Nằm giữa trung tâm phường Phan Thiết (tỉnh Lâm Đồng), Khu di tích quốc gia Trường Dục Thanh gắn với gia đình nhà thơ, nhà văn yêu nước Nguyễn Thông và đặc biệt là quãng thời gian Bác Hồ từng sinh sống, dạy học tại đây.
Theo tư liệu của Bảo tàng Hồ Chí Minh - Chi nhánh Bình Thuận, Trường Dục Thanh ra đời trong bối cảnh phong trào yêu nước và tư tưởng canh tân giáo dục phát triển mạnh vào đầu thế kỷ XX.
Năm 1905, trong chuyến Nam du khảo sát dân tình các tỉnh Nam Trung Bộ, cụ Phan Châu Trinh đến Phan Thiết và gặp 2 người con của cụ Nguyễn Thông là Nguyễn Trọng Lội và Nguyễn Quý Anh. Những cuộc trao đổi về mở mang dân trí đã góp phần hình thành ý tưởng xây dựng một ngôi trường dành cho con em người dân địa phương.
Hai năm sau, Trường Dục Thanh được xây dựng trong khuôn viên gia đình cụ Nguyễn Thông. Tên gọi Dục Thanh mang ý nghĩa giáo dục thanh thiếu niên. Khi đó do số người có điều kiện học tập ít nên trường có quy mô khá nhỏ, không có nhiều phòng học riêng biệt.
Trường chỉ dựng ngôi nhà chung, mái lợp ngói âm dương, nền lát gạch Bát Tràng, cột và vách bằng gỗ. Thời điểm đông nhất, trường có khoảng 60 học sinh và 7 giáo viên. Học sinh được chia thành 4 lớp, học chữ Quốc ngữ là chính, bên cạnh chữ Hán và tiếng Pháp.
Chị Nguyễn Thị Thu Nga (cán bộ phụ trách nghiệp vụ thuyết minh tại Bảo tàng Hồ Chí Minh - Chi nhánh Bình Thuận) cho hay tháng 8/1910, trên hành trình vào Nam, Bác Hồ đã đến tỉnh Bình Thuận cũ. Sau thời gian ở Tuy Phong và nhờ sự giúp đỡ của cụ Trương Gia Mô, Bác đã vào Phan Thiết.
Đến tháng 9/1910, Bác xin vào dạy học tại Trường Dục Thanh. Khi ấy Bác mới 20 tuổi, là giáo viên trẻ nhất trường. Theo phân công, Bác dạy lớp nhì, phụ trách môn thể dục, đồng thời trợ giảng và đứng lớp thay các giáo viên khác khi cần.
"Chúng tôi mong muốn mỗi người khi đến Dục Thanh không chỉ tham quan, nghe thuyết minh mà còn có những trải nghiệm trực tiếp, từ đó hiểu hơn về lịch sử, cuộc đời và tư tưởng của Chủ tịch Hồ Chí Minh", chị Nga chia sẻ.
Chỉ khoảng 5 tháng gắn bó với Dục Thanh, nhưng đây là quãng thời gian có ý nghĩa đặc biệt trong cuộc đời Bác. Tháng 2/1911, khi điều kiện thuận lợi, Bác xin nghỉ dạy và được cụ Trương Gia Mô đưa lên xe lửa vào Sài Gòn, chuẩn bị cho hành trình ra đi tìm con đường cứu nước.
Ngày nay, khi bước qua cổng Trường Dục Thanh, du khách có thể bắt gặp không gian lớp học xưa với kiến trúc một gian hai mái, mái ngói âm dương, nền gạch Bát Tràng và những bức vách gỗ đan hình thoi.
Trong dịp nghỉ hè, em Hoàng Nhật Linh (học sinh lớp 11, Trường THPT chuyên Chu Văn An, tỉnh Lạng Sơn) được bố mẹ đưa đến Phan Thiết và có dịp ghé thăm Trường Dục Thanh. Đứng trong lớp học nơi hơn 100 năm trước Bác Hồ từng giảng bài, Linh cảm nhận rất rõ sự giản dị của Người khi còn là một thanh niên tuổi đôi mươi.
"Những câu chuyện về quãng thời gian Bác sống, dạy học tại đây trước khi ra đi tìm đường cứu nước khiến em xúc động và tự hào. Chuyến đi giúp em hiểu rằng những điều lớn lao đôi khi bắt đầu từ những việc rất giản dị. Em thấy mình cần cố gắng nhiều hơn trong học tập, rèn luyện và sống có trách nhiệm để sau này trở thành người có ích cho gia đình và xã hội", Linh cho hay.
Ngày 29/8, đại diện Bảo tàng Hồ Chí Minh - Chi nhánh Bình Thuận cho biết tại Khu Di tích quốc gia Dục Thanh đang diễn ra triển lãm chuyên đề Chủ tịch Hồ Chí Minh với hành trình thực hiện khát vọng độc lập, tự do cho dân tộc do đơn vị này tổ chức.
Triển lãm giới thiệu gần 100 hình ảnh, tư liệu về cuộc đời và sự nghiệp cách mạng của Chủ tịch Hồ Chí Minh. Nội dung triển lãm tái hiện hành trình Người ra đi tìm đường cứu nước, sự lãnh đạo của Đảng và Chủ tịch Hồ Chí Minh trong Cách mạng Tháng Tám năm 1945, cùng những dấu mốc từ Chiến thắng Điện Biên Phủ năm 1954 đến Chiến dịch Hồ Chí Minh năm 1975. Triển lãm diễn ra đến hết 5/9.
