Chương trình được xem là diễn đàn kết nối giữa cơ quan quản lý, chuyên gia y tế, tổ chức quốc tế, doanh nghiệp, gia đình người hiến tạng và các bệnh nhân được ghép tạng thành công nhằm thúc đẩy phong trào hiến mô, tạng tại Việt Nam.
Tại tọa đàm, PGS.TS Đồng Văn Hệ, Giám đốc Trung tâm Điều phối Quốc gia về ghép bộ phận cơ thể người, Phó Giám đốc Bệnh viện Hữu nghị Việt Đức cho biết, Việt Nam bắt đầu thực hiện ghép tạng từ năm 1992. Trong suốt 20 năm đầu tiên, cả nước mới thực hiện chưa tới 1.000 ca ghép. Tuy nhiên, 4 năm gần đây, số ca ghép tăng mạnh, riêng năm 2025 đạt 1.368 ca, đánh dấu năm thứ tư liên tiếp Việt Nam thực hiện hơn 1.000 ca ghép mỗi năm. Có thời điểm, Việt Nam đứng đầu Đông Nam Á về số lượng ghép tạng.
Dù vậy, theo ông Hệ, nếu tính theo tỷ lệ ghép tạng trên một triệu dân, Việt Nam mới đạt khoảng 13,6 ca mỗi năm, trong khi Tây Ban Nha đạt tới 139 ca. Khoảng cách này cho thấy lĩnh vực hiến - ghép tạng của Việt Nam vẫn còn nhiều việc phải làm.
Đáng chú ý, tỷ lệ hiến tạng từ người chết não đã tăng nhanh trong những năm gần đây. Nếu trước năm 2023, tỷ lệ này dưới 5%, thì đến năm 2025 đã đạt gần 19%. Tuy nhiên, nguồn hiến tạng vẫn là “điểm nghẽn” lớn nhất hiện nay.
“Việt Nam đã làm chủ nhiều kỹ thuật ghép tạng khó như ghép tim, ghép phổi, ghép đa tạng. Chúng ta ghép rất giỏi nhưng nếu không có người hiến thì sẽ không có ghép tạng”, ông Hệ nhấn mạnh.
Theo ông Đồng Văn Hệ, sự phát triển bền vững của hệ thống hiến - ghép tạng phụ thuộc vào ba trụ cột gồm pháp luật, hệ thống y tế và sự ủng hộ của cộng đồng. Trong đó, niềm tin xã hội đóng vai trò đặc biệt quan trọng để các gia đình sẵn sàng đưa ra quyết định hiến tạng đầy nhân văn.
Ông cũng cho rằng Luật Hiến, lấy, ghép mô, bộ phận cơ thể người đã gần 20 năm chưa sửa đổi nên cần sớm được hoàn thiện để phù hợp thực tiễn.
Chia sẻ tại chương trình, bác sĩ, TS.Dư Thị Ngọc Thu, Bệnh viện Chợ Rẫy cho biết khu vực phía nam hiện có 11/33 trung tâm ghép tạng của cả nước, riêng TPHCM có 9 trung tâm. Từ giai đoạn 2019-2022, Bệnh viện Chợ Rẫy đã phối hợp nhiều đơn vị xây dựng phần mềm quản lý hiến - ghép tạng theo mô hình của các nước phát triển.
Đến nay, hệ thống của Bệnh viện Chợ Rẫy đã tiếp nhận gần 64.000 đơn đăng ký hiến tạng từ người dân trên cả nước. Theo bà Thu, Việt Nam cần xây dựng một hệ thống quản lý đồng bộ, kết nối dữ liệu giữa các bệnh viện và Trung tâm Điều phối quốc gia để quản lý minh bạch, hiệu quả hơn.
Trong khi đó, Trung tướng, PGS.TS Nguyễn Hoàng Ngọc, Phó Giám đốc Bệnh viện Trung ương Quân đội 108 cho rằng, muốn gia tăng nguồn hiến tạng từ người chết não, yếu tố quan trọng nhất vẫn là truyền thông và thay đổi nhận thức xã hội.
Theo ông, hoạt động hiến - ghép tạng đòi hỏi sự phối hợp chặt chẽ của cả hệ thống từ hồi sức, ngoại khoa, gây mê, xét nghiệm, điều phối đến vận chuyển và quản lý chất lượng. Việc hình thành các đơn vị chuyên biệt về ghép mô, bộ phận cơ thể người là bước tiến quan trọng để chuyên nghiệp hóa hoạt động này.
Tại tọa đàm, nhiều ý kiến cũng nhấn mạnh kinh nghiệm từ Tây Ban Nha - quốc gia dẫn đầu thế giới về hiến tạng suốt hơn 40 năm qua. Ông Pablo Desportes Bielsa, Đại biện lâm thời Đại sứ quán Tây Ban Nha tại Việt Nam cho biết, thành công của nước này đến từ hệ thống y tế công lập minh bạch, mạng lưới điều phối ghép tạng chuyên trách và sự đồng hành chặt chẽ của truyền thông.
Theo ông Pablo Desportes Bielsa, Tây Ban Nha không tập trung vào các chiến dịch quảng bá tốn kém mà duy trì mối quan hệ thường xuyên với báo chí để cung cấp thông tin chính xác, kịp thời về hiến và ghép tạng.
Tại chương trình, các chuyên gia cũng nhấn mạnh yêu cầu tăng cường truyền thông khoa học, chính xác về chết não nhằm tránh những hiểu nhầm giữa chết não với hôn mê sâu hay sống thực vật - những sai sót có thể ảnh hưởng nghiêm trọng tới nhận thức cộng đồng về hiến tạng.
Dịp này, nhiều đơn vị y tế, tổ chức xã hội và doanh nghiệp cam kết tiếp tục đồng hành cùng hoạt động vận động hiến mô, tạng. Đại diện Bệnh viện Đông Đô cho biết đơn vị đã xây dựng ngân hàng mô và giác mạc, đồng thời triển khai những ca ghép giác mạc đầu tiên tại bệnh viện. Quỹ “Triệu hơn mắt sáng” cũng dành nhiều hỗ trợ thiết thực cho thân nhân các gia đình hiến tạng như một sự tri ân đối với những nghĩa cử cứu người thầm lặng.
