Thấy gì từ việc giá vàng 'bốc hơi' hơn 30 triệu đồng/lượng?

Điều chỉnh tất yếu sau giai đoạn tăng nóng

Trao đổi với PV Tiền Phong, PGS,TS. Nguyễn Văn Phương - Trường Đại học Kinh tế, Đại học Quốc gia Hà Nội - phân tích, nguyên nhân đầu tiên dẫn đến đợt giảm sâu của giá vàng là mặt bằng giá trước đó đã bị đẩy lên quá cao so với các yếu tố nền tảng.

Giai đoạn cuối năm 2025 và đầu năm 2026, giá vàng thế giới liên tiếp lập các kỷ lục mới khi bất ổn địa chính trị gia tăng, nhiều nền kinh tế đối mặt nguy cơ suy giảm tăng trưởng và giới đầu tư kỳ vọng các ngân hàng trung ương lớn sẽ sớm cắt giảm lãi suất. Trong bối cảnh đó, vàng trở thành tài sản trú ẩn được săn đón trên phạm vi toàn cầu.

Tại Việt Nam, đà tăng của vàng thế giới còn được khuếch đại bởi những yếu tố đặc thù của thị trường trong nước như nguồn cung vàng miếng hạn chế, cơ chế quản lý đặc biệt và tâm lý ưa chuộng một số thương hiệu vàng nhất định. Có thời điểm, giá vàng miếng trong nước cao hơn giá vàng thế giới quy đổi tới hơn 20 triệu đồng/lượng.

“Khi mức chênh lệch bị kéo giãn quá lớn, chỉ cần giá vàng thế giới đảo chiều thì thị trường trong nước sẽ phải điều chỉnh rất nhanh và rất mạnh”, ông Phương nhận định.

Theo ông Phương, trong thời kỳ giá vàng liên tục phá đỉnh, hình ảnh người dân xếp hàng từ sáng sớm trước các cửa hàng vàng đã trở nên quen thuộc. Không ít người tham gia thị trường vì tâm lý sợ bỏ lỡ cơ hội (FOMO), tin rằng giá vàng sẽ tiếp tục tăng mạnh.

Tuy nhiên, khi thị trường bất ngờ đảo chiều, những nhà đầu tư mua vàng ở vùng giá cao phải đối mặt với khoản lỗ lớn. Với mức giảm hơn 30 triệu đồng/lượng từ đỉnh, nhiều người mất hàng chục triệu đồng chỉ sau vài tháng nắm giữ.

“Phần lớn nhà đầu tư hiện nay không muốn bán vì tiếc nuối, nhưng cũng không còn dám mua thêm. Dòng tiền đầu cơ từng đổ mạnh vào thị trường đang chuyển sang trạng thái phòng thủ hoặc rút lui”, ông Phương cho biết.

Cơ hội tái cấu trúc thị trường vàng

Theo TS. Nguyễn Văn Lộc - Giám đốc Chương trình đào tạo Kinh doanh thương mại, Đại học Phenikaa, đợt giảm giá lần này cũng làm lộ rõ những bất cập kéo dài nhiều năm của thị trường vàng Việt Nam.

Trong thời gian dài, khoảng cách giữa giá vàng trong nước và thế giới liên tục được duy trì ở mức cao do hoạt động nhập khẩu vàng nguyên liệu bị kiểm soát chặt, số lượng đầu mối kinh doanh vàng miếng hạn chế cùng tâm lý chuộng thương hiệu của người dân. Điều này tạo điều kiện cho hoạt động đầu cơ phát triển và khiến giá vàng trong nước nhiều thời điểm vận động tách rời khỏi xu hướng quốc tế.

“Khi cơ quan quản lý tăng cường giám sát thị trường, đồng thời giá vàng thế giới điều chỉnh giảm, không gian cho hoạt động đầu cơ dựa trên chênh lệch giá cũng nhanh chóng bị thu hẹp”, ông Lộc nhận định.

Theo ông Lộc, 3 tháng vừa qua có thể xem là giai đoạn “giải nhiệt bắt buộc” của thị trường vàng. Những câu chuyện mua hôm trước, bán hôm sau để kiếm lời nhanh chóng không còn xuất hiện phổ biến như trước. Thanh khoản hiện nay chủ yếu đến từ nhu cầu tích lũy dài hạn và nhu cầu tiêu dùng thực tế.

Trong thời gian tới, mặt bằng giá vàng nhiều khả năng sẽ được thiết lập ở vùng thấp hơn đáng kể so với đỉnh cũ, đồng thời chênh lệch giữa giá trong nước và thế giới cũng sẽ dần thu hẹp.

"Điều đó không đồng nghĩa với việc vàng mất đi vai trò trong danh mục tài sản của người dân. Ngược lại, vàng vẫn là công cụ phòng ngừa rủi ro hữu hiệu trước những biến động bất định của kinh tế toàn cầu. Tuy nhiên, kỳ vọng về những khoản lợi nhuận lớn trong thời gian ngắn sẽ giảm đáng kể", ông Lộc nói.

Ông Lộc cho biết đây cũng là thời điểm thuận lợi để tiếp tục hoàn thiện cơ chế quản lý thị trường vàng, thu hẹp chênh lệch giá với thế giới, đa dạng hóa sản phẩm và tăng tính liên thông với thị trường quốc tế nhưng vẫn kiểm soát được nguy cơ “vàng hóa” nền kinh tế.

Đối với nhà đầu tư cá nhân, bài học lớn nhất từ cú giảm hơn 30 triệu đồng/lượng là không nên chạy theo tâm lý đám đông. Giá vàng không phải lúc nào cũng tăng và những giai đoạn hưng phấn quá mức luôn tiềm ẩn rủi ro điều chỉnh mạnh.

Sau nhiều năm liên tục là tâm điểm của dòng tiền đầu cơ, thị trường vàng Việt Nam đang bước vào một chu kỳ mới: Bớt nóng hơn, thận trọng hơn và hướng nhiều hơn tới vai trò tích lũy dài hạn. Đây có thể là một cú sốc với những người mua ở vùng đỉnh, nhưng xét trên góc độ thị trường và ổn định kinh tế vĩ mô, đó là sự điều chỉnh cần thiết sau một giai đoạn tăng trưởng quá nóng.