Cán bộ coi thi không đứng gần thí sinh
Theo quy chế thi tốt nghiệp THPT, ban chỉ đạo thi cấp tỉnh chịu trách nhiệm toàn diện trong việc chuẩn bị và tổ chức kỳ thi, từ khâu coi thi đến chấm thi.
Trưởng Điểm thi chịu trách nhiệm điều hành toàn bộ hoạt động tại điểm thi; bảo quản, sử dụng đề thi và bảo quản bài thi tại điểm thi. Bảo đảm các phòng không sử dụng trong buổi thi phải được khóa và niêm phong trước mỗi buổi thi.
Trước mỗi buổi thi, Trưởng điểm thi thu giữ phương tiện thu, phát thông tin cá nhân của tất cả những người làm nhiệm vụ tại điểm thi. Thiết bị được khóa và niêm phong cho đến khi kết thúc buổi thi.
Quy chế đồng thời quy định chặt chẽ về nhân sự tại từng điểm thi nhằm bảo đảm tính khách quan. Trưởng điểm thi phải là lãnh đạo trường THPT hoặc THCS; phó trưởng điểm thi là lãnh đạo hoặc tổ trưởng chuyên môn của trường THPT, THCS. Trong số các phó trưởng điểm thi, chỉ một người phụ trách cơ sở vật chất được bố trí từ trường đặt điểm thi, những người còn lại phải đến từ đơn vị khác.
Giám thị coi thi tại địa phương đều là giáo viên các trường học trên địa bàn tỉnh. Ngoài ra, mỗi điểm thi còn có thư ký, nhân viên phục vụ, trật tự viên, cán bộ y tế, lực lượng công an và trong trường hợp đặc biệt có thể bố trí kiểm soát viên quân sự.
Quy chế cũng quy định, trưởng điểm thi và các phó trưởng điểm thi không được cùng công tác tại một trường. Trưởng điểm thi, các phó trưởng điểm thi (trừ người phụ trách cơ sở vật chất) và giám thị cũng không được làm nhiệm vụ tại điểm thi có học sinh lớp 12 của trường mình dự thi.
Trong phòng thi có 2 giám thị gồm: giám thị 1 và giám thị 2 giữ vai trò liên tục quan sát phòng thi theo hai hướng ngược nhau: một người theo dõi từ đầu phòng xuống cuối phòng, người còn lại từ cuối phòng lên đầu phòng, duy trì cho đến khi hết thời gian làm bài.
Các giám thị 1, giám thị 2, giám sát phòng thi phải bốc thăm vị trí thực hiện nhiệm vụ giám sát; bốc thăm vị trí thực hiện nhiệm vụ coi thi và cách đánh số báo danh tại phòng thi, bảo đảm nguyên tắc một giám thị không coi thi quá một lần tại một phòng thi trong kỳ thi.
Quy chế thi cũng đã quy định tối thiểu có 5 cách đánh số báo danh trong phòng thi để cán bộ coi thi áp dụng, không phải đánh tuỳ tiện.
Trong suốt thời gian thí sinh làm bài thi, giám thị không được ra khỏi phòng thi (trừ trường hợp bất khả kháng và phải nhận được sự đồng ý của Trưởng điểm thi). Ngoài lực lượng giám thị, trong kỳ thi còn có lực lượng giám sát phòng thi, làm việc ở ngoài phòng thi.
Giám sát phòng thi chỉ thực hiện nhiệm vụ tại khu vực được phân công, mỗi cán bộ giám sát phòng thi thực hiện giám sát không quá 3 phòng thi liền nhau trong cùng một tầng và cùng một toà nhà.
Trong các buổi tập huấn coi thi, chỉ đạo trước kỳ thi, lãnh đạo Bộ GD&ĐT lưu ý, quán triệt cán bộ, giáo viên làm nhiệm vụ tuân thủ quy chế, tuyệt đối không đứng gần thí sinh để tránh hiểu lầm là trao đổi bài thi.
Lộ rõ giám thị vi phạm quy chế
Phát biểu trước kỳ thi, Bộ trưởng Bộ GD&ĐT Hoàng Minh Sơn nói: “Việc tập huấn cho cán bộ coi thi phải rất kỹ lưỡng. Tôi tin cán bộ coi thi hầu hết đều có kinh nghiệm. Chỉ cần thầy cô tăng cường trách nhiệm, đặt sự quan tâm cao nhất trong quá trình coi thi, sẽ không để xảy ra sự cố đáng tiếc”.
Trong kỳ thi Tốt nghiệp THPT, Bộ GD&ĐT thông tin, các giám thị đã phát hiện 74 thí sinh vi phạm quy chế, trong đó nhiều em mang điện thoại vào phòng thi. Không có cán bộ coi thi vi phạm quy chế thi.
Tuy nhiên, ngay sau khi kỳ thi kết thúc, một thí sinh tại Quảng Ninh đã phản ánh về việc giám thị gợi ý cho bạn cùng phòng xem bài thi tại điểm thi THPT Cẩm Phả. Cụ thể, giám thị liên tục đứng gần khu vực làm bài khiến thí sinh mất tập trung, lo lắng và không thể hoàn thành tốt bài thi môn Vật lý. Tỉnh Quảng Ninh đã xác minh và kỉ luật 3 giáo viên liên quan vụ việc. Trong đó, xác định, nguyên nhân là do bà Trần Thị Bích Hảo, giáo viên Trường THPT Cẩm Phả, đã nhờ ông Tô Văn Tiến, giáo viên Trường THCS và THPT Hải Đông tạo điều kiện cho con trai nếu được phân công coi thi tại phòng thi có thí sinh này dự thi.
Hay với dải điểm Toán bất thường tại Tuyên Quang, Bộ GD&ĐT cũng khẳng định: “Cần tiếp tục được điều tra, làm rõ, đặc biệt là ở khâu tổ chức coi thi tại điểm thi THPT chuyên Tuyên Quang”. Cơ quan chức năng cũng đã bắt khẩn cấp Nguyễn Hà Duy, giáo viên trường chuyên liên quan sự việc để tiếp tục điều tra.
Nghi vấn bất thường tại điểm thi ở Tuyên Quang khiến nhiều giáo viên từng tham gia tổ chức kỳ thi tốt nghiệp THPT cho rằng vấn đề gian lận thi nếu có, xuất phát từ khâu thực hiện.
Một giáo viên tại Hà Nội, có nhiều năm làm nhiệm vụ coi thi, nói quy chế hiện hành nếu thực hiện nghiêm túc đã rất chặt chẽ. "Ở Hà Nội, nhiều năm nay, dù làm phó trưởng điểm hay giám thị, tôi chưa từng nhận được lời nhờ "nương nhẹ" cho bất kỳ thí sinh nào", giáo viên này nói.
Theo người này, trong quá trình tổ chức thi, từng vị trí đều được phân công rõ ràng. Khi làm phó trưởng điểm phụ trách cơ sở vật chất, thư ký điểm thi chỉ được thực hiện các công việc hành chính bên ngoài, không được tiếp cận khu vực bảo quản đề thi, bài thi hay tiếp xúc với thí sinh.
Theo quy định, trước giờ làm nhiệm vụ, toàn bộ điện thoại của cán bộ, giáo viên và nhân viên phục vụ đều được thu giữ và chỉ trả lại sau khi bài thi đã được niêm phong. Giáo viên coi thi cũng không được mang theo giấy tờ, tài liệu không liên quan vào khu vực làm nhiệm vụ.
Giáo viên này cũng cho rằng việc bố trí phòng thi, cần hạn chế tối đa khả năng thí sinh quen biết nhau. Học sinh của nhiều trường được xếp thi xen kẽ trong cùng một điểm thi, tránh tình trạng học sinh cùng lớp hoặc cùng trường ngồi gần nhau.
Lãnh đạo một Sở GD&ĐT cũng cho rằng, quy trình đề thi từ in sao đến khi kết thúc kỳ thi được bảo mật tuyệt đối. Trước khi phát cho thí sinh, đề thi được niêm phong.
Sau khi cán bộ coi thi phát đề cho thí sinh, nếu còn đề thừa cũng được lưu giữ trong phòng thi đến hết giờ thi. Trong khu vực thi, mỗi người làm nhiệm vụ tại vị trí của mình. Nếu làm đúng như vậy, đề thi khó lọt được ra ngoài để giải hộ.
Tuy nhiên, để đảm bảo tính công bằng của kỳ thi, yếu tố quan trọng nhất vẫn là ý thức và trách nhiệm của đội ngũ làm thi. Hiện nay, các địa phương tự tổ chức, tự chịu trách nhiệm về kỳ thi, điều động giáo viên coi thi tại chỗ khá thuận lợi. Nếu điều động giáo viên coi thi chéo tỉnh có thể đảm bảo khách quan hơn nhưng phát sinh nhiều khó khăn trong công tác tổ chức, nhất là các địa phương có quy mô thí sinh dự thi lớn.
Quy trình phụ thuộc nhiều vào con người
TS Lê Viết Khuyến, Phó Chủ tịch Hiệp hội các trường ĐH, CĐ Việt Nam cho rằng, gốc rễ của vấn đề là phải loại bỏ những điều kiện có thể dẫn đến tiêu cực. Do đó cần có giải pháp để làm giảm tối đa khả năng con người có thể can thiệp vào quá trình khảo thí.
Theo ông Khuyến, việc tăng cường thanh tra hay bổ sung thêm quy định kiểm soát chỉ là giải pháp trước mắt. Về lâu dài, cần xây dựng một hệ thống khảo thí hiện đại dựa nhiều hơn vào công nghệ.
Ở khâu ra đề, ông đề xuất xây dựng ngân hàng đề thi chuẩn hóa với số lượng câu hỏi lớn. Đề thi được thử nghiệm, phân tích và hiệu chỉnh thường xuyên trước khi đưa vào sử dụng. Khi tổ chức thi, hệ thống sẽ tự động bốc ngẫu nhiên các câu hỏi theo thuật toán, tạo ra bộ đề riêng.
Đối với khâu tổ chức thi, ông Khuyến cho rằng hình thức thi trên giấy vẫn tiềm ẩn nhiều rủi ro, từ việc trao đổi thông tin trong phòng thi đến nguy cơ lọt đề ra bên ngoài. Trong khi đó, nếu thi trên máy tính với hệ thống bảo mật tốt, mỗi thí sinh làm một bộ đề khác nhau, khả năng gian lận sẽ giảm đáng kể.
Ở khâu chấm thi, dù quy trình hiện nay đã có nhiều lớp kiểm soát như rọc phách, niêm phong hay chấm độc lập, sự can thiệp của con người vẫn chưa thể loại bỏ hoàn toàn. Với bài thi trên máy tính, kết quả được hệ thống xử lý và hiển thị ngay sau khi hoàn thành bài làm, qua đó hạn chế tối đa nguy cơ tác động vào điểm số.
