Nhận dốt, không nhận ẩu

Nhận dốt, không nhận ẩu
TP - “Nếu bản dịch kém thì do trình độ tôi còn yếu, chứ không phải do dịch bừa, dịch ẩu”- dịch giả Dương Tường phát biểu khi nhận giải thưởng Hội Nhà văn Hà Nội hôm 10-10, cho bản dịch gây tranh cãi - tiểu thuyết Lolita của nhà văn Vladimir Nabokov.

> Bước thăng trầm của Nabokov và 'Lolita'

Dịch giả Dương Tường phát biểu trong lễ trao giải của Hội Nhà văn Hà Nội. Ảnh: Mi Ly
Dịch giả Dương Tường phát biểu trong lễ trao giải của Hội Nhà văn Hà Nội. Ảnh: Mi Ly.

Những lời này, Dương Tường nói khi ông đã “nắm đằng chuôi”, đã ở thế của người chiến thắng.

Được trao giải, lại là số phiếu tuyệt đối 9/9, chứng tỏ Lolita thuyết phục được kha khá người trong nghề, các dịch giả lẫn nhà nghiên cứu phê bình trong ban chấm giải, tóm lại không thể nào là “thảm họa dịch thuật” hay nhẹ hơn là “một bản dịch kém” như nhiều người chỉ trích trên các trang mạng hải ngoại và trong nước? Hoặc, nói như một dịch giả khác là “còn thiếu kiên trì ở vài chi tiết”.

Dương Tường không nhận “thiếu kiên trì” (ông khẳng định mất 2 năm cho bản dịch này), thà bị chê trình độ kém. Người thắng nói gì nghe cũng thuận tai. Thế nên lời phát biểu của lão dịch giả vừa khiêm tốn lại vừa kiêu hãnh.

Và thể hiện một quan niệm làm nghề đến bây giờ vẫn chưa cũ.

Nhà văn Nam Cao từng viết: “Sự cẩu thả trong bất cứ nghề gì cũng là một sự bất lương rồi. Nhưng sự cẩu thả trong văn chương thì thật là đê tiện” (truyện ngắn Đời thừa).

Thế mới biết, đối với nhiều người làm nghề văn, thái độ làm nghề quan trọng hơn trình độ. Dùng chữ “trình độ” là bởi trình độ có thể trau dồi, chứ không phải “tài năng”, tài năng là cái trời cho, trau dồi mấy cũng không được.

Tóm lại là, thà dốt để còn phấn đấu chứ không nhận cẩu thả.

Nửa năm trước, Dương Tường từng lên tiếng nhận “Lolita còn nhiều sai sót” khi trả lời phỏng vấn về tranh cãi xung quanh bản dịch.

Nhận thì nhận, nhưng riêng đoạn “Trên dòng kẻ bằng những dấu chấm” bị tranh luận nhiều nhất thì ông vẫn giữ nguyên quan điểm.

Trong Lolita bản in lần thứ hai, cụm trên được đổi thành “Trên dòng kẻ chấm”, ngắn gọn hơn nhưng ý và nghĩa vẫn y nguyên.

Nếu người đọc còn kêu khó hiểu thì ở dưới có ngay chú thích, đại loại “Dòng kẻ thường thấy trên giấy tờ, công văn”.

Lúc đó, một dịch giả khác nhiều năm trong nghề bảo tôi: “Thời này độc giả giỏi ngoại ngữ lại có truyền thông làm phương tiện để vạch lỗi sai, chứ thời trước, kể cả các dịch giả lão luyện có tiếng cũng sai đầy ra. Nhưng cái quan trọng là, không khí mà tác phẩm mang lại có bị phá nát hay không? Và, công lao rất lớn của họ là đã giới thiệu những nền văn học lớn của thế giới vào Việt Nam. Mỗi nền văn học là hàng loạt tác phẩm chứ đâu chỉ một tác phẩm. Công lao đó không thể vì vài lỗi sai mà phủ nhận hoàn toàn được”.

Cũng thời điểm đó, rộ lên loạt bài báo chỉ trích Lolita dịch ẩu, mà dẫn chứng gần như chỉ có mỗi đoạn “Trên dòng kẻ bằng những dấu chấm” khiến giới làm nghề bức xúc.

Đến nỗi, dịch giả Trần Tiễn Cao Đăng phải lên tiếng, rằng ai muốn chê bai thì ít nhất cũng “đọc đến nơi đến chốn tác phẩm” trước đã.

Cùng chuyên mục

Hé lộ kho cổ vật từ con tàu đắm Cù Lao Chàm

Hé lộ kho cổ vật từ con tàu đắm Cù Lao Chàm

TPO - 70 hiện vật gốm sứ từ tàu đắm Cù Lao Chàm có niên đại thế kỷ XV-XVI cùng nhiều bảo vật quốc gia, cổ vật quý được giới thiệu tại triển lãm ở Đà Nẵng thu hút sự quan tâm của đông đảo công chúng.

Thiền Cà Phê tiếp tục ghi dấu tại Liên Hiệp Quốc (Hoa Kỳ)

Thiền Cà Phê tiếp tục ghi dấu tại Liên Hiệp Quốc (Hoa Kỳ)

Tiếp nối dấu ấn được UNESCO chọn giới thiệu với thế giới như một trải nghiệm văn hóa đặc sắc của Việt Nam, Thiền Cà Phê tiếp tục ghi dấu tại Liên Hiệp Quốc. Đây là bước tiến lớn, khẳng định triết lý Cà Phê Đạo của Nhà sáng lập – Chủ tịch tập đoàn Trung Nguyên Legend Đặng Lê Nguyên Vũ trên toàn cầu sau khi hiện diện trên quê hương Trà Đạo Nhật Bản.

Sau 'Huy Bến xe', TPHCM rà soát phim giang hồ mạng

Sau 'Huy Bến xe', TPHCM rà soát phim giang hồ mạng

TPO - Sở Văn hóa và Thể thao TPHCM cho biết đang rà soát thông tin trên mạng hằng ngày, phối hợp công an xử lý nội dung vi phạm, trong đó có phim ca nhạc khai thác đề tài giang hồ, tội phạm, bạo lực để thu hút người xem.

Đại tướng Phan Văn Giang gợi mở những đề tài mới về người lính

Đại tướng Phan Văn Giang gợi mở những đề tài mới về người lính

TPO - Công việc của những người lính nghiên cứu, sản xuất vũ khí, trang bị là một trong những đề tài Đại tướng Phan Văn Giang gợi ra cho văn nghệ sĩ Quân đội. Đại tướng cũng đề nghị các cơ quan, đơn vị tạo điều kiện để người sáng tác đi thực tế, nhất là ở những lĩnh vực khó và địa bàn trọng yếu.

NSƯT Tân Nhàn nhận bằng khen của Thủ tướng Chính phủ

NSƯT Tân Nhàn nhận bằng khen của Thủ tướng Chính phủ

TPO - Sáng 19/11, PGS.TS. NSƯT Tân Nhàn - Trưởng khoa Thanh nhạc, Học viện Âm nhạc quốc gia Việt Nam - được trao bằng khen của Thủ tướng Chính phủ vì những thành tích xuất sắc trong đổi mới giảng dạy, đào tạo và bồi dưỡng sinh viên trong khuôn khổ Lễ kỷ niệm 70 năm thành lập Học viện.

Chi tiết chuỗi hoạt động mừng Ngày Văn hóa Việt Nam 2026

Chi tiết chuỗi hoạt động mừng Ngày Văn hóa Việt Nam 2026

TPO - Từ ngày 21-24/11, Hà Nội tổ chức chuỗi hoạt động chào mừng Ngày Văn hóa Việt Nam 2026 với nhiều sự kiện đặc sắc như diễu hành di sản quanh hồ Hoàn Kiếm, trình diễn ánh sáng 3D mapping tại Tháp Rùa, triển lãm văn hóa và đại nhạc hội quy mô 50.000 khán giả tại sân vận động Mỹ Đình.

Phiên bản 'Con đĩ đánh bồng' mới

Phiên bản 'Con đĩ đánh bồng' mới

TPO - "Con đĩ đánh bồng" là điệu múa cổ của làng Triều Khúc, người múa phải là nam đóng giả nữ. Tồn tại qua hơn 1.000 năm, mới đây di sản này đã thu hút sự tham gia của một số nghệ sĩ quốc tế đến từ Pháp, Hà Lan, Italy trong sự kiện hưởng ứng Ngày Văn hóa Việt Nam.

Vẽ lại những điều có thể biến mất

Vẽ lại những điều có thể biến mất

TPO - Họa sĩ vẽ một góc vườn ở Bắc Sơn vì lo cảnh vật ấy có thể biến mất khi du lịch cộng đồng phát triển. Từ những góc vườn, bến sông đến những tác phẩm nhỏ xinh, triển lãm “Miền xa - miền gần” cho thấy cách các nghệ sĩ lưu giữ những hình ảnh bình dị của đời sống.

Đôi rồng cao 10 m bên Hồ Gươm, người dân khen hoành tráng

Đôi rồng cao 10 m bên Hồ Gươm, người dân khen hoành tráng

TPO - Sự xuất hiện của đôi rồng khổng lồ mang phong cách thời Lý tại sân khấu Ngày Văn hóa Việt Nam 2026 đang tạo nên những luồng ý kiến trái chiều. Người trầm trồ trước thiết kế hoành tráng, người lại lo ngại công trình lấn át không gian cảnh quan quen thuộc của Hồ Gươm.

Tuần lễ Văn hóa, Thể thao và Du lịch Vĩnh Long năm 2026 khai mạc, chào mừng Ngày Văn hóa Việt Nam và Lễ hội Ok Om Bok, tôn vinh bản sắc các dân tộc.

Khai mạc Tuần lễ văn hóa, Lễ hội Ok Om Bok

TPO - Tối 18/11, Tuần lễ Văn hóa, Thể thao và Du lịch Vĩnh Long chào mừng Ngày Văn hóa Việt Nam và Lễ hội Ok Om Bok năm 2026 chính thức khai mạc. Đây là dịp tôn vinh những giá trị văn hóa tốt đẹp, khơi dậy lòng yêu nước, niềm tự hào và trách nhiệm của mỗi người dân đối với quê hương, đất nước.

Chuyện của những chiếc lá chưa nguyên vẹn

Chuyện của những chiếc lá chưa nguyên vẹn

"Có những ngày anh thấy cuộc đời sao mà ngột ngạt quá..." - Lời ca trong bài hát Bài này chill phết của Đen Vâu đã miêu tả chính xác cảm giác chênh vênh mà tôi mang theo khi bước vào ngưỡng tuổi hai mươi bảy.

Giải oan cho đôi rồng thời Lý bên Hồ Gươm

Giải oan cho đôi rồng thời Lý bên Hồ Gươm

TPO - Đôi rồng bên Hồ Gươm gây tranh luận ngay khi sân khấu còn đang lắp dựng. Một số chuyên gia lý giải thực tế tiếp nhận những biểu tượng, mẫu vật cổ trong đời sống đương đại bị đứt gãy nên nhiều người dễ có phản ứng trái chiều.