạo công nghệ tại Thung lũng Silicon đã ký thư ngỏ gửi hội đồng quản trị Nvidia, kêu gọi đưa ông Jensen Huang trở lại vị trí CEO. Tính đến sáng 16/11, bức thư đã thu hút ít nhất 176.000 chữ ký.

Khai trương Trung tâm Xuất sắc về Đổi mới sáng tạo quy mô nhất của Mastercard tại châu Á – Thái Bình Dương

Khai trương Trung tâm Xuất sắc về Đổi mới sáng tạo quy mô nhất của Mastercard tại châu Á – Thái Bình Dương

Với diện tích hơn 7.200 foot vuông (khoảng 670 m²), cơ sở mới nhất tại Singapore quy tụ đội ngũ chuyên gia toàn cầu của Mastercard nhằm biến ý tưởng thành giải pháp, phục vụ hơn 40 thị trường tại châu Á – Thái Bình Dương và thế giới. Đồng thời, trung tâm này dự kiến mở hơn 250 cơ hội việc làm dành cho chuyên gia từ nay đến cuối năm 2029.

BSR giữ vững nhịp vận hành an toàn, hiệu quả và hạt nhân tiên phong về lọc hóa dầu

BSR giữ vững nhịp vận hành an toàn, hiệu quả và hạt nhân tiên phong về lọc hóa dầu

Ngày 02/11/2026, đoàn công tác của Tập đoàn Công nghiệp - Năng lượng Quốc gia Việt Nam (PETROVIETNAM) do ông Trần Hồng Nam - Thành viên Hội đồng Thành viên (HĐTV) Tập đoàn làm Trưởng đoàn, cùng đại diện các ban chuyên môn đã có buổi làm việc với Tổng Công ty Lọc hóa dầu Việt Nam (BSR) trong khuôn khổ chương trình giám sát năm 2026 của HĐTV PETROVIETNAM.

Chứng khoán tăng nhẹ, dòng tiền vẫn mất hút

Chứng khoán tăng nhẹ, dòng tiền vẫn mất hút

TPO - VN-Index tăng gần 2 điểm trong phiên giao dịch ngày 16/11, nhưng phần lớn cổ phiếu trên thị trường chìm trong sắc đỏ. Thanh khoản HoSE giảm hơn 21%, xuống mức thấp nhất 1 tháng, cho thấy dòng tiền vẫn dè dặt dù chỉ số giữ được sắc xanh.

Giá xăng giảm liên tiếp, vì sao nhiều mặt hàng 'bất động'?

Giá xăng giảm liên tiếp, vì sao nhiều mặt hàng 'bất động'?

TPO - Từ đầu tháng 11, giá xăng và giá điện đồng loạt được điều chỉnh giảm, làm dấy lên kỳ vọng chi phí vận chuyển, sản xuất và kinh doanh sẽ hạ nhiệt, qua đó kéo giá hàng hóa, dịch vụ xuống thấp hơn. Tuy nhiên, sau gần nửa tháng, người tiêu dùng vẫn chưa cảm nhận rõ tác động này trong chi tiêu hằng ngày.

SeABank ra mắt thẻ tín dụng VISA FlexCard, hoàn tiền đến 15% với danh mục linh hoạt

SeABank ra mắt thẻ tín dụng VISA FlexCard, hoàn tiền đến 15% với danh mục linh hoạt

Ngày 23/10/2026 - Ngân hàng TMCP Đông Nam Á (SeABank, HOSE: SSB) chính thức ra mắt thẻ tín dụng SeABank VISA FlexCard với thông điệp “Chi theo gu - Hoàn tiền theo ý”. Sản phẩm cho phép khách hàng chủ động lựa chọn danh mục chi tiêu được hoàn tiền theo nhu cầu cá nhân, với tỷ lệ hoàn tối đa 15% và tổng giá trị hoàn tiền lên đến 1 triệu đồng mỗi tháng.

xTool gia nhập thị trường Việt Nam, hợp tác chiến lược cùng Viettel

xTool gia nhập thị trường Việt Nam, hợp tác chiến lược cùng Viettel

xTool, công ty hàng đầu thế giới trong lĩnh vực công cụ sáng tạo cá nhân, ngày 6 tháng 11 đã công bố quan hệ hợp tác chiến lược với Viettel Commerce, đơn vị thành viên của Tập đoàn Viettel, một trong những tập đoàn viễn thông và công nghệ hàng đầu Việt Nam, đánh dấu một bước tiến quan trọng trong quá trình mở rộng hoạt động của xTool tại thị trường Việt Nam.

C.P. Việt Nam được vinh danh tại châu Á với những sáng kiến trong sản xuất và phát triển bền vững

C.P. Việt Nam được vinh danh tại châu Á với những sáng kiến trong sản xuất và phát triển bền vững

Ngày 11-11, tại Singapore, C.P. Việt Nam được vinh danh ở bốn hạng mục giải thưởng thuộc hai chương trình Manufacturing Asia Awards và FMCG Asia Awards 2026. Các giải thưởng ghi nhận những kết quả nổi bật của C.P. Việt Nam trong hoạt động xuất khẩu thực phẩm, nghiên cứu phát triển sản phẩm, xây dựng thương hiệu và phát triển bền vững.