“Việt Nam, nơi hành hương của các nhà văn Mỹ”

Các nhà văn Mỹ tại Diễn đàn văn học Việt- Mỹ tổ chức tại Huế Ảnh: Thanh Tùng
Các nhà văn Mỹ tại Diễn đàn văn học Việt- Mỹ tổ chức tại Huế Ảnh: Thanh Tùng
TP - Trung tâm William Joiner (WJC) được thành lập bởi một nhóm cựu chiến binh Mỹ. Hơn 20 năm hoạt động WJC là cầu nối quan trọng giữa các nhà văn Việt- Mỹ. Ngày 9 và 10-3 tại TP Huế nơi WJC có quá trình quan hệ rất đặc biệt, đã diễn ra “Diễn đàn văn học Việt-Mỹ- Nhìn lại và phát triển”.

> Nghệ sĩ - gánh nặng của lụi tàn và lãng quên

Phát biểu tại diễn đàn, nhà thơ Kevin Bowen, Tiến sỹ văn chương, cựu Giám đốc WJC bày tỏ: “Trong nhiều năm, những chuyến đi của các nhà văn Việt Nam tới Mỹ mang ý nghĩa “hồi phục” cho chúng tôi rất lớn.

Việt Nam đã trở nên một nơi để hành hương. Tôi không chắc là chúng tôi tìm kiếm được cái gì. Có thể là sự hiểu nhau. Hòa bình. Tình yêu. Sự mở mắt.

Điều đã thay đổi nhiều nhất, tôi nghĩ, là sự thay đổi trong cách tôi cảm nhận Việt Nam, từ một nơi của chiến tranh và những người lạ nguy hiểm trở thành một nơi giống như ngôi nhà thứ hai, nơi khích lệ và nuôi dưỡng tinh thần”.

Đầu năm 2007, trong cuộc gặp gỡ với bốn nhà thơ của WJC tại Huế, nhà thơ Nguyễn Khoa Điềm nói: “WJC là chiếc tàu phá băng giữa lúc quan hệ Việt Nam-Hoa Kỳ còn đóng băng. Các bạn đã làm được nhiều việc mà ngay các nhà chính trị cũng phải ngạc nhiên.”

Lần này, trong tham luận của mình, Nguyễn Khoa Điềm đánh giá cao sự hợp tác của các nhà văn thế hệ chống Mỹ của Việt Nam và những người bạn Mỹ để bắt đầu “một hành trình sáng tạo văn học có một không hai trong thế giới hiện đại- như là những kẻ từng so gươm trong cuộc chiến, nay chia sẻ những cảm xúc văn học trong ngày hòa bình.

Những nhà văn Việt- Mỹ đó đáng được xem là những hiệp sĩ vừa quả cảm vừa độ lượng, dám đứng ra khởi xướng hành trình tinh thần gian nan của đời sống văn học hôm nay”.

WJC có vai trò rất lớn đưa văn học Việt Nam đến với công chúng Mỹ. Không kể rất nhiều bài viết riêng lẻ, đã có hơn 10 tập tuyển thơ và văn xuôi của tác giả Việt Nam được dịch và xuất bản ở Mỹ.

Theo Tiến sỹ- dịch giả Nguyễn Bá Chung, những tác phẩm này được sử dụng trong các trường đại học, là một đề tài của các nhà phê bình, và những viên ngọc trân quý cho người đọc.

Điều quan trọng, mục đích của các dịch phẩm này không phải là chính trị, mà là những tác phẩm văn hóa.

Nó nói lên một cách rõ ràng và chân thực nhất thế đứng và tâm tình của một dân tộc phải đấu tranh cho sự sống còn của mình, trong những điều kiện gian khổ và ngặt nghèo nhất.

Trong tham luận, Nguyễn Bá Chung dẫn lời nhà phê bình Denise Bazzett: “Tôi chưa bao giờ hiểu rõ lịch sử Việt Nam hơn là sau khi đọc xong tập thơ Sáu nhà thơ Việt Nam. Một Việt Nam đích thực. Một Việt Nam của những nhà thơ”.

Với nhà thơ Fred Marchant: “Thơ chiến tranh Việt Nam là thơ của dòng sông và ruộng đồng, của rừng già và mặt trăng, của núi cao và đồng bằng, của mặt đất quằn quại đớn đau.

Và, như lời của Nguyễn Duy trong bài Đất đỏ - nước Xanh, của mật ngọt bên trong. Rất ít khi nó là một tuyên truyền chiến tranh thô thiển, dù loại thơ đó có tồn tại.

Ở đỉnh cao, thơ chiến tranh này là nhân chứng cho, và làm nổi bật, tình yêu, sự chịu đựng, và cuối cùng, ước vọng hòa bình”.

Nhà thơ Robert Pinsky và nhà phê bình Edward Hirsch từng chọn ba bài thơ của Lâm Thị Mỹ Dạ- Hương vườn, Gặt đêm, Mưa Sài Gòn, và bài Mùa Hạ của Xuân Quỳnh, giới thiệu trên báo Washington Post với lời bình: “Ngay cả những đại thảm họa gây tang tóc vẫn có thể dẫn tới những hậu quả có cơ cứu vãn, dù nó còn nhỏ và ít người chú ý. Mấy thập niên qua, các nhà thơ Mỹ và Việt Nam đã dịch thuật từ hai ngôn ngữ - không những đã kéo hai nền văn hóa gần lại với nhau, mà còn cố gắng chiêm nghiệm những ý nghĩa vẫn đang gợn sóng và diễn tiến từ cuộc xung đột thê thảm của họ trong chiến tranh”.

Nhà văn Tô Nhuận Vỹ khẳng định: “WJC không chỉ hoạt động thúc đẩy bình thường hóa quan hệ giữa Hoa kỳ và Việt Nam mà còn kiên trì hàn gắn sự tan nát giữa những người Việt Nam vốn đứng trong hai chiến hào đối nghịch. WJC bắt đầu công việc lớn lao mà khó khăn này từ những trái tim nhạy cảm nhất”.

Ông cho rằng: “Các nhà thơ, nhà văn Việt Nam trong ngoài nước nên làm nhịp cầu tiên phong xóa bỏ vết thương hận thù đau đớn đã kéo quá dài của dân tộc Việt Nam”.

Thời gian các nhà văn Việt-Mỹ sát cánh bên nhau là dài hay là ngắn? Chủ tịch Hội Nhà Văn VN Hữu Thỉnh đặt câu hỏi và khẳng định: “Là ngắn, thậm chí rất ngắn, đối với những thế lực cố tình theo đuổi chính sách thù địch. Nhưng nó là dài, và dường như không thể dài hơn được nữa, đối với những bộ óc biết nhìn về phía trước”.

Chức năng chung của WJC, thuộc ĐH Massachusetts là nhằm giúp mọi người hiểu biết về chiến tranh và hậu quả chiến tranh, góp phần hàn gắn vết thương chiến tranh. Hữu Thỉnh nhấn mạnh: “WJC chọn văn chương làm mũi đột phá. Đó là lĩnh vực trừu tượng nhất mà cũng cụ thể và chuẩn xác nhất về sức khoẻ tinh thần của một dân tộc. Và tôi nghĩ họ đã chọn đúng”.

Trong khuôn khổ hoạt động kỷ niệm 20 hợp tác giữa nhà văn VN và Trung tâm William Joiner, các nhà văn Việt- Mỹ có dịp thăm lại chiến trường xưa Quảng Trị, Khe Sanh và nghĩa trang liệt sĩ Trường Sơn.

Cùng chuyên mục

Hé lộ kho cổ vật từ con tàu đắm Cù Lao Chàm

Hé lộ kho cổ vật từ con tàu đắm Cù Lao Chàm

TPO - 70 hiện vật gốm sứ từ tàu đắm Cù Lao Chàm có niên đại thế kỷ XV-XVI cùng nhiều bảo vật quốc gia, cổ vật quý được giới thiệu tại triển lãm ở Đà Nẵng thu hút sự quan tâm của đông đảo công chúng.

Thiền Cà Phê tiếp tục ghi dấu tại Liên Hiệp Quốc (Hoa Kỳ)

Thiền Cà Phê tiếp tục ghi dấu tại Liên Hiệp Quốc (Hoa Kỳ)

Tiếp nối dấu ấn được UNESCO chọn giới thiệu với thế giới như một trải nghiệm văn hóa đặc sắc của Việt Nam, Thiền Cà Phê tiếp tục ghi dấu tại Liên Hiệp Quốc. Đây là bước tiến lớn, khẳng định triết lý Cà Phê Đạo của Nhà sáng lập – Chủ tịch tập đoàn Trung Nguyên Legend Đặng Lê Nguyên Vũ trên toàn cầu sau khi hiện diện trên quê hương Trà Đạo Nhật Bản.

Sau 'Huy Bến xe', TPHCM rà soát phim giang hồ mạng

Sau 'Huy Bến xe', TPHCM rà soát phim giang hồ mạng

TPO - Sở Văn hóa và Thể thao TPHCM cho biết đang rà soát thông tin trên mạng hằng ngày, phối hợp công an xử lý nội dung vi phạm, trong đó có phim ca nhạc khai thác đề tài giang hồ, tội phạm, bạo lực để thu hút người xem.

Đại tướng Phan Văn Giang gợi mở những đề tài mới về người lính

Đại tướng Phan Văn Giang gợi mở những đề tài mới về người lính

TPO - Công việc của những người lính nghiên cứu, sản xuất vũ khí, trang bị là một trong những đề tài Đại tướng Phan Văn Giang gợi ra cho văn nghệ sĩ Quân đội. Đại tướng cũng đề nghị các cơ quan, đơn vị tạo điều kiện để người sáng tác đi thực tế, nhất là ở những lĩnh vực khó và địa bàn trọng yếu.

NSƯT Tân Nhàn nhận bằng khen của Thủ tướng Chính phủ

NSƯT Tân Nhàn nhận bằng khen của Thủ tướng Chính phủ

TPO - Sáng 19/11, PGS.TS. NSƯT Tân Nhàn - Trưởng khoa Thanh nhạc, Học viện Âm nhạc quốc gia Việt Nam - được trao bằng khen của Thủ tướng Chính phủ vì những thành tích xuất sắc trong đổi mới giảng dạy, đào tạo và bồi dưỡng sinh viên trong khuôn khổ Lễ kỷ niệm 70 năm thành lập Học viện.

Chi tiết chuỗi hoạt động mừng Ngày Văn hóa Việt Nam 2026

Chi tiết chuỗi hoạt động mừng Ngày Văn hóa Việt Nam 2026

TPO - Từ ngày 21-24/11, Hà Nội tổ chức chuỗi hoạt động chào mừng Ngày Văn hóa Việt Nam 2026 với nhiều sự kiện đặc sắc như diễu hành di sản quanh hồ Hoàn Kiếm, trình diễn ánh sáng 3D mapping tại Tháp Rùa, triển lãm văn hóa và đại nhạc hội quy mô 50.000 khán giả tại sân vận động Mỹ Đình.

Phiên bản 'Con đĩ đánh bồng' mới

Phiên bản 'Con đĩ đánh bồng' mới

TPO - "Con đĩ đánh bồng" là điệu múa cổ của làng Triều Khúc, người múa phải là nam đóng giả nữ. Tồn tại qua hơn 1.000 năm, mới đây di sản này đã thu hút sự tham gia của một số nghệ sĩ quốc tế đến từ Pháp, Hà Lan, Italy trong sự kiện hưởng ứng Ngày Văn hóa Việt Nam.

Vẽ lại những điều có thể biến mất

Vẽ lại những điều có thể biến mất

TPO - Họa sĩ vẽ một góc vườn ở Bắc Sơn vì lo cảnh vật ấy có thể biến mất khi du lịch cộng đồng phát triển. Từ những góc vườn, bến sông đến những tác phẩm nhỏ xinh, triển lãm “Miền xa - miền gần” cho thấy cách các nghệ sĩ lưu giữ những hình ảnh bình dị của đời sống.

Đôi rồng cao 10 m bên Hồ Gươm, người dân khen hoành tráng

Đôi rồng cao 10 m bên Hồ Gươm, người dân khen hoành tráng

TPO - Sự xuất hiện của đôi rồng khổng lồ mang phong cách thời Lý tại sân khấu Ngày Văn hóa Việt Nam 2026 đang tạo nên những luồng ý kiến trái chiều. Người trầm trồ trước thiết kế hoành tráng, người lại lo ngại công trình lấn át không gian cảnh quan quen thuộc của Hồ Gươm.

Tuần lễ Văn hóa, Thể thao và Du lịch Vĩnh Long năm 2026 khai mạc, chào mừng Ngày Văn hóa Việt Nam và Lễ hội Ok Om Bok, tôn vinh bản sắc các dân tộc.

Khai mạc Tuần lễ văn hóa, Lễ hội Ok Om Bok

TPO - Tối 18/11, Tuần lễ Văn hóa, Thể thao và Du lịch Vĩnh Long chào mừng Ngày Văn hóa Việt Nam và Lễ hội Ok Om Bok năm 2026 chính thức khai mạc. Đây là dịp tôn vinh những giá trị văn hóa tốt đẹp, khơi dậy lòng yêu nước, niềm tự hào và trách nhiệm của mỗi người dân đối với quê hương, đất nước.

Chuyện của những chiếc lá chưa nguyên vẹn

Chuyện của những chiếc lá chưa nguyên vẹn

"Có những ngày anh thấy cuộc đời sao mà ngột ngạt quá..." - Lời ca trong bài hát Bài này chill phết của Đen Vâu đã miêu tả chính xác cảm giác chênh vênh mà tôi mang theo khi bước vào ngưỡng tuổi hai mươi bảy.

Giải oan cho đôi rồng thời Lý bên Hồ Gươm

Giải oan cho đôi rồng thời Lý bên Hồ Gươm

TPO - Đôi rồng bên Hồ Gươm gây tranh luận ngay khi sân khấu còn đang lắp dựng. Một số chuyên gia lý giải thực tế tiếp nhận những biểu tượng, mẫu vật cổ trong đời sống đương đại bị đứt gãy nên nhiều người dễ có phản ứng trái chiều.