Lỗ hổng giấy phép và thiết bị không đạt chuẩn
Một vụ tai nạn nghiêm trọng xảy ra chiều 3/5 tại Công viên thám hiểm Mã Lưu Nham, thành phố Hoa Dĩnh (Tứ Xuyên, Trung Quốc), khi một nữ du khách 16 tuổi tham gia trò “xích đu thác nước” và rơi xuống vực trong quá trình vận hành. Theo thông báo của cơ quan điều tra địa phương, nạn nhân bị thương nặng trong lúc trải nghiệm và tử vong khi được đưa đi cấp cứu.
Theo QQ, hình ảnh lan truyền trên mạng cho thấy nạn nhân được đưa ra khỏi bục xuất phát trong tình trạng dây an toàn chưa hoàn tất thao tác cố định. Ngay sau khi thiết bị khởi động, cô rơi tự do khỏi vị trí xuất phát và va vào vách đá trước khi tiếp tục bị quăng theo quỹ đạo của dây treo.
Các chuyên gia trong ngành thiết bị giải trí mạo hiểm nhận định hệ thống vận hành của trò chơi này tồn tại nhiều bất cập kỹ thuật. Theo tiêu chuẩn an toàn đối với thiết bị vui chơi cỡ lớn đã được ban hành tại Trung Quốc, xích đu vách đá thuộc nhóm thiết bị đặc chủng, bắt buộc phải có cơ chế liên động an toàn, thiết bị giới hạn hành trình và cơ chế chống thao tác nhầm, nhằm ngăn việc nhả khóa khi chưa đạt điều kiện vận hành.
Tuy nhiên, trong vụ tai nạn, dây an toàn được ghi nhận ở trạng thái chùng tại thời điểm xuất phát, khiến nạn nhân rơi tự do hoàn toàn trước khi hệ thống dây căng trở lại.
Bên cạnh yếu tố kỹ thuật, vấn đề giấy phép và quản lý vận hành được xem là lỗ hổng lớn. Nhiều chuyên gia chỉ ra rằng trước khi được đưa vào diện quản lý bắt buộc, các mô hình như xích đu vách đá hay đu dây thác nước thường được đăng ký dưới dạng hoạt động thể thao mạo hiểm thay vì thiết bị vui chơi có kiểm định nghiêm ngặt.
Thực tế, nhiều cơ sở vận hành bị cho là sao chép thiết kế theo hình thức quan sát và nhân bản, thiếu đánh giá rủi ro địa hình và không tuân thủ đầy đủ tiêu chuẩn kỹ thuật. Một số hệ thống không được trang bị cơ chế bảo vệ nhiều lớp hoặc thiết bị dự phòng, trong khi khâu kiểm định và giám sát an toàn phụ thuộc nhiều vào chủ đầu tư.
Sau các vụ tai nạn tương tự trong những năm gần đây, Trung Quốc đã ban hành tiêu chuẩn quốc gia áp dụng từ năm 2025, yêu cầu siết chặt toàn diện từ thiết kế, lắp đặt đến vận hành và bảo trì. Tuy vậy, vụ việc tại Tứ Xuyên cho thấy khoảng cách giữa quy định và thực thi vẫn còn đáng lo ngại.
Vụ tai nạn tiếp tục làm dấy lên tranh luận về việc kiểm soát các trò chơi cảm giác mạnh phát triển nhanh theo xu hướng du lịch trải nghiệm, nơi ranh giới giữa “giải trí mạo hiểm” và rủi ro an toàn tính mạng ngày càng mong manh.
Lợi nhuận khổng lồ phía sau các trò chơi cảm giác mạnh
Sau tai nạn “xích đu thác nước” ở Tứ Xuyên, câu hỏi lớn được đặt ra: Ai đang giám sát các dự án vui chơi mạo hiểm liên tục biến tướng?
Trong ngành, loại hình đang bùng nổ hai năm gần đây thực chất là “đu dây”. Đó là một dạng thiết bị bay trên không, khác với xích đu vách đá truyền thống.
Từ ngày 1/3/2026, tiêu chuẩn quốc gia về thiết bị “người bay trên không” bắt đầu có hiệu lực. Theo luật sư Vương Kỳ, dù chỉ là tiêu chuẩn khuyến nghị, đây vẫn được xem là ngưỡng an toàn tối thiểu theo luật; vi phạm có thể dẫn tới trách nhiệm hành chính và hình sự.
Tuy nhiên, để được công nhận là thiết bị đặc chủng hợp pháp, một dự án phải trải qua nhiều khâu: thẩm định thiết kế, sản xuất, thử nghiệm kiểu mẫu, lắp đặt và nghiệm thu. Trong khi đó, số lượng chuyên gia kiểm định lại quá ít, hồ sơ tồn đọng hàng trăm bộ, riêng khâu thẩm định đã mất khoảng ba tháng.
Theo Vương Hải - nhà phát triển có hơn 10 năm kinh nghiệm trong lĩnh vực thiết bị mạo hiểm - hiện Trung Quốc có khoảng 100 dự án đu dây đang hoạt động nhưng “không một nơi nào hoàn tất đầy đủ quy trình kiểm định”.
Điều gây lo ngại hơn là các mô hình lai ghép mới liên tục xuất hiện. Trò “xích đu thác nước” gặp tai nạn lần này thực chất kết hợp giữa zipline và xích đu, hiện chưa có tiêu chuẩn quốc gia tương ứng. Nếu quản lý theo tiêu chuẩn xích đu thì không phù hợp kết cấu, nhưng nếu bỏ trống giám sát thì rõ ràng đây vẫn là hoạt động đưa người lên độ cao hàng trăm mét.
Theo chuyên gia, một bộ xích đu đạt chuẩn có chi phí 1,5-2 triệu nhân dân tệ, trong khi làm kiểu “không đạt chuẩn” chỉ tốn 300.000-400.000 nhân dân tệ. Với mức giá trải nghiệm hơn 500 nhân dân tệ mỗi khách, nhiều dự án có thể hoàn vốn chỉ sau vài tuần.
Ngoài áp lực lợi nhuận, việc chỉnh đốn ở mỗi địa phương cũng không đồng đều. Các trò chơi cực hạn hiện là nguồn hút khách lớn của nhiều khu du lịch, nên việc đóng cửa để cải tạo thường kéo theo thiệt hại doanh thu đáng kể.
