Ngày 4/5, Bộ Tư lệnh Trung tâm Mỹ (CENTCOM) cho biết lực lượng của họ đang triển khai “Dự án tự do” của Tổng thống Donald Trump, nhằm “dẫn đường” cho các tàu thương mại bị mắc kẹt trong Vịnh, đồng thời thực thi lệnh phong tỏa các cảng của Iran.
Thông tin được đưa ra sau khi Iran tuyên bố đã ngăn chặn một tàu chiến Mỹ tiến vào khu vực này.
Những động thái đó có thể gia tăng nguy cơ đối đầu trực tiếp giữa Mỹ và Iran tại tuyến hàng hải đóng vai trò quan trọng đối với vận tải dầu khí toàn cầu, nơi giao thông bị gián đoạn suốt 2 tháng qua.
CENTCOM cho biết, hai tàu thương mại treo cờ Mỹ đã đi qua eo biển khi các tàu khu trục Mỹ hoạt động trong Vịnh.
Trước đó, Tehran tuyên bố đã buộc một tàu chiến Mỹ phải quay đầu khỏi eo Hormuz, nhưng CENTCOM nhanh chóng bác bỏ bản tin của hãng thông tấn Fars rằng hai tên lửa đã bắn trúng con tàu gần cảng Jask.
Một quan chức cấp cao Iran nói với Reuters rằng nước này đã bắn cảnh cáo, và chưa rõ tàu chiến Mỹ có bị hư hại hay không.
Giá dầu đã tăng 5% sau thông tin về việc tàu chiến bị buộc quay đầu, nhưng sau đó giảm lại một nửa mức tăng.
Bộ trưởng Tài chính Mỹ Scott Bessent nói với Fox News rằng Mỹ kiểm soát hoàn toàn eo biển.
Tuy nhiên, ngành vận tải biển vẫn chưa tin tuyến hàng hải quan trọng này đã an toàn để hoạt động trở lại, trong bối cảnh gần như không có tiến triển trong các nỗ lực nhằm đưa Washington và Tehran trở lại bàn đàm phán.
Tổng thống Mỹ Trump không cung cấp nhiều thông tin cụ thể về kế hoạch hỗ trợ các tàu và thủy thủ đoàn bị mắc kẹt ở vùng Vịnh, khi những người trên tàu đang thiếu lương thực và nhu yếu phẩm.
“Chúng tôi đã nói với các quốc gia này rằng chúng tôi sẽ dẫn đường cho tàu của họ ra khỏi tuyến đường thủy bị hạn chế này một cách an toàn, để họ có thể tiếp tục hoạt động kinh doanh bình thường”, ông Trump viết trên mạng xã hội Truth Social ngày 3/5.
Đáp lại, Bộ chỉ huy thống nhất của Iran cảnh báo các tàu thương mại và tàu chở dầu: "Chúng tôi đã nhiều lần khẳng định an ninh eo Hormuz nằm trong tay chúng tôi và việc đi lại an toàn của tàu thuyền cần được phối hợp với lực lượng vũ trang… Chúng tôi cảnh báo rằng bất kỳ lực lượng vũ trang nước ngoài nào, đặc biệt là quân đội Mỹ hiếu chiến, sẽ bị tấn công nếu có ý định tiếp cận và tiến vào eo Hormuz”.
Kể từ khi chiến sự nổ ra, Iran đã chặn gần như toàn bộ hoạt động vận tải vào và ra khỏi Vịnh, ngoại trừ tàu của chính họ, khiến giá dầu tăng vọt hơn 50%.
CENTCOM cho biết sẽ hỗ trợ “Dự án tự do” của ông Trump với 15.000 binh sĩ, hơn 100 máy bay trên bộ và trên biển, cùng tàu chiến và máy bay không người lái. Hiện chưa rõ chương trình này hoạt động cụ thể ra sao.
Theo Tổ chức Hàng hải quốc tế, hàng trăm tàu thương mại cùng khoảng 20.000 nhân viên không thể đi qua eo biển trong thời gian xung đột.
Ngày 4/5, tập đoàn vận tải container Hapag-Lloyd cho biết việc đi qua eo biển vẫn chưa khả thi.
