Thực thi đất đa mục đích: Áp lực 'dồn' về cấp xã

TPO - "Luật Đất đai năm 2024 lần đầu cho phép sử dụng đất kết hợp đa mục đích là bước tiến quan trọng nhằm khai thác hiệu quả nguồn lực đất đai. Tuy nhiên, khi triển khai, chính quyền cơ sở đang đối mặt với nhiều áp lực trong thẩm định, quản lý và giám sát" - ông Đào Đức Kiên - Phó Chủ tịch UBND xã Đà Bắc, Phú Thọ - trao đổi tại Tọa đàm Đất đa mục đích - Cơ hội phát triển và những vấn đề đặt ra trong thực tiễn, do Báo Tiền Phong tổ chức chiều 31/7.

Toạ đàm sẽ làm rõ thực trạng, nhận diện những điểm nghẽn và cùng tìm kiếm các giải pháp để thúc đẩy sử dụng đất đa mục đích.
report "Điểm nghẽn" ở cả khâu thực thi

Luật sư Trần Đại Lâm, Công ty Luật TNHH ANVI, cho biết đến nay chưa có số liệu tổng hợp trên phạm vi cả nước về số hồ sơ, phương án hay dự án sử dụng đất kết hợp đa mục đích đã được phê duyệt và triển khai. Theo ông, đây là khoảng trống lớn khiến việc đánh giá hiệu quả chính sách còn thiếu cơ sở.

Sau gần hai năm Luật Đất đai năm 2024 có hiệu lực, cần công khai số lượng hồ sơ được tiếp nhận, chấp thuận, triển khai, bị từ chối hoặc đình trệ để xác định chính xác điểm nghẽn đang nằm ở đâu, từ thủ tục đất đai, quy hoạch, xây dựng, nghĩa vụ tài chính đến sự thiếu thống nhất giữa các luật và tâm lý e ngại trách nhiệm của cơ quan thực thi.

Theo luật sư Lâm, điểm nghẽn lớn nhất hiện nay có thể không phải do pháp luật chưa cho phép, mà do thiếu tiêu chí thống nhất, thiếu cơ chế phối hợp và chưa xác định rõ cơ quan đầu mối chịu trách nhiệm giải quyết hồ sơ. Người dân và doanh nghiệp không nên phải tự đi giữa nhiều cơ quan để tìm sự thống nhất.

1785491750409-7683257854087435575-7683257854087435575-fbeb4d39b9d1638991ffaf27cb2a4d0a.jpg
Luật sư Trần Đại Lâm, Công ty Luật TNHH ANVI.

Ông cũng đề xuất phân loại thủ tục theo quy mô và mức độ tác động của từng mô hình. Với các hoạt động quy mô nhỏ, không xây dựng công trình kiên cố và ít ảnh hưởng đến mục đích sử dụng đất chính, có thể áp dụng cơ chế đăng ký hoặc thông báo, tăng cường hậu kiểm. Đối với các dự án có công trình lưu trú, kinh doanh thương mại quy mô lớn hoặc tác động đáng kể đến đất đai, môi trường và hạ tầng, cần thẩm định chặt chẽ.

"Trước khi tiếp tục hoàn thiện chính sách, cần tổng kết thực tiễn bằng số liệu cụ thể. Không có dữ liệu thực thi thì rất dễ sửa luật theo cảm nhận, trong khi những điểm nghẽn thực sự vẫn tiếp tục tồn tại và người chịu khó khăn cuối cùng vẫn là người dân, doanh nghiệp", luật sư Lâm nhấn mạnh.

Đất đa mục đích đã có quy trình, thủ tục và phân cấp rõ thẩm quyền

Tại tọa đàm, bà Đoàn Thị Thanh Mỹ, Phó Cục trưởng Cục Quản lý đất đai (Bộ Nông nghiệp và Môi trường), đã trực tiếp giải đáp nhiều câu hỏi của đại biểu liên quan đến việc triển khai cơ chế sử dụng đất kết hợp đa mục đích.

Theo bà Mỹ, chủ trương của Đảng và Nhà nước khi cho phép sử dụng đất kết hợp đa mục đích là nhằm khai thác hiệu quả hơn nguồn lực đất đai, song phải bảo đảm sử dụng đúng quy định của pháp luật.

Liên quan đến mô hình kinh tế trang trại, bà Mỹ cho biết đây không phải là trường hợp sử dụng đất đa mục đích mà là chuyển mục đích sử dụng đất theo quy định. Vì vậy, việc phát triển kinh tế trang trại phải tuân thủ đầy đủ các quy định của pháp luật và người dân có thể đề nghị chính quyền địa phương hỗ trợ, hướng dẫn về thủ tục.

Đối với ý kiến về quy hoạch, bà Mỹ khẳng định việc sử dụng đất đa mục đích không yêu cầu phải đáp ứng quy hoạch riêng. Những khó khăn, vướng mắc phát sinh trong quá trình thực hiện hiện cũng đang được Bộ Nông nghiệp và Môi trường tổng hợp để nghiên cứu, hoàn thiện chính sách.

1785491624347-1142541011994381132-g5064129366471007952-bf9b41a8cdb1dbabcd4b46065817afdd.jpg
Bà Đoàn Thị Thanh Mỹ, Phó Cục trưởng Cục Quản lý đất đai (Bộ Nông nghiệp và Môi trường).

Về trình tự, thủ tục, Chính phủ đã ban hành Nghị định số 151/2025/NĐ-CP ngày 12/6/2025 quy định về phân định thẩm quyền của chính quyền địa phương hai cấp, phân quyền, phân cấp trong lĩnh vực đất đai. Theo đó, việc chấp thuận phương án sử dụng đất kết hợp đa mục đích đã được phân cấp cho địa phương. Bộ Nông nghiệp và Môi trường cũng đã ban hành bộ thủ tục hành chính, công bố quy trình thực hiện và phát hành sổ tay hướng dẫn để các địa phương áp dụng thống nhất.

Theo bà Mỹ, bộ thủ tục hành chính đã quy định cụ thể về thành phần hồ sơ, trình tự, các bước thực hiện. Hiện nay, thẩm quyền cũng đã được phân định rõ: đối với tổ chức thuộc thẩm quyền của UBND cấp tỉnh; đối với hộ gia đình, cá nhân thuộc thẩm quyền của UBND cấp xã. Riêng việc chuyển mục đích sử dụng đất từ đất nông nghiệp sang đất thương mại, dịch vụ cũng đã có quy trình, thủ tục riêng theo quy định của pháp luật.

Đối với trường hợp cụ thể được đại biểu Vũ Mạnh Cường nêu liên quan đến khai thác khoáng nóng, bà Mỹ cho biết Luật Đất đai không điều chỉnh toàn bộ lĩnh vực này. Do đó, ngoài quy định của Luật Đất đai, việc xem xét còn phải căn cứ các luật chuyên ngành khác có liên quan để bảo đảm đúng quy định pháp luật.

Phân biệt đất đa mục đích với dự án du lịch

Bà Đoàn Thị Thanh Mỹ, Phó Cục trưởng Cục Quản lý đất đai (Bộ Nông nghiệp và Môi trường), cho rằng qua các ý kiến tại tọa đàm có thể thấy nhiều người đang kỳ vọng quá lớn vào cơ chế sử dụng đất đa mục đích. Tuy nhiên, bản chất nhiều trường hợp là mong muốn chuyển mục đích sử dụng đất sang đất thương mại, dịch vụ hoặc du lịch, chứ không phải sử dụng đất kết hợp đa mục đích.

Theo bà Mỹ, mục tiêu của chính sách là cho phép kết hợp thêm các hoạt động trên đất để nâng cao hiệu quả sử dụng nhưng vẫn giữ nguyên mục đích sử dụng đất chính. Trường hợp chuyển sang đất thương mại, dịch vụ hoặc thực hiện dự án du lịch thì phải thực hiện thủ tục chuyển mục đích sử dụng đất và tuân thủ đầy đủ các quy định của pháp luật.

1785290993308-8909385994425906220-8909385994425906220-0dd810a717caa3f3cf10ff34c3cbd2ce.jpg
Cảnh quan tuyệt đẹp của Hồ Thác Bà (Lào Cai) nếu được sử dụng đất kết hợp đa mục đích sẽ tạo động lực lớn.

"Chúng tôi mong muốn mở rộng các loại đất được phép sử dụng kết hợp để khai thác hiệu quả hơn nguồn lực đất đai. Tuy nhiên, không thể đồng nhất nhu cầu làm dự án du lịch với sử dụng đất đa mục đích", bà Mỹ nhấn mạnh.

Bà cũng cho biết việc triển khai phải tuân thủ không chỉ Luật Đất đai mà còn các luật chuyên ngành có liên quan. Bởi nhiều vướng mắc phát sinh không thuộc phạm vi điều chỉnh của Luật Đất đai mà liên quan đến pháp luật về lâm nghiệp, xây dựng, môi trường và các lĩnh vực khác. Vì vậy, việc sử dụng đất đa mục đích phải được xem xét tổng thể, bảo đảm tuân thủ đầy đủ quy định của pháp luật.

report Mở cơ hội giữ chân người trẻ ở nông thôn

Phát biểu tại tọa đàm, ông Lê Mạnh Cường, Chủ tịch Câu lạc bộ Đầu tư và Khởi nghiệp Doanh nhân trẻ Việt Nam, cho rằng nhiều địa phương đang khai thác tiềm năng đất đai để phát triển kinh tế, song quá trình triển khai vẫn còn vướng mắc do thiếu hướng dẫn và chưa thống nhất trong áp dụng pháp luật.

Ông Cường nhắc lại tại Hội nghị Thủ tướng đối thoại với nông dân Việt Nam năm 2024, ông đã đề xuất tạo điều kiện để nông dân và thanh niên nông thôn phát huy lợi thế sẵn có của địa phương, phát triển du lịch nông nghiệp, nâng cao thu nhập và đời sống văn hóa ở khu vực nông thôn.

1785489688341-7683257854087435575-7683257854087435575-d164b07bd015b356130e2f94fbf5a697.jpg
Ông Lê Mạnh Cường, Chủ tịch Câu lạc bộ Đầu tư và Khởi nghiệp Doanh nhân trẻ Việt Nam.

Theo ông, du lịch nông nghiệp là hướng đi bền vững, nhất là tại vùng sâu, vùng xa và miền núi, nơi còn nhiều dư địa phát triển. Thay vì chỉ đưa nông sản đến thị trường đô thị, cần tạo điều kiện để người dân khai thác chính không gian sản xuất của mình, kết hợp nông nghiệp với trải nghiệm, du lịch và quảng bá sản phẩm.

"Khi người trẻ nhìn thấy cơ hội phát triển ngay trên quê hương, họ sẽ có thêm động lực lập nghiệp, đồng thời góp phần gìn giữ tài nguyên, bản sắc văn hóa và thúc đẩy kinh tế địa phương", ông Cường nhấn mạnh.

Để phát huy hiệu quả mô hình này, theo ông, mỗi địa phương cần lựa chọn hướng phát triển phù hợp với lợi thế về đất rừng, đất nông nghiệp hoặc đất nuôi trồng thủy sản, thay vì áp dụng một mô hình chung. Cùng với đó, các bộ, ngành và địa phương cần sớm ban hành hướng dẫn cụ thể về sử dụng đất đa mục đích, tạo điều kiện để thanh niên, doanh nghiệp và hợp tác xã, đặc biệt ở vùng sâu, vùng xa, mạnh dạn đầu tư và phát triển các mô hình kinh tế mới.

report Thực thi đất đa mục đích: Áp lực 'dồn' về cấp xã

Ông Đào Đức Kiên, Phó Chủ tịch UBND xã Đà Bắc (Phú Thọ), đánh giá việc Luật Đất đai năm 2024 lần đầu cho phép sử dụng đất kết hợp đa mục đích là bước tiến quan trọng nhằm khai thác hiệu quả nguồn lực đất đai. Tuy nhiên, khi triển khai, chính quyền cơ sở đang đối mặt với nhiều áp lực trong thẩm định, quản lý và giám sát.

Theo ông Kiên, khó khăn lớn nhất là xác định ranh giới giữa sử dụng đất đa mục đích và sử dụng đất sai mục đích. Quy định yêu cầu không làm thay đổi loại đất, phải bảo đảm có thể đưa đất trở lại mục đích sử dụng chính nhưng còn mang tính định tính, khiến cơ quan thẩm định khó xác định quy mô công trình được phép.

kien.jpg
Ông Đào Đức Kiên, Phó Chủ tịch UBND xã Đà Bắc (Phú Thọ).

Bên cạnh đó, việc xác định nghĩa vụ tài chính đối với phần diện tích sử dụng kết hợp cũng còn nhiều lúng túng do chưa có hướng dẫn cụ thể về phương pháp tính giá đất, tiền thuê đất đối với các mô hình đặc thù. Trong khi đó, mỗi hồ sơ đều phải đối chiếu với nhiều luật như đất đai, xây dựng, quy hoạch, môi trường, lâm nghiệp, năng lượng, quốc phòng..., khiến quá trình thẩm định càng phức tạp.

Ông Kiên cho biết, cấp xã hiện chịu áp lực lớn nhất khi triển khai chính sách mới. Cán bộ địa chính phải xử lý nhiều lĩnh vực cùng lúc, trong khi sau khi phương án được phê duyệt còn phải theo dõi việc người sử dụng đất có thực hiện đúng cam kết hay không. Lực lượng mỏng, thiếu công cụ giám sát khiến việc phát hiện, xử lý các trường hợp tự ý mở rộng công trình hoặc sử dụng sai mục đích gặp nhiều khó khăn.

Từ thực tiễn đó, Phó Chủ tịch xã Đà Bắc kiến nghị sớm sửa đổi, bổ sung Điều 218 Luật Đất đai theo hướng làm rõ khái niệm sử dụng đất đa mục đích, quy định cụ thể đối với từng loại đất và ban hành hướng dẫn thống nhất về tiêu chí thẩm định, nghĩa vụ tài chính, trình tự phê duyệt. Đồng thời, cần đẩy nhanh xây dựng cơ sở dữ liệu đất đai, ứng dụng công nghệ số và tăng cường tập huấn cho đội ngũ cán bộ cấp cơ sở để chính sách được triển khai hiệu quả, hạn chế việc lợi dụng đất đa mục đích để vi phạm pháp luật.

report Chuyển mục đích sử dụng đất có trường hợp mất 5–10 năm mới hoàn thành

Ông Lê Văn Tuyên, Chủ tịch HĐQT, Giám đốc HTX Du lịch sinh thái Mù Cang Chải (Lào Cai) cho biết, sau 10 năm làm du lịch, vướng mắc lớn nhất vẫn là thủ tục đất đai.

Theo ông, việc chuyển mục đích sử dụng đất từ đất nông nghiệp sang đất thương mại, dịch vụ rất khó khăn, có trường hợp mất 5–10 năm mới hoàn thành. Thời gian kéo dài khiến doanh nghiệp chịu áp lực về vốn, trong khi thiết kế, công năng công trình có thể trở nên lạc hậu trước khi được triển khai.

1785487750637-7683257854087435575-7683257854087435575-74d2cacb5f9c58d475734c297db227af.jpg
Ông Lê Văn Tuyên, Chủ tịch HĐQT, Giám đốc HTX Du lịch sinh thái Mù Cang Chải (Lào Cai).

Đáng nói, khi chưa hoàn tất thủ tục đất đai, doanh nghiệp cũng không thể thực hiện các thủ tục pháp lý liên quan.

Ông dẫn ví dụ tại khu Đảo Thiên Đường Hồ Thác Bà, nơi việc khai thác du lịch vướng quy định về bến thủy nội địa. Muốn được cấp phép đón khách phải có bến bãi, nhưng để xây dựng bến bãi thì khu đất lại phải được chuyển sang đất thương mại, dịch vụ. Theo ông Tuyên, chủ trương cho phép sử dụng đất đa mục đích là bước đi đúng, mở ra cơ hội tháo gỡ nhiều điểm nghẽn cho doanh nghiệp.

Tuy nhiên, từ chủ trương đến thực tế vẫn còn khoảng cách lớn. Đến nay, tại địa bàn tỉnh Yên Bái cũ vẫn chưa có trường hợp nào được chấp thuận sử dụng đất đa mục đích. "Nguyên nhân không phải doanh nghiệp không đáp ứng điều kiện mà do quy định còn thiếu cụ thể, khiến người có thẩm quyền chưa dám ký vì lo ngại trách nhiệm", ông Tuyên nói.

Từ thực tiễn đó, ông kiến nghị các bộ, ngành sớm ban hành hướng dẫn chi tiết về điều kiện, trình tự, thủ tục và tiêu chí áp dụng đối với đất đa mục đích; đồng thời quy định rõ tỷ lệ diện tích, mật độ và quy mô công trình được phép xây dựng để người dân có căn cứ thực hiện, còn chính quyền yên tâm giải quyết hồ sơ.

report Homestay, farmstay... vẫn chờ hướng dẫn rõ về đất đa mục đích

Tại phiên thảo luận, các đại biểu thẳng thắn nêu những khó khăn, vướng mắc trong quá trình triển khai quy định về sử dụng đất đa mục đích, từ lập hồ sơ, cấp giấy chứng nhận đến kinh nghiệm thực tiễn của các địa phương.

Ông Nguyễn Quốc Huy, Giám đốc Hợp tác xã Nấm Tam Đảo (Phú Thọ), cho rằng đất đai không chỉ là tư liệu sản xuất nông nghiệp mà nếu được quy hoạch, quản lý phù hợp có thể tạo ra nhiều giá trị về kinh tế, du lịch, giáo dục và văn hóa.

Từ nghề trồng nấm ăn, nấm dược liệu, HTX Nấm Tam Đảo đã phát triển thêm chế biến nông sản, nuôi đông trùng hạ thảo, trồng dâu nuôi tằm, đồng thời xây dựng các hoạt động tham quan, trải nghiệm nông nghiệp. Tại đây, du khách không chỉ tham quan mà còn tìm hiểu quy trình sản xuất, trong khi học sinh, sinh viên có cơ hội trải nghiệm thực tế về nông nghiệp, khởi nghiệp và bảo vệ môi trường.

huy.jpg
Ông Nguyễn Quốc Huy, Giám đốc Hợp tác xã Nấm Tam Đảo (Phú Thọ).

Theo ông Huy, thực tiễn cho thấy sử dụng đất đa mục đích không phải là thay đổi mục đích sử dụng đất nông nghiệp mà là gia tăng giá trị trên nền tảng sản xuất. Sản xuất vẫn là hoạt động cốt lõi, kết hợp với dịch vụ, trải nghiệm và giới thiệu sản phẩm, qua đó nâng cao giá trị nông sản, tạo thêm việc làm, mở rộng sinh kế, quảng bá hình ảnh địa phương và gìn giữ nghề truyền thống.

quang-canh.jpg

Tuy nhiên, việc triển khai vẫn gặp nhiều vướng mắc. Khó khăn lớn nhất là chưa có hướng dẫn thống nhất về phạm vi, điều kiện và trình tự thực hiện các hoạt động kết hợp trên đất nông nghiệp. Ranh giới giữa công trình phục vụ sản xuất, khu trải nghiệm, khu giới thiệu sản phẩm và hạng mục phục vụ khách tham quan còn chưa rõ, dẫn đến mỗi địa phương áp dụng theo cách khác nhau, gây khó khăn cho hợp tác xã, doanh nghiệp trong lập phương án đầu tư và huy động vốn.

Từ thực tiễn đó, ông Huy kiến nghị Bộ Nông nghiệp và Môi trường sớm ban hành hướng dẫn cụ thể đối với mô hình nông nghiệp gắn với du lịch trải nghiệm, giáo dục và bảo tồn nghề truyền thống; đồng thời phân định rõ hoạt động bổ trợ cho sản xuất với chuyển mục đích sử dụng đất. Ông cũng đề xuất xây dựng cơ chế phối hợp liên ngành, tạo đầu mối hướng dẫn thống nhất, giảm thủ tục hành chính và có chính sách hỗ trợ hạ tầng, chuyển đổi số, quảng bá, kết nối tour tuyến để phát huy hiệu quả mô hình sử dụng đất đa mục đích.

report Đất đa mục đích mở cơ hội

Bà Đoàn Thị Thanh Mỹ, Phó Cục trưởng Cục Quản lý đất đai (Bộ Nông nghiệp và Môi trường), cho biết chính sách sử dụng đất đa mục đích trong Luật Đất đai năm 2024 đã tạo hành lang pháp lý để khai thác hiệu quả hơn nguồn lực đất đai. Tuy nhiên, nguyên tắc xuyên suốt là không làm thay đổi mục đích sử dụng đất chính và không để chính sách bị lợi dụng nhằm hợp thức hóa việc sử dụng đất sai mục đích.

Trước ngày 1/8/2024, các Luật Đất đai đều quy định người sử dụng đất phải sử dụng đúng mục đích được Nhà nước giao, cho thuê hoặc công nhận; mọi trường hợp sử dụng sai mục đích đều bị xử lý. Tuy nhiên, thực tiễn cho thấy nhu cầu kết hợp nhiều hoạt động trên cùng một thửa đất để nâng cao hiệu quả sử dụng, tăng thu nhập ngày càng lớn, trong khi pháp luật chưa có cơ chế điều chỉnh.

Theo bà Mỹ, tinh thần của Nghị quyết số 18-NQ/TW ngày 16/6/2022 là giải phóng nguồn lực đất đai, nâng cao hiệu quả quản lý, sử dụng đất. Trên cơ sở đó, Luật Đất đai năm 2024 lần đầu tiên bổ sung cơ chế sử dụng đất đa mục đích, cho phép nhiều loại đất được kết hợp thêm mục đích sử dụng nhưng vẫn phải giữ nguyên mục đích chính. Chẳng hạn, dưới tán rừng có thể trồng cây dược liệu; đất nông nghiệp được kết hợp thương mại, dịch vụ trong phạm vi cho phép; đất công cộng kết hợp khai thác dịch vụ; đất ở kết hợp làm văn phòng hoặc kinh doanh.

1785486113975-1142541011994381132-g5064129366471007952-8208f07402febecfd350510cd8440300.jpg
Bà Đoàn Thị Thanh Mỹ, Phó Cục trưởng Cục Quản lý đất đai (Bộ Nông nghiệp và Môi trường).

Ví dụ, trước đây hộ gia đình cho doanh nghiệp thuê nhà trên đất ở làm văn phòng có thể bị coi là sử dụng đất sai mục đích. Nay, Luật Đất đai năm 2024 đã cho phép hình thức sử dụng kết hợp này. Tuy nhiên, nếu hoạt động kết hợp làm phát sinh nghĩa vụ tài chính cao hơn thì người sử dụng đất phải thực hiện đầy đủ theo quy định.

Điều 218 Luật Đất đai năm 2024 quy định việc sử dụng đất kết hợp đa mục đích chỉ được thực hiện khi không làm thay đổi mục đích sử dụng đất chính. Đây là ranh giới quan trọng để phân biệt giữa sử dụng đất đa mục đích và sử dụng đất sai mục đích.

Đối với đất nông nghiệp kết hợp sản xuất, kinh doanh, các công trình chỉ được phép có kết cấu đơn giản, dễ tháo dỡ. Nếu xây dựng công trình kiên cố bằng bê tông, nhất là nhà ở, homestay, farmstay, thì không còn thuộc phạm vi sử dụng đất đa mục đích mà được xác định là sử dụng đất sai mục đích.

Vướng mắc xác định ranh giới giữa mục đích sử dụng chính và mục đích kết hợp

Theo bà Mỹ, mặc dù quy định về sử dụng đất đa mục đích chỉ tập trung trong một số điều của Luật Đất đai năm 2024 nhưng đây là bước đổi mới quan trọng. Tuy nhiên, để được thực hiện, người sử dụng đất phải đáp ứng nhiều điều kiện như: việc sử dụng kết hợp chỉ diễn ra trong thời hạn sử dụng của mục đích chính; diện tích sử dụng kết hợp không vượt quá 50% diện tích đất của mục đích chính; công trình phù hợp với phương án sử dụng đất, có kết cấu dễ tháo dỡ; thực hiện đầy đủ nghĩa vụ tài chính. Riêng đối với đất có mặt nước, pháp luật quy định không được san lấp.

Sau gần hai năm triển khai, Bộ Nông nghiệp và Môi trường ghi nhận hầu hết địa phương đánh giá đây là chủ trương đúng hướng, góp phần nâng cao hiệu quả sử dụng đất và khai thác tốt hơn nguồn lực đất đai. Tuy nhiên, quá trình thực hiện vẫn còn nhiều khó khăn.

Theo bà Mỹ, vướng mắc lớn nhất hiện nay là xác định ranh giới giữa mục đích sử dụng chính và mục đích kết hợp. Nhiều trường hợp khó xác định tỷ lệ diện tích sử dụng kết hợp, nhất là khi người sử dụng đất mở rộng công trình tạm, đường nội bộ hoặc bãi đỗ xe. Quy định diện tích sử dụng kết hợp không vượt quá 50% diện tích đất của mục đích chính cũng khiến chính quyền cơ sở gặp khó khăn trong kiểm tra, giám sát.

Bên cạnh đó, việc triển khai còn liên quan đến nhiều luật khác như Luật Xây dựng, Luật Quy hoạch đô thị và nông thôn, Luật Lâm nghiệp và pháp luật về bảo vệ môi trường nên nhiều địa phương vẫn lúng túng khi áp dụng.

Thời gian tới, Bộ sẽ tiếp tục tổng kết thực tiễn để hoàn thiện quy định, đồng thời đẩy mạnh phân cấp, phân quyền trong quản lý đất sử dụng đa mục đích. Quan điểm là tạo điều kiện để người dân, doanh nghiệp khai thác hiệu quả nguồn lực đất đai nhưng kiên quyết xử lý các trường hợp lợi dụng chính sách để chuyển mục đích sử dụng đất trái quy định.

Theo quy định hiện hành, việc sử dụng đất đa mục đích phải bảo đảm không làm thay đổi loại đất theo phân loại; không làm mất điều kiện quay trở lại sử dụng đất vào mục đích chính; không ảnh hưởng đến quốc phòng, an ninh, hệ sinh thái, đa dạng sinh học, cảnh quan môi trường và quyền sử dụng đất của các thửa đất liền kề; đồng thời phải thực hiện đầy đủ nghĩa vụ tài chính và tuân thủ các quy định pháp luật có liên quan.

report Đất đa mục đích cần gỡ điểm nghẽn để khơi thông nguồn lực phát triển

Phát biểu khai mạc tọa đàm "Đất đai đa mục đích: Cơ hội phát triển và những vấn đề đặt ra từ thực tiễn", nhà báo Nguyễn Ngọc Tiến, Phó Tổng Biên tập báo Tiền Phong cảm ơn các đại biểu, chuyên gia, nhà khoa học, doanh nghiệp và địa phương đã tham dự, cùng trao đổi về một vấn đề đang được thực tiễn đặt ra.

1785483760589-1142541011994381132-g5064129366471007952-13c83203ba78eaa55b99a62db7df55c5.jpg
Nhà báo Nguyễn Ngọc Tiến, Phó Tổng Biên tập báo Tiền Phong phát biểu khai mạc tọa đàm

Theo nhà báo Nguyễn Ngọc Tiến, Nghị quyết số 21-NQ/TW ngày 28/7/2026 của Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIV xác định: "Đất đai là tài nguyên đặc biệt của quốc gia, thuộc sở hữu toàn dân do Nhà nước đại diện chủ sở hữu và thống nhất quản lý." Trong bối cảnh phát triển kinh tế xanh, kinh tế tuần hoàn, nông nghiệp đa giá trị và du lịch cộng đồng, việc khai thác hiệu quả hơn giá trị của mỗi thửa đất đòi hỏi hệ thống pháp luật tiếp tục được hoàn thiện.

Ông cho biết, lần đầu tiên Luật Đất đai năm 2024 ghi nhận cơ chế sử dụng đất kết hợp đa mục đích, mở ra hành lang pháp lý cho nhiều mô hình như nông nghiệp gắn với du lịch, lâm nghiệp kết hợp trồng dược liệu, sản xuất gắn với trải nghiệm giáo dục và dịch vụ. Đây là bước chuyển quan trọng trong tư duy quản lý đất đai, từ sử dụng đơn mục đích sang khai thác hài hòa nhiều giá trị trên cùng một không gian nhưng vẫn bảo đảm mục đích sử dụng chính.

Tuy nhiên, thực tiễn triển khai cho thấy nhiều địa phương còn lúng túng trong xác định phạm vi sử dụng kết hợp, quy trình thẩm định, nghĩa vụ tài chính cũng như việc áp dụng đồng bộ giữa Luật Đất đai với các quy định về xây dựng, quy hoạch, môi trường và những lĩnh vực liên quan. Trong khi đó, người dân, doanh nghiệp và hợp tác xã đều kỳ vọng cơ chế mới sẽ trở thành động lực thúc đẩy kinh tế nông nghiệp, kinh tế rừng gắn với du lịch sinh thái, tạo thêm sinh kế bền vững.

Nhà báo Nguyễn Ngọc Tiến nhấn mạnh, trong bối cảnh Quốc hội đang xem xét dự thảo Luật Đất đai sửa đổi, việc lắng nghe ý kiến từ thực tiễn có ý nghĩa đặc biệt quan trọng để hoàn thiện các quy định về sử dụng đất đa mục đích, bảo đảm tính khả thi khi luật được ban hành. Báo Tiền Phong tổ chức tọa đàm nhằm tạo diễn đàn để cơ quan quản lý, đại biểu Quốc hội, chuyên gia, doanh nghiệp, hợp tác xã và chính quyền địa phương cùng chia sẻ kinh nghiệm, nhận diện những điểm nghẽn trong quá trình thực hiện, từ đó đề xuất các giải pháp hoàn thiện thể chế và phát huy hiệu quả cơ chế sử dụng đất đa mục đích.

1785483760687-1142541011994381132-g5064129366471007952-d22435f213ffb3aec3fb97158850f493.jpg
1785483760366-1142541011994381132-g5064129366471007952-00742ed9e6a24a50dada290d990cab27.jpg
1785483760535-1142541011994381132-g5064129366471007952-4aa1a12feacad6bf8c5bdad25c4aa089.jpg
Các đại biểu, khách mời tại tọa đàm.
report Các đại biểu dự tọa đàm

Chiều 31/7, tại Hà Nội, Báo Tiền Phong tổ chức Tọa đàm "Đất đa mục đích - Cơ hội phát triển và những vấn đề đặt ra trong thực tiễn".

Tham dự có bà Đoàn Thị Thanh Mỹ, Phó Cục trưởng Cục Quản lý đất đai (Bộ Nông nghiệp và môi trường), cùng các lãnh đạo phòng ban, chuyên viên của Cục Quản lý đất đai. Đây là cơ quan thường trực tham mưu soạn thảo Luật Đất đai và các Nghị định hướng dẫn Luật Đất đai của Chính phủ.

quang-canh.jpg
q.jpg
Quang cảnh buổi tọa đàm.

Buổi tọa đàm cũng có sự tham gia của Đại biểu Quốc hội Phan Đức Hiếu - Ủy viên Thường trực Uỷ ban Kinh tế - Tài chính của Quốc hội - Cơ quan thẩm tra dự án Luật Đất đai và trực tiếp giám sát việc thực thi Luật Đất đai; các chuyên gia về du lịch.

Các lãnh đạo địa phương và đông đảo các hộ kinh doanh, chủ doanh nghiệp, hợp tác xã kinh doanh các mô hình du lịch, sản xuất nông nghiệp ở các tỉnh trung du và miền núi phía Bắc như Sa Pa, Bắc Hà, Yên Bình, Nghĩa Lộ, Trung Tâm của Lào Cai; Đà Bắc, Cao Sơn, Thống Nhất, Tam Đảo của Phú Thọ. Và nhiều địa phương khác trong khu vực trung du và miền núi phía bắc.

Các đại biểu sẽ trực tiếp cùng thảo luận những vấn đề của từng địa phương trong việc sử dụng đất đa mục đích. Qua thảo luận, tọa đàm sẽ làm rõ thực trạng, nhận diện những điểm nghẽn và cùng tìm kiếm các giải pháp để thúc đẩy sử dụng đất đa mục đích hiệu quả hơn.